આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની દુનિયામાં એક નવા અને અત્યંત શક્તિશાળી AI મોડલના લોન્ચને લઈને ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ‘GPT-6 Astra’ નામના આ મોડલને અત્યાર સુધીના સૌથી અદ્યતન AI મોડલ પૈકીનું એક ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. તેના વિશે કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ, આ મોડલ માત્ર સવાલોના જવાબ આપવા કે લખાણ તૈયાર કરવા પૂરતું મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ કમ્પ્યુટર પર માણસ જે પ્રકારનાં જટિલ કામ કરે છે તેમાંથી ઘણાં કામ જાતે કરી શકશે. આ મોડલને આર્ટિફિશિયલ જનરલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AGI તરફનું એક મોટું પગલું ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. દાવા મુજબ, Astra કોડિંગ, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, ઓનલાઈન રિસર્ચ, દસ્તાવેજો તૈયાર કરવા, સ્પ્રેડશીટ બનાવવા, પ્રેઝન્ટેશન તૈયાર કરવા અને કમ્પ્યુટર પર અનેક તબક્કાવાળા કામ સ્વતંત્ર રીતે કરી શકે છે. જો આ ક્ષમતાઓ વાસ્તવિક ઉપયોગમાં પણ એટલી જ અસરકારક સાબિત થાય તો ઓફિસના કામથી લઈને સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ અને સંશોધન સુધી અનેક ક્ષેત્રોમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે.
Astraની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની ‘કમ્પ્યુટર યુઝ’ ક્ષમતા હોવાનું કહેવાય છે. સામાન્ય AI મોડલને કોઈ કામ સમજાવ્યા બાદ તે જવાબ અથવા સૂચનાઓ આપે છે. પરંતુ Astra અંગે કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ, આ મોડલ પોતે કમ્પ્યુટર પર જઈને જરૂરી કામગીરી કરી શકે છે. કોઈ વ્યક્તિને ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવાનું હોય, અલગ-અલગ વેબસાઇટ પરથી માહિતી એકત્રિત કરવાની હોય, કેલેન્ડર મેનેજ કરવાનું હોય અથવા અનેક સ્ત્રોતમાંથી માહિતી શોધીને તેનો રિપોર્ટ તૈયાર કરવાનો હોય તો AI આ પ્રક્રિયાના અલગ-અલગ તબક્કા પોતે સંભાળી શકે છે. આ ઉપરાંત દસ્તાવેજો, સ્પ્રેડશીટ અને પ્રેઝન્ટેશન તૈયાર કરવા ઉપરાંત વેબસાઇટ બનાવવી અને ત્યારબાદ તેનું ટેસ્ટિંગ કરવાનું કામ પણ તે કરી શકે છે એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહેલો દાવો એ છે કે સામાન્ય રીતે માણસને છ કલાક જેટલો સમય લાગે તેવું ફ્લેટ અથવા એપાર્ટમેન્ટ શોધવાનું કામ Astra 10 મિનિટથી પણ ઓછા સમયમાં પૂર્ણ કરી શકે છે. જોકે, આવી કામગીરીનો વાસ્તવિક સમય કામની જટિલતા, ઉપલબ્ધ માહિતી અને ઉપયોગમાં લેવાતી વેબસાઇટ્સ પર આધાર રાખશે.
આ મોડલને મોટા પ્રમાણમાં કમ્પ્યુટિંગ પાવરનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. દાવા મુજબ, Astraને એક લાખથી વધુ અદ્યતન GPU પર તાલીમ આપવામાં આવી છે. AI મોડલને જેટલી મોટી કમ્પ્યુટિંગ શક્તિ અને વિવિધ પ્રકારના ડેટા સાથે તાલીમ આપવામાં આવે છે, તેની જટિલ કાર્યો સમજવાની અને પૂર્ણ કરવાની ક્ષમતા એટલી વધુ થઈ શકે છે. Astra અંગે પણ એવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે તે અગાઉના મોડલો કરતાં મુશ્કેલ તાર્કિક પ્રશ્નો, કોડિંગ અને મલ્ટી-સ્ટેપ ટાસ્ક વધુ ઝડપથી સંભાળી શકે છે. Astraને સોફ્ટવેર એન્જિનિયરિંગ માટે પણ અત્યંત શક્તિશાળી મોડલ ગણાવવામાં આવ્યું છે. વિવિધ બેન્ચમાર્ક ટેસ્ટમાં તેણે અગાઉના મોડલો કરતાં સારા પરિણામો આપ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટમાં માત્ર કોડ લખવો પૂરતો નથી. કોડમાં ભૂલો શોધવી, તેને સુધારવી, પ્રોગ્રામ ચલાવવો, ટેસ્ટ કરવો અને જરૂર પડે ત્યારે ફરી ફેરફાર કરવો પડે છે. Astraને આવા અનેક તબક્કાના કામ એકસાથે સંભાળવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવામાં આવે છે.
આ કારણે ડેવલપર્સ માટે AIની ભૂમિકા માત્ર ‘કોડ લખી આપનાર સહાયક’થી આગળ વધી શકે છે. AI આખા ડેવલપમેન્ટ વર્કફ્લોમાં ભાગ લે તેવી શક્યતા છે. તે કોડ તૈયાર કરવા ઉપરાંત તેની તપાસ અને ટેસ્ટિંગમાં પણ મદદ કરી શકે છે. આથી સોફ્ટવેર બનાવવામાં લાગતો સમય ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. Astraને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને ડેટા વિશ્લેષણ માટે પણ ઉપયોગી ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે. તે ઓનલાઈન માહિતી શોધી શકે છે, વિવિધ ડેટાનું વિશ્લેષણ કરી શકે છે અને મળેલી માહિતીના આધારે પરિણામ તૈયાર કરી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકો માટે આવા AI મોડલ સમય બચાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી ચાલતી માહિતી શોધવાની પ્રક્રિયા, ડેટાની સરખામણી અને રિપોર્ટ તૈયાર કરવાના કામમાં AIનો ઉપયોગ વધી શકે છે. જોકે, સંશોધનના ક્ષેત્રમાં AI દ્વારા મળેલી માહિતીની માનવીય ચકાસણી હજુ પણ જરૂરી રહેશે. AI દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી સાચી છે કે નહીં તે તપાસ્યા વગર તેનો ઉપયોગ કરવો યોગ્ય નથી.
Astraની બીજી મહત્વની ક્ષમતા કમ્પ્યુટર પર સીધી કામગીરી કરવાની છે. દાવા મુજબ, AI વેબસાઇટ ખોલી શકે છે, માહિતી શોધી શકે છે, ઓનલાઈન ફોર્મ ભરી શકે છે અને વિવિધ ડિજિટલ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે. આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં ઓફિસના અનેક નિયમિત કામ માટે થઈ શકે છે. ઈમેલમાંથી માહિતી લઈને સ્પ્રેડશીટમાં નાખવી, મીટિંગનું શેડ્યૂલ બનાવવું, વિવિધ દસ્તાવેજોની સરખામણી કરવી અથવા લાંબા રિપોર્ટમાંથી જરૂરી માહિતી કાઢવી જેવા કામ AI કરી શકે છે. આથી કર્મચારીઓનો સમય બચી શકે છે અને તેઓ વધુ સર્જનાત્મક અથવા નિર્ણય લેવાના કામ પર ધ્યાન આપી શકે છે. જોકે, AIને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવાની સંપૂર્ણ જવાબદારી આપવી કે નહીં તે અંગે પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
Astraની ક્ષમતાને લઈને સૌથી ગંભીર ચર્ચા સાયબર સિક્યોરિટી ક્ષેત્રમાં થઈ રહી છે. કેટલાક પરીક્ષણોમાં આ મોડલે સંપૂર્ણ 100 ટકા સ્કોર મેળવ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. AI સિસ્ટમ સુરક્ષિત કમ્પ્યુટર સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓ શોધી શકે છે અને સાયબર હુમલાની સંભાવના ઓળખી શકે છે. સુરક્ષા નિષ્ણાતો માટે આ ક્ષમતા ખૂબ ઉપયોગી બની શકે છે, કારણ કે AI મોટી સંખ્યામાં સિસ્ટમનું ઝડપથી વિશ્લેષણ કરી શકે છે. પરંતુ આ જ ક્ષમતા ખોટા હાથમાં જોખમી બની શકે છે. જો કોઈ અત્યંત શક્તિશાળી AIનો ઉપયોગ નુકસાન પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવે તો સાયબર હુમલાનો ખતરો વધી શકે છે. તેથી આવી ક્ષમતાઓને નિયંત્રિત અને સુરક્ષિત રીતે ઉપલબ્ધ કરાવવાની જરૂર છે. આ કારણસર એડવાન્સ્ડ સાયબર સિક્યોરિટી ફીચર્સને શરૂઆતમાં પસંદગીના સુરક્ષા નિષ્ણાતો અથવા ડિફેન્ડર્સ સુધી મર્યાદિત રાખવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
Astraના લોન્ચને લઈને સૌથી મોટો દાવો તેને AGI તરફનું પગલું ગણાવવાનો છે. AGI એટલે એવી કૃત્રિમ બુદ્ધિ જે માત્ર એક ચોક્કસ પ્રકારનું કામ નહીં, પરંતુ માણસની જેમ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સમજણ અને સમસ્યા ઉકેલવાની ક્ષમતા ધરાવે. Astra વિશે કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ, તેની ક્ષમતાઓ પરંપરાગત AI ચેટબોટ કરતાં ઘણી આગળ છે. તે એક સાથે રિસર્ચ, કોડિંગ, કમ્પ્યુટર ઓપરેશન અને વિશ્લેષણ જેવા અલગ-અલગ પ્રકારના કામ કરી શકે છે. જોકે, ‘AGI આવી ગયું’ જેવા દાવાઓને લઈને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રમાં ચર્ચા સ્વાભાવિક છે. કોઈ AI ખરેખર AGIના સ્તરે પહોંચ્યું છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે માત્ર એક-બે બેન્ચમાર્ક પૂરતા નથી. તેના વાસ્તવિક ઉપયોગ, વિશ્વસનીયતા, સુરક્ષા અને સ્વતંત્ર રીતે વિવિધ પ્રકારનાં કામ કરવાની ક્ષમતાનું લાંબા ગાળે મૂલ્યાંકન જરૂરી રહેશે.
Astraનું લોન્ચિંગ સંપૂર્ણપણે સરળ રહ્યું નહોતું. શરૂઆતના તબક્કામાં ભારે ટ્રાફિક અને કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતાની મર્યાદાને કારણે કેટલાક યુઝર્સને એક્સેસ સંબંધિત મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. AI મોડલોનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો હોવાથી તેના માટે જરૂરી સર્વર અને GPU ક્ષમતાની માંગ પણ વધી રહી છે. નવા મોડલની લોકપ્રિયતા વધે ત્યારે એકસાથે મોટી સંખ્યામાં લોકો તેનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરે તો સિસ્ટમ પર ભારે દબાણ આવી શકે છે. લોન્ચ દરમિયાન આવી સમસ્યાઓને કારણે કંપની તરફથી માફી પણ માંગવામાં આવી હતી અને ક્ષમતા વધારવા માટે કામ શરૂ કરવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું હતું. શરૂઆતમાં પસંદગીના યુઝર્સને એક્સેસ આપીને ત્યારબાદ ધીમે ધીમે વધુ લોકો સુધી સેવા પહોંચાડવાની નીતિ અપનાવવામાં આવી હોવાનું કહેવાય છે.
Astraના ડેવલપર વર્ઝન માટે અલગ પ્રકારના API પ્લાનની પણ વાત કરવામાં આવી છે. જણાવાયેલા આંકડા મુજબ, તેની કિંમત પ્રતિ મિલિયન ઇનપુટ ટોકન માટે લગભગ 10 ડોલર અને પ્રતિ મિલિયન આઉટપુટ ટોકન માટે લગભગ 50 ડોલરથી શરૂ થાય છે. ડેવલપર્સ માટે વધુ ઝડપી વર્ઝન પણ ઉપલબ્ધ કરાવવાની વાત છે, જેમાં વધુ ઝડપ માટે વધારાનો ખર્ચ થઈ શકે છે. આ મોડલને ભવિષ્યમાં અલગ-અલગ સબસ્ક્રિપ્શન પ્લાન, API સેવાઓ અને ક્લાઉડ પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ કરાવવાની યોજના હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. એટલે કે સામાન્ય યુઝરથી લઈને મોટી કંપનીઓ અને સોફ્ટવેર ડેવલપર્સ સુધી અલગ-અલગ લોકો તેનો ઉપયોગ કરી શકે તેવી શક્યતા છે.
જો Astra અંગે કરવામાં આવેલા દાવાઓ વાસ્તવિક ઉપયોગમાં પણ સાચા સાબિત થાય તો AIનો ઉપયોગ કરવાની રીતમાં મોટો બદલાવ આવી શકે છે. અત્યાર સુધી લોકો AIને સવાલ પૂછતા અને જવાબ મેળવતા હતા. હવે AIને માત્ર જવાબ આપનાર નહીં પરંતુ કામ કરનાર ડિજિટલ સહાયક તરીકે જોવામાં આવી શકે છે. ઓફિસનું રિસર્ચ, કોડિંગ, ડેટા એન્ટ્રી, દસ્તાવેજ બનાવવાથી લઈને ઓનલાઈન રિસર્ચ અને કમ્પ્યુટર પર અનેક તબક્કાના કામ સુધી AIની ભૂમિકા વધી શકે છે. જોકે તેની સાથે રોજગાર, ડેટા પ્રાઇવસી, સાયબર સિક્યોરિટી અને AI પર વધુ પડતી નિર્ભરતા જેવા પ્રશ્નો પણ ઉભા થશે. આથી GPT-6 Astraને લઈને કરવામાં આવેલા દાવા સાચા સાબિત થાય તો આ AI ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક બની શકે છે. પરંતુ તેના વાસ્તવિક પ્રદર્શન, સુરક્ષા અને લાંબા ગાળાના ઉપયોગ બાદ જ કહી શકાશે કે આ મોડલ ખરેખર અગાઉની પેઢીના AI કરતાં કેટલી મોટી છલાંગ સાબિત થાય છે.
