નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા ભયાનક પૂર અને ભૂસ્ખલન બાદ સ્થિતિ હજુ પણ અત્યંત ગંભીર છે. દેશના રાસુવા અને નુવાકોટ જિલ્લામાં આશરે 600 બાળકો હજુ સુધી લાપતા હોવાનું સામે આવ્યું છે. સ્થાનિક શિક્ષણ વિભાગો, સ્થાનિક તંત્ર અને શાળાઓ દ્વારા એકત્ર કરવામાં આવેલા પ્રાથમિક આંકડા મુજબ રાસુવામાં લગભગ 280 અને નુવાકોટમાં 300થી 350 બાળકોની કોઈ માહિતી મળી નથી. જોકે આ આંકડો હજુ અંતિમ નથી.
રાસુવામાં 280 બાળકો લાપતા
રાસુવાના સ્થાનિક શિક્ષણ વિભાગના વડા દુર્ગા પ્રસાદ સિલવાલના જણાવ્યા મુજબ પ્રાથમિક નોંધમાં જિલ્લામાં 280 વિદ્યાર્થીઓ લાપતા છે. જોકે બચાવ ટીમો નષ્ટ થયેલા રસ્તાઓ અને માળખાં વચ્ચે કામગીરી કરી રહી હોવાથી દરેક બાળકની સ્થિતિની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ શકી નથી. પૂરના કારણે રાસુવાના ચાર સ્થાનિક વિસ્તારોમાં આવેલી તમામ શાળાઓ બંધ કરવામાં આવી છે. અહીં કેટલીક શાળાઓ સંપૂર્ણપણે નદીના પ્રવાહમાં વહી ગઈ છે.
નુવાકોટમાં પણ 300થી વધુ બાળકોની શોધ
નુવાકોટમાં સ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક હોવાનું સામે આવ્યું છે. સ્થાનિક શિક્ષણ વિભાગના જણાવ્યા મુજબ જિલ્લામાં 300થી 350 બાળકો હજુ લાપતા છે. માત્ર બિદુર નગરપાલિકા વિસ્તારમાં જ આશરે 250 બાળકોની માહિતી મળી નથી. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે કેટલાક પરિવારોના માતા-પિતા પોતે લાપતા હોવાથી બાળકોની ચોક્કસ ગણતરી કરવી મુશ્કેલ બની રહી છે. બીજી તરફ કેટલાક જીવિત બાળકો પોતાના ગુમ થયેલા માતા-પિતાને શોધી રહ્યા છે.
22 શિક્ષકો અને શાળાકર્મીઓ પણ ગુમ
આ કુદરતી આફતની અસર માત્ર વિદ્યાર્થીઓ પૂરતી સીમિત નથી. રાસુવા અને નુવાકોટમાં કુલ 22 શિક્ષકો અને શાળાકર્મીઓ પણ લાપતા હોવાનું શિક્ષણ વિભાગે જણાવ્યું છે. રાસુવામાં 16 શિક્ષકો લાપતા છે, જેમાં 15 સામુદાયિક શાળાના અને 1 ખાનગી શાળાના શિક્ષક છે. નુવાકોટમાં 6 શિક્ષકો લાપતા છે. આ ઉપરાંત ધાદિંગ અને ગોરખાથી રાસુવા આવેલા કેટલાક શિક્ષકો પણ પૂર દરમિયાન ગુમ થયા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
22 શાળાઓને ભારે નુકસાન
પૂરના કારણે રાસુવા, નુવાકોટ અને ધાદિંગની કુલ 22 શાળાઓને નુકસાન થયું છે. તેમાંથી 12 શાળાઓ સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગઈ છે. નુવાકોટમાં જ 8 શાળાઓ સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ છે, જેમાં બિદુર નગરપાલિકાની 6 અને તારકેશ્વર ગ્રામીણ નગરપાલિકાની 2 શાળાઓ સામેલ છે. રાસુવામાં 4 શાળાઓ સંપૂર્ણપણે વહી ગઈ છે.
સંચાર વ્યવસ્થા ખોરવાતા તપાસમાં મુશ્કેલી
લાપતા બાળકોની ચોક્કસ સંખ્યા મેળવવામાં સૌથી મોટો પડકાર તૂટી ગયેલી સંચાર વ્યવસ્થા છે. સ્થાનિક અધિકારીઓ શાળાના આચાર્યો અને શિક્ષકો પાસેથી માહિતી મેળવી રહ્યા છે, પરંતુ ઘણા વિસ્તારોમાં સંપર્ક થઈ શકતો નથી. કેટલાક બાળકો મળી આવ્યા હોવા છતાં અલગ-અલગ શાળાઓમાંથી નવા લાપતા બાળકોની માહિતી સતત આવી રહી છે. તેથી હાલનો આશરે 600નો આંકડો પ્રાથમિક ગણવામાં આવી રહ્યો છે.
પૂરમાં અત્યાર સુધી 1,344 લોકોનાં મોત
26 ઓગસ્ટની આ વિનાશક ઘટનામાં મૃત્યુઆંક પણ સતત વધી રહ્યો છે. 5 સપ્ટેમ્બરની સવારે નેપાળ પોલીસે મૃત્યુઆંક 1,344 પર પહોંચ્યો હોવાનું જણાવ્યું હતું. આ ઉપરાંત હજારો લોકો હજુ પણ લાપતા છે અને બચાવ તથા શોધખોળ કામગીરી સતત ચાલી રહી છે. પૂર બાદ પીવાના પાણીના સ્ત્રોત પણ પ્રદૂષિત થવાની ચિંતા છે. બિદુર વિસ્તારમાં 15માંથી 5 પીવાના પાણીના સ્ત્રોતમાં ઈ. કોલાઈ બેક્ટેરિયા મળ્યા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. હવે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રોગચાળો ફેલાવાની આશંકા પણ તંત્ર માટે નવી ચિંતા બની છે.
બાળકોના પુનર્વસન સામે મોટો પડકાર
નેપાળના શિક્ષણ વિભાગે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવા તકનીકી ટીમો મોકલી છે. ટીમોને 7 દિવસમાં અહેવાલ આપવા કહેવામાં આવ્યું છે.
પરંતુ માત્ર શાળાઓનું પુનઃનિર્માણ પૂરતું નહીં રહે. માતા-પિતા અને પરિવારજનોને ગુમાવનારા બાળકો માટે સુરક્ષિત આશ્રય, માનસિક સહાય અને પરિવાર સાથે પુનઃમિલન સૌથી મોટો પડકાર રહેશે. આ સ્થિતિમાં આશરે 600 બાળકોની શોધ હવે સમગ્ર બચાવ અભિયાનનું સૌથી સંવેદનશીલ પાસું બની ગયું છે.
