વર્ષ 2026નું બીજું અને અંતિમ સૂર્યગ્રહણ આજે એટલે કે 12 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ થવાનું છે. આ વખતે થનાર સૂર્યગ્રહણ સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ હશે. જોકે ભારત માટે મહત્વની વાત એ છે કે આ ખગોળીય ઘટના ભારતમાંથી જોવા નહીં મળે. એટલે ગુજરાત સહિત દેશના અન્ય વિસ્તારોમાં લોકો આ ગ્રહણને આકાશમાં સીધું નિહાળી શકશે નહીં.
કેટલા વાગ્યે થશે સૂર્યગ્રહણ?
નાસાના ખગોળીય આંકડા પ્રમાણે 12 ઓગસ્ટના સૂર્યગ્રહણની વૈશ્વિક પ્રક્રિયા ભારતીય સમય પ્રમાણે રાત્રિના સમયે થશે. ગ્રહણનો મહત્તમ તબક્કો લગભગ રાત્રે 11:15 વાગ્યાની આસપાસ IST થાય છે. સંપૂર્ણ ગ્રહણનો સૌથી લાંબો સમય આશરે 2 મિનિટ 18 સેકન્ડ સુધી રહી શકે છે.ભારતમાં આ સમયે રાત્રિ હોવાથી અને ગ્રહણનો માર્ગ પણ ભારતમાંથી પસાર થતો ન હોવાથી અહીંથી તેને જોવું શક્ય નહીં બને. આ કારણે ભારતમાં આ ઘટનાને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર ફરતી કેટલીક સમયસૂચનાઓને ધ્યાનપૂર્વક જોવી જરૂરી છે.
ક્યાં જોવા મળશે સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ?
આ સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણનો માર્ગ મુખ્યત્વે ગ્રીનલેન્ડ, આઇસલેન્ડ, ઉત્તર રશિયા, એટલાન્ટિક મહાસાગર, સ્પેન અને પોર્ટુગલના કેટલાક વિસ્તારોમાંથી પસાર થશે. આ વિસ્તારોમાં યોગ્ય પરિસ્થિતિ હોય તો ચંદ્ર સૂર્યને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી દેતો જોવા મળશે.
આ ઉપરાંત યુરોપના મોટા ભાગના વિસ્તારો, કેનેડા, અમેરિકાના કેટલાક ઉત્તરીય વિસ્તારો અને ઉત્તર-પશ્ચિમ આફ્રિકામાં આ ઘટના આંશિક સૂર્યગ્રહણ તરીકે જોવા મળી શકે છે. એટલે દરેક સ્થળે ગ્રહણનું દૃશ્ય એકસરખું નહીં હોય.
સૂર્યગ્રહણ કેવી રીતે બને છે?
સૂર્યગ્રહણ ત્યારે બને છે જ્યારે ચંદ્ર સૂર્ય અને પૃથ્વીની વચ્ચે આવી જાય છે. પરિણામે ચંદ્રની છાયા પૃથ્વીના કેટલાક વિસ્તારો પર પડે છે અને ત્યાંથી સૂર્યનો સંપૂર્ણ અથવા આંશિક ભાગ ઢંકાયેલો દેખાય છે.જ્યારે ચંદ્ર સૂર્યના પ્રકાશને સંપૂર્ણપણે ઢાંકી દે છે ત્યારે તેને સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ કહેવામાં આવે છે. નાસાના આંકડા અનુસાર 12 ઓગસ્ટ 2026નું ગ્રહણ સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ છે અને તેની કુલતા મહત્તમ આશરે 2 મિનિટ 18 સેકન્ડ સુધી રહી શકે છે.
ગ્રહણ દરમિયાન શું કરવું?
સૂર્યગ્રહણનું અવલોકન કરવું હોય તો સૌથી મહત્વની બાબત આંખોની સુરક્ષા છે. ગ્રહણ દેખાતું હોય તેવા વિસ્તારોમાં પણ સૂર્ય તરફ સીધું ન જોવું જોઈએ. યોગ્ય સોલર-વ્યૂઇંગ ફિલ્ટર અથવા પ્રમાણિત ગ્રહણ ચશ્માંનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે. સામાન્ય સનગ્લાસ આંખોને સુરક્ષિત રાખવા માટે પૂરતા નથી.જો કોઈ વ્યક્તિ સુરક્ષિત સાધન વગર ગ્રહણ જોવા જાય તો આંખોને નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી વૈજ્ઞાનિક રીતે માન્ય અને સુરક્ષિત પદ્ધતિનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
ધાર્મિક માન્યતાઓમાં શું કહેવાય છે?
ભારતીય પરંપરામાં સૂર્યગ્રહણ સાથે સૂતક કાળ અને કેટલાક ધાર્મિક નિયમો જોડાયેલા છે. જોકે સૂતક અંગેની માન્યતાઓ ધાર્મિક પરંપરાનો ભાગ છે, વૈજ્ઞાનિક રીતે તેનો કોઈ પુરાવો નથી.ખાસ કરીને આ ગ્રહણ ભારતમાંથી દેખાવાનું નથી. તેથી ભારતમાં સૂતક કાળ લાગુ પડે છે કે નહીં તે અંગે વિવિધ ધાર્મિક પરંપરાઓમાં અલગ મત જોવા મળે છે. કેટલાક પંચાંગો અને જ્યોતિષીય ગણનાઓમાં ભારત માટે સૂતક માન્ય ન હોવાનું જણાવાયું છે.
શું ન કરવું?
ગ્રહણને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર અનેક પ્રકારની માન્યતાઓ અને દાવાઓ વાયરલ થાય છે. વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણથી ગ્રહણ પોતે કોઈ વ્યક્તિ માટે અશુભ કે હાનિકારક ઘટના હોવાનો પુરાવો નથી.ગ્રહણ દરમિયાન ભોજન ન કરવું, ચોક્કસ વસ્તુઓને સ્પર્શ ન કરવો અથવા રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરી દેવી જેવી બાબતો મુખ્યત્વે ધાર્મિક-પરંપરાગત માન્યતાઓ છે. વ્યક્તિ પોતાની ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે આ પરંપરાઓનું પાલન કરી શકે છે, પરંતુ તેને વૈજ્ઞાનિક તથ્ય તરીકે રજૂ કરવું યોગ્ય નથી.
ભારત માટે ખાસ શું?
ભારતમાં રહેતા લોકો માટે સૌથી મહત્વની માહિતી એ છે કે 12 ઓગસ્ટ 2026નું સંપૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં. તેથી સુરત, અમદાવાદ, મુંબઈ, દિલ્હી કે દેશના અન્ય શહેરોમાંથી આકાશમાં ગ્રહણનું સીધું દૃશ્ય જોવા મળવાની શક્યતા નથી.ખગોળીય ઘટના વિશ્વના અન્ય વિસ્તારોમાં રહેલા લોકો માટે ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. નાસાએ પણ તેના માટે વિગતવાર ગ્રહણ માર્ગ અને સમયની માહિતી ઉપલબ્ધ કરાવી છે.સૂર્યગ્રહણ એક અદભૂત ખગોળીય ઘટના છે. ભારતમાંથી તે જોવા નહીં મળે, પરંતુ વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં લોકો તેને જોઈ શકશે. ગ્રહણ અંગેની માહિતી મેળવતી વખતે વૈજ્ઞાનિક સ્ત્રોતો અને વિશ્વસનીય પંચાંગ અથવા નિષ્ણાતોની માહિતી પર જ આધાર રાખવો યોગ્ય રહેશે.
