ભારતની અગ્રણી જાહેર ક્ષેત્રની બેન્કોમાંની એક બેન્ક ઑફ બરોડા ફરી એકવાર સાયબર સુરક્ષા સંબંધિત ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે. ડાર્ક વેબ પર બેન્કના લાખો ગ્રાહકોનો ડેટા વેચાણ માટે મૂકવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો સામે આવતા બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં ચિંતા ફેલાઈ છે. સાયબર સુરક્ષા અને ડાર્ક વેબ મોનિટરિંગ સાથે જોડાયેલા કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે એક અજ્ઞાત હેકર જૂથે બેન્ક ઑફ બરોડાના ગ્રાહકોની સંવેદનશીલ માહિતી ઓનલાઈન ફોરમ પર વેચાણ માટે મૂકી છે. જોકે, આ દાવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ સુધી થઈ નથી.
અહેવાલો અનુસાર, ડાર્ક વેબ પર ઉપલબ્ધ હોવાનું કહેવાતા ડેટાબેઝમાં ગ્રાહકોના નામ, મોબાઇલ નંબર, ઇમેઇલ આઈડી, રહેણાંક સરનામા, બેન્ક એકાઉન્ટ નંબર અને કેટલીક નાણાકીય લેવડદેવડ સંબંધિત માહિતી સામેલ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જો આવા ડેટાની સત્યતા સાબિત થાય, તો તેનો ઉપયોગ સાયબર ગુનેગારો ફિશિંગ, ઓળખ ચોરી અને નાણાકીય છેતરપિંડી જેવા ગુનાઓ માટે કરી શકે છે. જોકે, અત્યાર સુધી એવી કોઈ સત્તાવાર માહિતી સામે આવી નથી કે ગ્રાહકોના નેટ બેન્કિંગ પાસવર્ડ, UPI PIN, ડેબિટ અથવા ક્રેડિટ કાર્ડના CVV, OTP અથવા અન્ય અત્યંત સંવેદનશીલ માહિતી લીક થઈ છે. તેથી ગ્રાહકોએ સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા દરેક દાવા પર વિશ્વાસ કરતા પહેલાં સત્તાવાર માહિતીની રાહ જોવી જોઈએ.
આ સમગ્ર મામલો સામે આવ્યા બાદ બેન્ક ઑફ બરોડાએ તાત્કાલિક પ્રાથમિક નિવેદન જાહેર કર્યું છે. બેન્કે જણાવ્યું છે કે ડેટા લીક સંબંધિત દાવાઓની ગંભીરતાથી તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. બેન્કની IT અને સાયબર સિક્યોરિટી ટીમ સર્વર, ડેટાબેઝ અને અન્ય ડિજિટલ સિસ્ટમનું વિગતવાર ઓડિટ કરી રહી છે. સાથે જ બેન્કે ગ્રાહકોને વિશ્વાસ અપાવ્યો છે કે તેમની બેન્કિંગ સિસ્ટમ મજબૂત સુરક્ષા વ્યવસ્થાથી સજ્જ છે અને ગ્રાહકોના નાણાં સુરક્ષિત છે.
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આવા દાવા સામે આવતા સાયબર ઠગો વધુ સક્રિય બની જાય છે. તેઓ બેન્કના નામે નકલી કોલ, SMS, WhatsApp મેસેજ અથવા ઇમેઇલ મોકલીને ગ્રાહકો પાસેથી વ્યક્તિગત માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં “તમારું ખાતું બ્લોક થઈ જશે”, “KYC અપડેટ કરો”, “લોન મંજૂર થઈ છે” અથવા “રિવોર્ડ જીત્યો છે” જેવા બહાના બનાવી લોકોને ફસાવવામાં આવે છે.
નિષ્ણાતોએ ગ્રાહકોને ખાસ સાવધાની રાખવાની સલાહ આપી છે. કોઈપણ અજાણી વ્યક્તિ સાથે OTP, UPI PIN, ATM PIN અથવા નેટ બેન્કિંગ પાસવર્ડ શેર ન કરવો જોઈએ. શંકાસ્પદ લિંક્સ પર ક્લિક કરવાનું ટાળવું જોઈએ અને માત્ર બેન્કની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા મોબાઇલ એપ્લિકેશનનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ. જો કોઈ શંકાસ્પદ કોલ અથવા મેસેજ મળે તો તેની જાણ તરત જ બેન્કને કરવી જોઈએ. ગ્રાહકોને સમયાંતરે નેટ બેન્કિંગ અને મોબાઇલ બેન્કિંગના પાસવર્ડ બદલવાની પણ સલાહ આપવામાં આવી છે. ઉપરાંત, ખાતામાં થતી દરેક લેવડદેવડ માટે SMS અને ઇમેઇલ એલર્ટ સક્રિય રાખવાથી કોઈ અનધિકૃત ટ્રાન્ઝેક્શન થાય તો તેની તાત્કાલિક જાણ થઈ શકે છે.
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ડાર્ક વેબ પર ડેટા વેચાણના દાવા ઘણી વખત સાચા પણ હોય છે અને કેટલીક વખત જૂના અથવા અલગ-અલગ સ્ત્રોતોમાંથી એકત્રિત કરાયેલા ડેટાને નવા લીક તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે. તેથી તપાસ પૂર્ણ થયા વિના કોઈ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું યોગ્ય નથી. હાલ માટે બેન્ક ઑફ બરોડા દ્વારા તપાસ ચાલુ છે અને ગ્રાહકોને ગભરાવાની જરૂર નથી. પરંતુ સાયબર સુરક્ષાને લઈને સાવચેત રહેવું ખૂબ જ જરૂરી છે. તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે ડેટા લીકનો દાવો કેટલો સાચો છે અને ગ્રાહકોની માહિતી પર તેની કેટલી અસર થઈ છે.
