અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં રાજદ્વારી પ્રયાસો હજુ જીવંત હોવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે, પરંતુ કોઈ મોટી સફળતા દેખાઈ રહી નથી. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોએ કહ્યું છે કે, અમેરિકા હજુ પણ સંવાદ દ્વારા ઉકેલ ઇચ્છે છે, પરંતુ તેમના જણાવ્યા અનુસાર ઈરાન હાલ ગંભીરતાથી ચર્ચા કરવા તૈયાર નથી. બીજી તરફ યુદ્ધના કારણે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઊર્જા પરિવહન માર્ગો પર પણ દબાણ વધી રહ્યું છે.
લાલ સમુદ્રમાં હૂથીઓની ધમકીથી તેલ પરિવહન પ્રભાવિત
યમનના ઈરાન સમર્થિત હૂથી બળવાખોરોએ સાઉદી અરેબિયા સામે નૌકાબંધીની જાહેરાત કર્યા બાદ પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. ચીન અને ભારત માટે સાઉદી કાચું તેલ લઈ જતાં 3 તેલ ટેન્કરોએ લાલ સમુદ્રમાં પોતાનો માર્ગ બદલી દીધો હતો. આ પગલું હૂથીઓની ધમકી બાદ લેવામાં આવ્યું હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. હૂથીઓએ વેપારી જહાજોને ચેતવણી આપી છે કે સાઉદી તેલની લોડિંગ અથવા અનલોડિંગ સાથે જોડાયેલા જહાજોને નિશાન બનાવવામાં આવી શકે છે.
હોર્મુઝ પછી હવે બાબ-અલ-મંદેબ પણ ચર્ચામાં
ઈરાન પહેલેથી જ હોર્મુઝ જળમાર્ગ અંગે ચેતવણીઓ આપી રહ્યું છે. હવે લાલ સમુદ્રના પ્રવેશદ્વાર બાબ-અલ-મંદેબ પર પણ જોખમ ઊભું થતાં વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર અસરની આશંકા વધી છે. માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું કે કોઈપણ દેશને આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવાની મંજૂરી આપવી ખતરનાક પરંપરા બની શકે છે, જે વિશ્વના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ પુનરાવર્તિત થઈ શકે છે.
અમેરિકાના હુમલા અને ઈરાનના જવાબી દાવા
રાજદ્વારી પ્રયાસો વચ્ચે પણ અમેરિકાએ સતત 11મી રાત્રે ઈરાનના વિવિધ વિસ્તારોમાં હવાઈ હુમલા ચાલુ રાખ્યા. ઈરાનના બુશેહર પ્રાંતમાં આવેલા 3 સ્થળો પર હુમલા થયા હોવાનું સરકારી મીડિયા દ્વારા જણાવાયું છે. આ વિસ્તારમાં ઈરાનનું એકમાત્ર પરમાણુ વીજ ઉત્પાદન કેન્દ્ર આવેલું છે. હુમલામાં પરમાણુ પ્લાન્ટ નજીકનું વીજ સબસ્ટેશન પણ અસરગ્રસ્ત થયું હોવાનું જણાવાયું છે.
બીજી તરફ ઈરાનની સેનાએ દાવો કર્યો છે કે તેણે કુવૈત, જોર્ડન અને બહેરિનમાં આવેલા અમેરિકન સૈન્ય મથકો પર ડ્રોન હુમલા કર્યા છે. જોકે આ દાવાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી.
યુદ્ધમાં જાનહાનિ અને તેલના ભાવમાં વધારો
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી યુદ્ધમાં 18 અમેરિકન સૈનિકોના મોત થયા છે. ઈરાનના આરોગ્ય મંત્રાલયના એક અધિકારીએ દાવો કર્યો છે કે તાજેતરના અમેરિકન હુમલામાં 50 નાગરિકોના મોત થયા છે અને 500 લોકો ઘાયલ થયા છે. યુદ્ધની વધતી અસર વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ 91 ડોલરથી ઉપર પહોંચ્યો છે, જ્યારે અમેરિકામાં પેટ્રોલનો ભાવ ફરી પ્રતિ ગેલન 4 ડોલરથી વધુ થયો છે.
યુદ્ધ વચ્ચે રાજદ્વારી પ્રયાસો હજુ યથાવત
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ ઈરાનને મધ્યસ્થીઓ દ્વારા 10 દિવસના યુદ્ધવિરામનો પ્રસ્તાવ મળ્યો છે. ઉપરાંત ઈરાનના ગૃહમંત્રી એસ્કંદર મોમેનીએ પાકિસ્તાનની મુલાકાત લઈને મધ્યસ્થી પ્રયાસો ચાલુ રાખવાની અપીલ પણ કરી છે. તેમ છતાં હાલ મેદાનમાં સૈન્ય કાર્યવાહી અને રાજદ્વારી પ્રયાસો બંને એકસાથે ચાલુ હોવાથી મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ હજુ યથાવત છે.
