દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ વેનેઝુએલામાં ભૂકંપની તબાહી હજુ પણ યથાવત છે. 24 જૂને આવેલા વિનાશક ભૂકંપ બાદ રવિવારે ફરી એકવાર 5.6 તીવ્રતાનો ભૂકંપ નોંધાયો છે. યુરો-મેડિટેરેનિયન સિસ્મોલોજિકલ સેન્ટર (EMSC)ના જણાવ્યા અનુસાર આ ભૂકંપનું કેન્દ્ર અરાગુઆના દરિયાકાંઠા નજીક સમુદ્રમાં લગભગ 30 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ હતું. આ પહેલાં 24 જૂને 7.2 અને 7.5 તીવ્રતાના બે શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યા હતા, જેના કારણે સમગ્ર દેશમાં ભારે જાનમાલનું નુકસાન થયું હતું. ત્યારબાદ શનિવારે પણ 4.9 તીવ્રતાનો આફ્ટરશોક નોંધાયો હતો. હવે ફરી આવેલા ભૂકંપે લોકોમાં ભયનું વાતાવરણ વધુ ગાઢ બનાવી દીધું છે. સરકારી આંકડા મુજબ અત્યાર સુધીમાં 1430 લોકોના મોત થયા છે, જ્યારે 3300થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા છે. અનેક લોકો ગંભીર હાલતમાં હોસ્પિટલોમાં સારવાર હેઠળ છે. હજારો પરિવારો પોતાના સ્વજનોની શોધમાં દિવસ-રાત ભટકી રહ્યા છે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે મુખ્ય ભૂકંપને હવે 72 કલાકથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં લગભગ 68,900 લોકો હજુ પણ લાપતા છે. બચાવ ટીમો સતત કાટમાળમાં દટાયેલા લોકોને શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ભૂકંપ પછીના પ્રથમ 48થી 72 કલાક બચાવ કામગીરી માટે સૌથી મહત્વના હોય છે, કારણ કે આ સમય દરમિયાન જીવતા લોકોને બચાવવાની શક્યતા સૌથી વધુ રહે છે. ઘણા વિસ્તારોમાં પૂરતી રાહત ટીમો અને ભારે મશીનો સમયસર પહોંચી શક્યા નથી. જેના કારણે સ્થાનિક લોકો પોતાના પરિવારજનોને બચાવવા માટે જાતે જ કાટમાળ હટાવી રહ્યા છે. હથોડા, પાવડા અને અન્ય સાધનો વડે લોકો કલાકો સુધી મહેનત કરીને પોતાના સ્વજનોને શોધી રહ્યા છે. ભૂકંપથી અનેક રહેણાંક ઇમારતો, સરકારી કચેરીઓ અને વેપારી સંકુલોને ભારે નુકસાન થયું છે. હજારો મકાનો ધરાશાયી થઈ ગયા છે. ઘણા વિસ્તારોમાં વીજળી, પાણી અને ટેલિકોમ સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ છે. જેના કારણે અસરગ્રસ્ત લોકો માટે રોજિંદું જીવન મુશ્કેલ બની ગયું છે.
ઘર ગુમાવનારા હજારો લોકો હાલમાં રસ્તાઓ, બગીચાઓ અને ખુલ્લા મેદાનોમાં તંબુ બાંધીને રહેવા મજબૂર બન્યા છે. સરકાર અને રાહત સંસ્થાઓ દ્વારા તેમને ખોરાક, પીવાનું પાણી અને જરૂરી સામગ્રી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં ભારત પણ વેનેઝુએલાની મદદ માટે આગળ આવ્યું છે. ભારત સરકારે ‘ઓપરેશન અમિસ્તાદ’ શરૂ કરીને રાહત કામગીરીમાં મહત્વનું યોગદાન આપ્યું છે. ‘અમિસ્તાદ’ સ્પેનિશ ભાષાનો શબ્દ છે, જેનો અર્થ ‘મિત્રતા’ થાય છે. ભારતીય વાયુસેનાના બે C-17 ગ્લોબમાસ્ટર વિમાનો દ્વારા લગભગ 35 ટન રાહત સામગ્રી વેનેઝુએલા મોકલવામાં આવી છે. તેમાં દવાઓ, મેડિકલ સાધનો, તાત્કાલિક સારવાર માટેની સામગ્રી અને અન્ય જરૂરી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત ભારતે 60 પેરા ફિલ્ડ હોસ્પિટલ યુનિટની 41 સભ્યોની મેડિકલ ટીમ પણ વેનેઝુએલા મોકલી છે. આ ટીમમાં ડોક્ટરો, નર્સો અને અન્ય આરોગ્ય નિષ્ણાતો સામેલ છે, જે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સારવાર આપશે અને જરૂર પડે ત્યાં અસ્થાયી હોસ્પિટલ પણ ઉભી કરશે.
વેનેઝુએલાની મદદ માટે દુનિયાના અનેક દેશો પણ આગળ આવ્યા છે. અમેરિકા, મેક્સિકો, કોલંબિયા, અલ સાલ્વાડોર અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ સહિતના દેશોએ પોતાના બચાવકર્મીઓને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મોકલ્યા છે. વેનેઝુએલા સરકારના જણાવ્યા અનુસાર અત્યાર સુધીમાં 861થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય બચાવકર્મીઓ રાહત કામગીરીમાં જોડાયા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘે પણ 25 આંતરરાષ્ટ્રીય સર્ચ એન્ડ રેસ્ક્યુ ટીમો સાથે લગભગ 1000 ઇમરજન્સી કર્મચારીઓને વેનેઝુએલા મોકલવાની જાહેરાત કરી છે. ભારે મશીનો, ફાયર ફાઇટર્સ અને વિશેષ બચાવ દળો સતત કામગીરી કરી રહ્યા છે. અમેરિકાએ પણ માનવતાના ધોરણે રાહત કામગીરી સરળ બને તે માટે વેનેઝુએલા પર લાગેલા કેટલાક આર્થિક પ્રતિબંધોમાં અસ્થાયી રાહત આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. જોકે રાહત કામગીરીમાં અનેક પડકારો સામે આવી રહ્યા છે. ઇન્ટરનેશનલ રેસ્ક્યુ કમિટી (IRC)ના જણાવ્યા અનુસાર દેશનું મુખ્ય એરપોર્ટ ભૂકંપમાં ભારે નુકસાન પામ્યું હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાહત સામગ્રી ઝડપથી પહોંચાડવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે.
IRCએ જણાવ્યું છે કે તેમની પાસે પડોશી દેશ કોલંબિયામાં પૂરતી રાહત સામગ્રી ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ એરપોર્ટની સ્થિતિને કારણે તેને વેનેઝુએલા સુધી પહોંચાડવી પડકારજનક બની રહી છે. આગામી દિવસોમાં ભોજન, પીવાનું પાણી, દવાઓ અને અસ્થાયી આશ્રય જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ પહોંચાડવા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવશે. ઇન્ટરનેશનલ ઓર્ગેનાઇઝેશન ફોર માઇગ્રેશન (IOM) અનુસાર ભૂકંપથી સમગ્ર વેનેઝુએલામાં લગભગ 67.6 લાખ લોકો પ્રભાવિત થયા છે. માત્ર રાજધાની કારાકાસમાં જ લગભગ 20 લાખ લોકો આ આપત્તિની અસર હેઠળ આવ્યા છે. અનેક પરિવારો હજુ પણ પોતાના સ્વજનોની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જ્યારે હજારો લોકો માટે જીવન ફરી સામાન્ય બનવામાં હજુ લાંબો સમય લાગી શકે છે.
