મધ્ય પૂર્વમાં વધ્યો તણાવ:શાંતિ મિશન લઈને પહોંચેલા પાકિસ્તાની પ્રતિનિધિ મંડળની મુલાકાત દરમિયાન જ તેહરાનમાં ગૂંજ્યા ધડાકા, રાજદ્વારી પ્રયાસોને મોટો ઝટકો
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ગંભીર સંઘર્ષ વચ્ચે એક નાટકીય ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. એક તરફ પાકિસ્તાન યુદ્ધવિરામ અને શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો કરી રહ્યું હતું, તો બીજી તરફ ઇઝરાયલે ઈરાનના વિવિધ વિસ્તારોમાં હુમલાઓ શરૂ કરી દીધા. ખાસ વાત એ છે કે આ હુમલાઓ એવા સમયે થયા જ્યારે પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવી વિશેષ સંદેશ લઈને તેહરાન પહોંચ્યા હતા અને ઈરાનના ટોચના નેતાઓ સાથે મુલાકાતો કરી રહ્યા હતા.
માહિતી અનુસાર, મોહસિન નકવી ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતૃત્વ માટે એક વિશેષ પત્ર લઈને તેહરાન પહોંચ્યા હતા. આ મુલાકાતનો મુખ્ય હેતુ અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને ઘટાડવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસોને આગળ વધારવાનો હતો. પાકિસ્તાન છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાંથી મધ્યસ્થની ભૂમિકા ભજવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
શાંતિ સંદેશ લઈને પહોંચ્યા નકવી
અહેવાલો અનુસાર, મોહસિન નકવી તેહરાન પહોંચ્યા બાદ ઈરાનના ગૃહમંત્રી અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે મળ્યા હતા. આ મુલાકાત દરમિયાન પ્રાદેશિક સુરક્ષા, યુદ્ધવિરામ અને મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા સ્થાપવા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. કેટલાક ઈરાની મીડિયા અહેવાલોમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે નકવી પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ અને સૈન્ય નેતૃત્વનો ખાસ સંદેશ લઈને આવ્યા હતા.
પાકિસ્તાન છેલ્લા ઘણા સમયથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંવાદને આગળ વધારવા માટે સક્રિય રાજદ્વારી પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલો અનુસાર, પાકિસ્તાની નેતૃત્વે અગાઉ પણ બંને પક્ષો વચ્ચે સંવાદ સ્થાપિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
એ જ સમયે તેહરાનમાં ગૂંજ્યા ધડાકા
નકવીની મુલાકાત ચાલી રહી હતી ત્યારે જ ઇઝરાયલે ઈરાનના પશ્ચિમ અને મધ્ય વિસ્તારોમાં હવાઈ હુમલાઓ શરૂ કર્યા હોવાનું સામે આવ્યું. તેહરાન સહિત અનેક શહેરોમાં વિસ્ફોટોના અહેવાલો મળ્યા હતા. ઇઝરાયલી સેનાએ દાવો કર્યો હતો કે તેણે ઈરાન સાથે જોડાયેલા સૈન્ય લક્ષ્યોને નિશાન બનાવ્યા હતા.સ્થાનિક અહેવાલો અનુસાર તેહરાન, ઇસ્ફહાન, કરાજ અને તબ્રિઝ સહિતના વિસ્તારોમાં ધડાકાના અવાજો સંભળાયા હતા. હુમલાઓ બાદ સુરક્ષા એજન્સીઓને હાઈ એલર્ટ પર મૂકવામાં આવી હતી અને અનેક વિસ્તારોમાં હવાઈ સુરક્ષા પ્રણાલીઓ સક્રિય કરવામાં આવી હતી.
રાજદ્વારી પ્રયાસોને મોટો ઝટકો
મોહસિન નકવીની મુલાકાતને મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો તરીકે જોવામાં આવી રહી હતી. પરંતુ તેમની હાજરી દરમિયાન જ હુમલાઓ શરૂ થતાં રાજદ્વારી પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આવા સમયે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ થવાથી વાતચીતની પ્રક્રિયા વધુ મુશ્કેલ બની જાય છે.વિશ્વના અનેક દેશો છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના તણાવને ઘટાડવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. અમેરિકા, કતાર, તુર્કી અને પાકિસ્તાન સહિતના દેશો વિવિધ સ્તરે મધ્યસ્થતાની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
ઈરાનની કડક પ્રતિક્રિયા
ઇઝરાયલના હુમલાઓ બાદ ઈરાને પણ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાની નેતાઓએ ચેતવણી આપી છે કે જો હુમલાઓ ચાલુ રહેશે તો તેનો વધુ જોરદાર જવાબ આપવામાં આવશે. અગાઉ પણ ઈરાને ઇઝરાયલ તરફ મિસાઈલ હુમલાઓ કરીને પોતાની પ્રતિક્રિયા દર્શાવી હતી.ઈરાનનું કહેવું છે કે તેના હિતો અને તેના સાથી સંગઠનોને નિશાન બનાવવામાં આવશે તો તે મૌન નહીં રહે. આ કારણે સમગ્ર વિસ્તારમાં વધુ મોટા સંઘર્ષની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
પાકિસ્તાનની મુશ્કેલ સ્થિતિ
પાકિસ્તાન માટે પણ આ પરિસ્થિતિ સરળ નથી. એક તરફ તે ઈરાન સાથે સારા સંબંધો જાળવવા માંગે છે, તો બીજી તરફ ખાડી દેશો અને પશ્ચિમી દેશો સાથેના સંબંધો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી પાકિસ્તાને સીધી સૈન્ય ભૂમિકા લેવાને બદલે રાજદ્વારી માર્ગ અપનાવ્યો છે.વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે મોહસિન નકવીની તેહરાન મુલાકાત એ સંકેત આપે છે કે પાકિસ્તાન હજુ પણ સંવાદ અને શાંતિ પ્રક્રિયાને પ્રાથમિકતા આપવા માંગે છે. જોકે હુમલાઓના કારણે આ પ્રયાસો કેટલી હદ સુધી સફળ થશે તે અંગે અનિશ્ચિતતા છે.
મધ્ય પૂર્વમાં ફરી યુદ્ધના વાદળો
તાજેતરના હુમલાઓએ મધ્ય પૂર્વમાં ફરીથી મોટા યુદ્ધની આશંકા વધારી દીધી છે. ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે સીધી અથડામણો વધતા માત્ર આ બે દેશો જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિસ્તાર અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે. તેલના ભાવ, વૈશ્વિક વેપાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.
વિશ્વની નજર આગામી પગલાં પર
હાલ સમગ્ર વિશ્વની નજર ઈરાન, ઇઝરાયલ અને મધ્યસ્થતા કરી રહેલા દેશોના આગામી પગલાં પર ટકેલી છે. મોહસિન નકવીની મુલાકાત દરમિયાન થયેલા હુમલાઓએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે પરિસ્થિતિ હજુ પણ અત્યંત નાજુક છે. જો રાજદ્વારી પ્રયાસો સફળ નહીં થાય તો મધ્ય પૂર્વમાં વધુ વ્યાપક સંઘર્ષ સર્જાવાની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી.
પાકિસ્તાનના ગૃહમંત્રી મોહસિન નકવી શાંતિ સંદેશ લઈને તેહરાન પહોંચ્યા હતા, પરંતુ તેમની મુલાકાત દરમિયાન જ ઇઝરાયલના હુમલાઓ શરૂ થતાં રાજદ્વારી પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. હવે દુનિયાની નજર એ બાબત પર છે કે આ સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બને છે કે પછી રાજદ્વારી પ્રયાસો ફરીથી શાંતિનો માર્ગ શોધવામાં સફળ થાય છે.
