હોર્મુઝ જળસંધિ મુદ્દે ટ્રમ્પની ચેતવણી, લેબનનમાં હુમલાથી સીઝફાયર જોખમમાં
મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા ઈરાન-અમેરિકા-ઈઝરાયેલ સંઘર્ષ વચ્ચે તણાવ હજુ પણ ઘટ્યો નથી. તાજેતરમાં જાહેર થયેલ બે અઠવાડિયાના સીઝફાયર બાદ પણ પરિસ્થિતિ સ્થિર થવાને બદલે વધુ જટિલ બની રહી છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળસંધિ (Strait of Hormuz) મુદ્દે નવા વિવાદો ઊભા થયા છે, જે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી છે કે જળસંધિમાં જહાજો પાસેથી વસુલાત (ટોલ) બંધ કરવી જોઈએ. ટ્રમ્પના જણાવ્યા મુજબ ઈરાન જહાજોને પસાર થવા દેવામાં “ખૂબ ખરાબ કામગીરી” કરી રહ્યું છે અને તે સીઝફાયર કરારનું ઉલ્લંઘન સમાન છે.
હાલમાં હોર્મુઝ જળસંધિમાં સ્થિતિ ખૂબ જ ગંભીર છે. અનેક તેલ ટૅન્કર અને વેપારી જહાજો અટવાઈ ગયા છે, કારણ કે ઈરાન તેમના પસાર માટે કડક નિયંત્રણ અને શરતો લગાવી રહ્યું છે. વિશ્વના લગભગ 20-25% તેલ પરિવહન આ માર્ગ પરથી થાય છે, જેના કારણે વૈશ્વિક બજારો પર સીધી અસર પડી રહી છે.
બીજી તરફ, ઈઝરાયેલ દ્વારા લેબનનમાં કરવામાં આવેલા હવાઈ હુમલાઓએ સીઝફાયરને વધુ નાજુક બનાવી દીધું છે. ઈરાન અને અનેક દેશોએ આ હુમલાને સીઝફાયરનો ભંગ ગણાવ્યો છે. લેબનનમાં હિઝબુલ્લાહના નિશાનાઓ પર હુમલાઓમાં અનેક લોકોના મોત થયા હોવાની માહિતી સામે આવી છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે સીઝફાયર તમામ મોરચાઓ પર લાગુ થવું જોઈએ, જેમાં લેબનન પણ સામેલ છે. જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલનું કહેવું છે કે લેબનન આ કરારમાં સામેલ નથી. આ મુદ્દે બંને પક્ષોમાં મતભેદ વધતા શાંતિ વાતચીત મુશ્કેલ બની રહી છે.
આ વચ્ચે પાકિસ્તાનમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ વાટાઘાટો યોજાવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. પાકિસ્તાન મધ્યસ્થ તરીકે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે, જોકે ઈઝરાયેલે તેની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવતી વાત એ છે કે ઈરાન ફરીથી હોર્મુઝ જળસંધિ બંધ કરવાની ધમકી આપી રહ્યું છે. જો આવું થાય તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર ભારે અસર પડશે અને તેલના ભાવમાં ફરી ઉછાળો આવી શકે છે. આમ, સીઝફાયર હોવા છતાં ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષમાં અનિશ્ચિતતા યથાવત્ છે. લેબનનના હુમલા, હોર્મુઝ જળસંધિનો વિવાદ અને રાજનૈતિક મતભેદોને કારણે આગામી દિવસોમાં સ્થિતિ વધુ તંગ બની શકે છે.
