કેન્દ્રમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની સરકારમાં ટૂંક સમયમાં કેબિનેટ વિસ્તરણ અથવા મોટા ફેરફારો થઈ શકે તેવી અટકળો રાજકીય વર્તુળોમાં તેજ બની છે. ભાજપ દ્વારા તાજેતરમાં વિવિધ રાજ્યોના પ્રદેશ અધ્યક્ષોની નિમણૂક અને રાજ્યસભા ચૂંટણી માટે ઉમેદવારોની જાહેરાત બાદ હવે ચાર કેન્દ્રીય મંત્રીઓના ભવિષ્ય અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. ભાજપે રાજ્યસભા ચૂંટણી માટે જાહેર કરેલી તાજેતરની ઉમેદવારોની યાદીમાં બે કેન્દ્રીય મંત્રીઓના નામ સામેલ કર્યા નથી. તેમાં કેન્દ્રીય મંત્રી રવનીત સિંહ બિટ્ટુ અને જોર્જ કુરિયનનો સમાવેશ થાય છે. બંને નેતાઓ હાલમાં રાજ્યસભાના સભ્ય છે અને તેમનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવા જઈ રહ્યો છે. જોકે, ભાજપે તેમને ફરી રાજ્યસભામાં મોકલવાનો નિર્ણય કર્યો નથી.
જોર્જ કુરિયન મોદી સરકારમાં એકમાત્ર ખ્રિસ્તી સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા કેન્દ્રીય મંત્રી તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ મધ્યપ્રદેશમાંથી રાજ્યસભાના સભ્ય છે. બીજી તરફ, પંજાબ કોંગ્રેસ છોડીને ભાજપમાં જોડાયેલા રવનીત સિંહ બિટ્ટુને ભાજપે અગાઉ રાજસ્થાનમાંથી રાજ્યસભામાં મોકલ્યા હતા. હવે બંનેને ફરી તક ન મળતાં તેમના મંત્રીપદ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે. રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો બંને નેતાઓ આગામી સમયમાં સંસદના કોઈપણ ગૃહના સભ્ય નહીં બને, તો તેમને મંત્રીપદ છોડવું પડી શકે છે. આ કારણે કેબિનેટ વિસ્તરણ દરમિયાન તેમની જગ્યાએ નવા ચહેરાઓને તક મળવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત બે અન્ય કેન્દ્રીય મંત્રીઓ પણ કેબિનેટમાંથી બહાર થઈ શકે છે. ભાજપે તાજેતરમાં પંકજ ચૌધરીને ઉત્તર પ્રદેશ ભાજપના પ્રદેશ અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. બીજી તરફ, હર્ષ મલ્હોત્રાને દિલ્હી ભાજપના અધ્યક્ષની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.
ભાજપ લાંબા સમયથી ‘એક વ્યક્તિ, એક પદ’ના સિદ્ધાંત પર ભાર મૂકે છે. આ નિયમ મુજબ કોઈ એક નેતા એક સાથે સરકાર અને સંગઠનમાં મોટી જવાબદારી સંભાળે તે સામાન્ય રીતે ટાળવામાં આવે છે. તેથી પંકજ ચૌધરી અને હર્ષ મલ્હોત્રા બંનેને સંગઠનમાં મહત્વની જવાબદારી મળ્યા બાદ તેમના મંત્રીપદ અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. પાર્ટીના સૂત્રોનું માનવું છે કે આગામી કેબિનેટ વિસ્તરણમાં આ બંને મંત્રીઓ મંત્રીપદેથી રાજીનામું આપી શકે છે અને તેમની જગ્યાએ અન્ય નેતાઓને તક આપવામાં આવી શકે છે. જોકે, આ અંગે હજુ સુધી ભાજપ અથવા કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. સંસદીય નિયમો અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ મંત્રી બને અને તે સંસદના કોઈપણ ગૃહનો સભ્ય ન હોય, તો તેને છ મહિનાની અંદર લોકસભા અથવા રાજ્યસભાનો સભ્ય બનવું ફરજિયાત છે. રાજ્યસભાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થયા બાદ પણ મંત્રી તરીકે મર્યાદિત સમય સુધી કામ કરી શકાય છે, પરંતુ ત્યારબાદ સંસદનું સભ્યપદ મેળવવું જરૂરી બને છે.
આ કારણે રવનીત સિંહ બિટ્ટુ અને જોર્જ કુરિયન માટે આગામી કેટલાક મહિના મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો પાર્ટી તેમને અન્ય કોઈ રાજ્યમાંથી રાજ્યસભામાં મોકલે અથવા લોકસભા પેટાચૂંટણીમાં તક આપે તો તેઓ મંત્રીપદ પર યથાવત રહી શકે છે. જો એવું નહીં થાય તો તેમની કેબિનેટમાંથી વિદાય લગભગ નક્કી માનવામાં આવી રહી છે. ભાજપ દ્વારા તાજેતરમાં સંગઠન અને રાજ્યસભા સંબંધિત લેવાયેલા નિર્ણયો બાદ હવે સૌની નજર સંભવિત કેબિનેટ વિસ્તરણ પર ટકેલી છે. રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા છે કે પાર્ટી આગામી ચૂંટણી અને રાજકીય સમીકરણોને ધ્યાનમાં રાખીને કેટલાક નવા ચહેરાઓને કેન્દ્ર સરકારમાં સ્થાન આપી શકે છે.
