National

ભારતની બહુ-સ્તરીય બેલિસ્ટિક સંરક્ષણ પ્રણાલીનું પરીક્ષણ સફળ: 5,000 કિમી દૂરથી મિસાઇલોને તોડી પાડશે

ભારત હવે ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલિસ્ટિક મિસાઇલો (ICBM) સહિત લાંબા અંતરની બેલિસ્ટિક મિસાઇલોના જોખમોનો સામનો કરવામાં સક્ષમ છે. DRDO એ 10 અને 11 જૂનના રોજ સતત ત્રણ ફ્લાઇટ પરીક્ષણો કર્યા, જેમાં બહુ-સ્તરીય બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સંરક્ષણ (BMD) સિસ્ટમનું પ્રદર્શન કર્યું.

આ સિસ્ટમ ICBM વર્ગમાં જોખમો સહિત બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને અટકાવવા અને નિષ્ક્રિય કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સ્વદેશી ટેકનોલોજી દુશ્મન મિસાઇલોને તેમના લક્ષ્યો સુધી પહોંચે તે પહેલાં મધ્ય-હવામાં નાશ કરે છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે 13 જૂનના રોજ તેમના X એકાઉન્ટ પર પરીક્ષણોની છબીઓ શેર કરી હતી.

ઓડિશાના બાલાસોર જિલ્લામાં સુનિશ્ચિત DRDO મિસાઇલ પરીક્ષણો પહેલાં બંને દિવસે 11 ગામો ખાલી કરાવવામાં આવ્યા હતા. ચાંદીપુરમાં ઇન્ટિગ્રેટેડ ટેસ્ટ રેન્જ (ITR) ખાતે લોન્ચ પેડ-3 ના 3.5 કિમી ત્રિજ્યામાં રહેતા કુલ 11,442 લોકોને અસ્થાયી રૂપે સુરક્ષિત વિસ્તારોમાં ખસેડવામાં આવ્યા હતા. જોકે પરીક્ષણો પછી સાંજે તેમને ઘરે પાછા ફરવાની પરવાનગી આપવામાં આવી હતી.

વધુમાં નેવલ એન્ટી-શીપ મિસાઇલ (મધ્યમ રેન્જ) નું પરીક્ષણ પણ કરવામાં આવ્યું હતું. આને ભારતની દરિયાઈ સ્ટ્રાઈક અને સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવામાં એક મોટી સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે. ભારત હવે ઓપરેશનલ-લેવલ બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ ધરાવતા દેશોના પસંદગીના જૂથમાં જોડાયું છે. આ પહેલા ફક્ત યુએસ, રશિયા, ઇઝરાયલ અને ચીન પાસે જ આ ટેકનોલોજી હતી.

અગાઉ ભારતે બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલીના તબક્કા-II માટે સફળતાપૂર્વક ફ્લાઇટ પરીક્ષણ કર્યું હતું. સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) દ્વારા પરીક્ષણના ભાગ રૂપે ઓડિશાના ધામરા ખાતે લોન્ચ કોમ્પ્લેક્સ LC-IV થી દુશ્મન બેલિસ્ટિક મિસાઇલનું અનુકરણ કરતી એક લક્ષ્ય મિસાઇલ લોન્ચ કરવામાં આવી હતી. જમીન અને સમુદ્ર આધારિત શસ્ત્ર પ્રણાલીના રડારોએ તેને શોધી કાઢ્યું અને હવાઈ સંરક્ષણ (AD) ઇન્ટરસેપ્ટર સિસ્ટમને સક્રિય કરી.

ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલિસ્ટિક મિસાઇલ (ICBM) શું છે?
સાદા શબ્દોમાં કહીએ તો ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલિસ્ટિક મિસાઇલ (ICBM) ને ખૂબ લાંબા અંતર સુધી પ્રહાર કરવા સક્ષમ મિસાઇલ તરીકે વર્ણવી શકાય છે. આ એક એવી મિસાઈલ છે જે એક ખંડથી બીજા ખંડ સુધી મુસાફરી કરી શકે છે, જે સામાન્ય રીતે 5,500 કિલોમીટરથી વધુ રેન્જમાં સક્ષમ છે. વધુમાં તે પરમાણુ શસ્ત્રો વહન કરવામાં સક્ષમ છે.

આ મિસાઈલ રોકેટની જેમ અવકાશ તરફ ચઢે છે, પછી ખૂબ ઊંચાઈથી પૃથ્વી તરફ નીચે ઉતરે છે, તેના લક્ષ્યને અત્યંત ઊંચી ઝડપે પ્રહાર કરે છે. આ કારણોસર તેની ગણતરી વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી વ્યૂહાત્મક શસ્ત્રોમાં થાય છે.

બહુ-સ્તરીય બેલિસ્ટિક મિસાઈલ સંરક્ષણ (BMD) સિસ્ટમનું કાર્ય દુશ્મનની બેલિસ્ટિક મિસાઈલ તેના લક્ષ્ય સુધી પહોંચે તે પહેલાં તેને તોડી પાડવાનું છે. તે અનેક સ્તરોમાં કાર્ય કરે છે. પ્રથમ, રડાર મિસાઈલને શોધી કાઢે છે; કમાન્ડ સેન્ટર ખતરોનું મૂલ્યાંકન કરે છે અને ત્યારબાદ મધ્ય-હવામાં દુશ્મન મિસાઈલનો નાશ કરવા માટે એક ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલ લોન્ચ કરવામાં આવે છે.

સ્તરીય મિસાઈલ સંરક્ષણ અંગે જો પ્રથમ ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલ લક્ષ્યને નષ્ટ કરવામાં નિષ્ફળ જાય તો બીજું સ્તર સક્રિય થાય છે. આ ખાતરી કરે છે કે જો એક સંરક્ષણ સ્તર નિષ્ફળ જાય તો પણ ગૌણ સ્તર સ્થાને રહે છે.

Most Popular

To Top