ભારત અને નેપાળ વચ્ચે લોકોની અવરજવરને વધુ સુગમ બનાવવા માટે એક મહત્ત્વની પહેલ કરવામાં આવી છે. નેપાળ સરકારે ભારત સરકારને વિનંતી કરી છે કે તેના નવા બાયોમેટ્રિક નેશનલ આઈડેન્ટિટી કાર્ડ (NID) ને બંને દેશો વચ્ચેની મુસાફરી માટે સત્તાવાર ઓળખ દસ્તાવેજ તરીકે માન્યતા આપવામાં આવે. જો ભારત સરકાર આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારી લેશે, તો નેપાળી નાગરિકો માટે ભારતની યાત્રા દરમિયાન પાસપોર્ટ કે જૂના નાગરિકતા પ્રમાણપત્રની જરૂરિયાત ખૂબ ઘટી જશે.
કૂટનીતિક સ્તરે વાતચીત અને વર્તમાન નિયમોમાં ફેરફારની શક્યતા
- ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક: નેપાળના ઈમિગ્રેશન વિભાગના મહાનિર્દેશક રામ ચંદ્ર તિવારીના જણાવ્યા અનુસાર, વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ભારત સરકારને આ પ્રસ્તાવ મોકલવામાં આવ્યો છે અને કાઠમંડુ સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસ સાથે બેઠક પણ યોજાઈ છે.
- વર્તમાન નિયમો: અત્યારની વ્યવસ્થા મુજબ નેપાળી નાગરિકોએ ભારત આવવા માટે પાસપોર્ટ અથવા મૂળ નાગરિકતા પ્રમાણપત્ર દર્શાવવું પડે છે. જ્યારે ભારતીય નાગરિકો નેપાળ જવા માટે પાસપોર્ટ અથવા ફોટો ધરાવતા મતદાર ઓળખપત્રનો ઉપયોગ કરે છે.
- અંતિમ નિર્ણય: ભારત આ પ્રસ્તાવ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે અને નવી દિલ્હીમાં સંબંધિત મંત્રાલયો દ્વારા ટૂંક સમયમાં આખરી નિર્ણય લેવાશે.
બાયોમેટ્રિક ટેકનોલોજી અને સરહદ સુરક્ષામાં ફાયદો
નવા NID કાર્ડથી સુરક્ષા અને સરહદ વ્યવસ્થાપનમાં મોટા સુધારાની અપેક્ષા છે:
- આધુનિક સુરક્ષા: નેપાળના નવા NID કાર્ડમાં નાગરિકના ફિંગરપ્રિન્ટ્સ, ચહેરાની ડિજિટલ તસવીર અને આઈરિસ (આંખના રેટિના) સ્કેન જેવી ડિજિટલ વિગતો સુરક્ષિત રહે છે.
- બનાવટી દસ્તાવેજો પર લગામ: બાયોમેટ્રિક ડેટાના કારણે બોગસ આઈડી બનાવવાની શક્યતા નહિવત થઈ જશે અને એરપોર્ટ તથા જમીની સરહદો પર તપાસ ઝડપી બનશે.
- સરહદ વ્યવસ્થાપન: બંને દેશો વચ્ચે વીઝા મુક્ત પ્રવાસ હોવાથી ડિજિટલ ડેટાના આધારે પ્રવાસીઓનો ચોક્કસ રેકોર્ડ રાખી શકાશે, જે સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે મદદરૂપ સાબિત થશે.
લાખો પ્રવાસીઓને મળશે મોટી રાહત
નેપાળમાં 2009 થી શરૂ થયેલી આ યોજના હેઠળ અત્યાર સુધીમાં 45 લાખથી વધુ નાગરિકોને NID કાર્ડ આપવામાં આવ્યા છે અને 2 કરોડથી વધુ અરજીઓ પ્રક્રિયા હેઠળ છે. ભારતની મંજૂરી મળતાં દર વર્ષે રોજગારી, શિક્ષણ કે વેપાર અર્થે ભારત આવતા લાખો નેપાળી નાગરિકોને મોટી રાહત મળશે.
