વડોદરાના પોશ તાંદલજા વિસ્તારમાં આવેલી આશરે 978 ચોરસ મીટર સરકારી જમીન પૂર્વ ભારતીય ક્રિકેટર અને પશ્ચિમ બંગાળના બહેરામપુરના સાંસદ યુસુફ પઠાણને ફાળવવાના નિર્ણયથી રાજકીય વિવાદ ફરી વકર્યો છે. અંદાજે રૂ. 20.53 કરોડની બજાર કિંમત ધરાવતી આ જમીનનો વિવાદ લગભગ 14 વર્ષ જૂનો છે. ગુજરાત સરકારે જમીન ફાળવણીને મંજૂરી આપતાં આ મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. એક તરફ વર્લ્ડ કપ વિજયમાં યોગદાન બદલ ખેલાડીને સન્માન આપવાની દલીલ છે, તો બીજી તરફ સરકારી જમીનની ફાળવણીમાં પારદર્શિતા, નિયમોનું પાલન અને જાહેર મિલકતના ઉપયોગ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
રાજ્ય સરકારના શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગના ઠરાવ મુજબ, કુલ 978 ચોરસ મીટરમાંથી 500 ચોરસ મીટર જમીન યુસુફ પઠાણને ટોકન દરે ભેટ સ્વરૂપે ફાળવવાની જોગવાઈ છે. આ ફાળવણી વર્ષ 2007ના ટી-20 વર્લ્ડ કપ અને 2011ના વન-ડે વર્લ્ડ કપમાં ભારતની જીતમાં તેમના યોગદાનને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી રહી હોવાનું જણાવાયું છે. બાકીની 478 ચોરસ મીટર જમીન વુડા દ્વારા નક્કી કરાયેલા મૂલ્યાંકનના 55 ટકા દરે ફાળવવાની દરખાસ્ત છે. જોકે, આ નિર્ણયને લઈને વિરોધીઓએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે અગાઉ જે જમીન જાહેર હરાજી વિના ફાળવવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો, તે હવે કયા આધારે રાહતના દરે આપવામાં આવી રહી છે.
આ જમીનનો વિવાદ 3 માર્ચ, 2012થી શરૂ થયો હતો. તે દિવસે યુસુફ પઠાણે વડોદરા મ્યુનિસિપલ કમિશનરને પત્ર લખીને તાંદલજા વિસ્તારમાં પોતાના બંગલાની બાજુમાં આવેલી 978 ચોરસ મીટર જમીનની માગણી કરી હતી. જૂન 2012માં વડોદરા મહાનગરપાલિકાની સામાન્ય સભાએ આ જમીન જાહેર હરાજી વિના 99 વર્ષના ભાડાપટ્ટે આપવાનો ઠરાવ કર્યો હતો. જોકે, 9 જૂન, 2014ના રોજ રાજ્ય સરકારે આ દરખાસ્ત નામંજૂર કરી હતી. સરકારનો મત હતો કે જાહેર હરાજી વિના આ રીતે સરકારી જમીન ફાળવી શકાય નહીં.
ત્યારબાદ જમીન પર ફેન્સિંગ અને કમ્પાઉન્ડ કરવામાં આવ્યાં હોવાનો મુદ્દો સામે આવ્યો હતો. 6 જૂન, 2024ના રોજ મહાનગરપાલિકાએ આ મામલે નોટિસ ફટકારી હતી, જેને યુસુફ પઠાણે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પડકારી હતી. 21 ઑગસ્ટ, 2025ના રોજ હાઈકોર્ટના સિંગલ જજે તેમની અરજી ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ ડિવિઝન બેન્ચ સમક્ષ થયેલી કાર્યવાહી દરમિયાન જમીનની કાયદેસર ફાળવણી અને તેની કિંમત ચૂકવ્યા વિના કબજો કેવી રીતે મેળવાયો તે અંગે સવાલો ઉઠ્યા હતા. કોર્ટની કાર્યવાહી દરમિયાન મહાનગરપાલિકાની કામગીરી સામે પણ પ્રશ્નો કરવામાં આવ્યા હતા.
આગળ જતાં, ઑગસ્ટ 2026માં યુસુફ પઠાણે હાઈકોર્ટમાં પોતાની અપીલ પાછી ખેંચી લીધી હતી. બીજી તરફ, 12 ઑગસ્ટે રાજ્ય કેબિનેટે જમીન ફાળવણીને મંજૂરી આપી હતી અને 13 ઑગસ્ટે શહેરી વિકાસ વિભાગે સત્તાવાર ઠરાવ બહાર પાડ્યો હતો. ઑક્ટોબર 2026માં આ દરખાસ્ત વડોદરા મહાનગરપાલિકાની સ્થાયી સમિતિ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. આમ, અગાઉ નામંજૂર થયેલી દરખાસ્ત ફરી આગળ વધતાં જૂના વિવાદે નવું સ્વરૂપ લીધું છે.
વડોદરા મહાનગરપાલિકાની સ્થાયી સમિતિનાં અધ્યક્ષ વર્ષાબેન વ્યાસે જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારના પરિપત્રના આધારે મ્યુનિસિપલ કમિશનરે દરખાસ્ત સમિતિ સમક્ષ રજૂ કરી છે. તેમની માહિતી મુજબ, 500 ચોરસ મીટર જમીન ભેટ સ્વરૂપે અને બાકીની 478 ચોરસ મીટર જમીન વુડાના મૂલ્યાંકનના 55 ટકા દરે ફાળવવાની જોગવાઈ છે. સ્થાયી સમિતિમાં ચર્ચા થયા બાદ આખરી નિર્ણય સામાન્ય સભા દ્વારા લેવામાં આવશે.
ભાજપના પૂર્વ કાઉન્સિલર વિજય પવારે પણ આ મુદ્દે પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, 2014માં સરકારે હરાજી વિના જમીન આપવાનો ઇનકાર કર્યો હોવા છતાં જમીન પર ફેન્સિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. આ બાબત ધ્યાનમાં આવતાં તેમણે મુખ્યમંત્રી અને મ્યુનિસિપલ કમિશનરને પત્ર લખ્યો હતો, જેના પગલે નોટિસ આપવામાં આવી હતી. તેમણે રાજ્ય સરકારના નિર્ણયને સ્વીકારવાની વાત સાથે જ અધિકારીઓની કામગીરી સામે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. પવારે શહેરમાં આવેલા તમામ ટાઉન પ્લાનિંગ યોજનાના અનામત પ્લોટોની ચકાસણી કરવાની અને જાહેર હિત માટેની જમીન પર અતિક્રમણ ન થાય તે માટે ફેન્સિંગ તથા સૂચનાત્મક બોર્ડ લગાવવાની માંગ કરી હતી.
એડવોકેટ શૈલેષ અમીને જમીનની ફાળવણી સામે કાનૂની અને નાણાકીય પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. તેમના મતે, આશરે રૂ. 20 કરોડની બજાર કિંમત ધરાવતી જાહેર મિલકત ઘણી ઓછી રકમમાં ફાળવવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે 2014માં જે દરખાસ્તને મંજૂરી આપવામાં આવી નહોતી, તેને 14 વર્ષ પછી ફરી સ્વીકારવાનું કારણ શું છે. તેમણે એવી પણ દલીલ કરી હતી કે દરખાસ્તમાં આ નિર્ણયને અન્ય ખેલાડીઓ માટે દૃષ્ટાંત ન ગણવાની જોગવાઈ દર્શાવવામાં આવી હોય તો તે સમાન વ્યવહારના સિદ્ધાંત અંગે પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. અમીને જમીન પર થયેલા કથિત કબજાના સમયગાળા બદલ દંડ વસૂલવાની પણ માંગ કરી હતી. જોકે, દંડની રકમ અને કબજાની કાયદેસર સ્થિતિ અંગે સત્તાવાર નિર્ણય આવવો જરૂરી છે.
કોંગ્રેસના પ્રવક્તા નિશાંત રાવલે આ મુદ્દાને રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે યુસુફ પઠાણના રાજકીય વલણ અને બદલાયેલા સમીકરણો બાદ જ જમીન ફાળવણીની દરખાસ્ત ફરી આગળ વધી છે. તેમના મતે, સામાન્ય નાગરિકો માટે નિયમો કડક રીતે લાગુ કરવામાં આવે છે, જ્યારે વગદાર વ્યક્તિઓના કિસ્સામાં સરકારી જમીન રાહતના દરે ફાળવવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવે છે. આ રાજકીય આક્ષેપો અંગે સંબંધિત પક્ષોની સ્પષ્ટતા અને નિર્ણય પાછળના સત્તાવાર કારણો મહત્ત્વના રહેશે.
યુસુફ પઠાણની જમીન ફાળવણીનો વિવાદ માત્ર એક પ્લોટ પૂરતો સીમિત નથી. તે સરકારી જમીનના ઉપયોગ, જાહેર હરાજીના નિયમો, ભૂતકાળના નિર્ણયોમાં સાતત્ય અને જાહેર મિલકત અંગેની જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓને સામે લાવે છે. ખેલાડીઓનું સન્માન કરવા માટે સરકાર કયા માપદંડ અપનાવે છે અને આવા લાભ અન્ય ખેલાડીઓને પણ સમાન રીતે મળી શકે કે નહીં તે અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. બીજી તરફ, અગાઉની કાનૂની કાર્યવાહી અને જમીન પરના કથિત કબજાને ધ્યાનમાં રાખીને ફાળવણીની પ્રક્રિયા કાયદેસર અને પારદર્શક હોવી જોઈએ તેવી માંગ ઉઠી છે.
હવે આ દરખાસ્ત પર વડોદરા મહાનગરપાલિકાની સામાન્ય સભા શું નિર્ણય લે છે અને જમીન ફાળવણી માટેના કાનૂની તથા નાણાકીય આધાર અંગે કેવો ખુલાસો થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે. જમીનની વાસ્તવિક બજાર કિંમત, વસૂલવાની રકમ, કબજાની સ્થિતિ અને નિયમોના પાલન અંગેના સવાલોના સ્પષ્ટ જવાબ મળ્યા બાદ જ આ વિવાદના તમામ પાસાં સમજાઈ શકશે.
