NEET સહિતના પેપર લીક વિવાદ બાદ કેન્દ્ર સરકારનો મોટો નિર્ણય, દેશની પરીક્ષા પ્રણાલીમાં ટેક્નોલોજી આધારિત ક્રાંતિકારી ફેરફારો માટે નંદન નીલેકણીના નેતૃત્વમાં હાઈ-પાવર ટાસ્ક ફોર્સની રચના
દેશભરમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી NEET, JEE અને અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક, ગેરરીતિઓ ,પારદર્શિતાના પ્રશ્નોને લઈને ભારે વિરોધ જોવા મળ્યો હતો. લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં વિશ્વાસનો સંકટ ઊભો થતાં કેન્દ્ર સરકારે હવે દેશની સમગ્ર જાહેર પરીક્ષા વ્યવસ્થાને આધુનિક, પારદર્શક અને ટેક્નોલોજી આધારિત બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે.પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશની પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં વ્યાપક સુધારા લાવવા માટે હાઈ-પાવર ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ સમિતિનું નેતૃત્વ ઇન્ફોસિસના સહ-સ્થાપક અને આધાર (Aadhaar) પ્રોજેક્ટના મુખ્ય શિલ્પકાર નંદન નીલેકણી કરશે.
પેપર લીક પછી સરકારનું મોટું પગલું
તાજેતરમાં વિવિધ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં થયેલા પેપર લીકના કેસોએ દેશભરમાં ભારે ચર્ચા જગાવી હતી. લાખો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય જોખમમાં મુકાતા પરીક્ષા પ્રણાલીમાં મોટા સુધારાની માંગ ઉઠી હતી.આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે ટેક્નોલોજી, સુરક્ષા અને વહીવટી સુધારાઓ દ્વારા સમગ્ર પરીક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ વિશ્વસનીય બનાવવા માટે વિશેષ નિષ્ણાતોની સમિતિ બનાવી છે.
કોણ છે નંદન નીલેકણી?
નંદન નીલેકણી ભારતના જાણીતા ઉદ્યોગપતિ, ટેક્નોલોજી નિષ્ણાત અને જાહેર નીતિના ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપનાર વ્યક્તિ છે.તેમનો જન્મ 2 જૂન, 1955ના રોજ થયો હતો. તેમણે IIT બોમ્બેથી એન્જિનિયરિંગનું શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. વર્ષ 1981માં એન.આર. નારાયણ મૂર્તિ સહિતના સાથીઓ સાથે મળીને ઇન્ફોસિસની સ્થાપના કરી હતી, જે આજે વિશ્વની અગ્રણી આઈટી કંપનીઓમાંની એક છે.
આધાર પ્રોજેક્ટના મુખ્ય શિલ્પકાર
ભારતમાં ડિજિટલ ઓળખ પ્રણાલી તરીકે ઓળખાતો આધાર પ્રોજેક્ટ નંદન નીલેકણીના નેતૃત્વમાં વિકસાવવામાં આવ્યો હતો.UIDAIના પ્રથમ અધ્યક્ષ તરીકે તેમણે દેશના કરોડો નાગરિકોને અનન્ય ઓળખ નંબર આપવાની મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકી. આજે આધાર ભારતની સૌથી મોટી ડિજિટલ ઓળખ પ્રણાલી બની ચૂકી છે.
સરકાર માને છે કે આધાર જેવી વિશાળ ટેક્નોલોજી આધારિત વ્યવસ્થા સફળતાપૂર્વક ઉભી કરનાર નીલેકણી પરીક્ષા પ્રણાલીમાં પણ મોટા સુધારા લાવી શકે છે.
શું રહેશે સમિતિનું મુખ્ય કામ?
નંદન નીલેકણીના નેતૃત્વ હેઠળની ટાસ્ક ફોર્સને અનેક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી છે.
પરીક્ષાઓને સંપૂર્ણ પારદર્શક બનાવવી.
પેપર લીક રોકવા માટે અદ્યતન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ.
પરીક્ષા કેન્દ્રોની સુરક્ષા મજબૂત બનાવવી.
ડિજિટલ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ વિકસાવવી.
ઉમેદવારોની ઓળખ ચકાસણી વધુ સુરક્ષિત બનાવવી.
NTAની કામગીરીમાં માળખાકીય સુધારા સૂચવવા.
સમગ્ર પરીક્ષા પ્રક્રિયાને વિશ્વસનીય અને ઝડપી બનાવવી.
સમિતિમાં કોણ-કોણ સામેલ છે?
આ હાઈ-પાવર સમિતિમાં માત્ર ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રના જ નહીં પરંતુ દેશના વિવિધ ક્ષેત્રોના અનુભવી નિષ્ણાતોને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.સમિતિમાં પૂર્વ ISRO પ્રમુખ એસ. સોમનાથ, પૂર્વ ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો ડિરેક્ટર તપન ડેકા સહિત શિક્ષણ, ટેક્નોલોજી અને વહીવટ ક્ષેત્રના અનુભવી સભ્યોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમનો ઉદ્દેશ પરીક્ષા વ્યવસ્થાના દરેક પાસાની સમીક્ષા કરીને લાંબા ગાળાના સુધારા સૂચવવાનો છે.
ટેક્નોલોજીથી કેવી રીતે અટકશે પેપર લીક?
નિષ્ણાતોના મતે હવે માત્ર કડક કાયદાથી પેપર લીક અટકાવી શકાય તેમ નથી.
તે માટે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI), ડિજિટલ એન્ક્રિપ્શન, રિયલ-ટાઈમ મોનિટરિંગ, સુરક્ષિત ડેટા ટ્રાન્સફર, બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન અને સાયબર સુરક્ષા જેવી ટેક્નોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવો પડશે.
નંદન નીલેકણીનો લાંબો ટેક્નોલોજી અનુભવ આ ક્ષેત્રમાં સરકાર માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
NTAમાં પણ થશે મોટા ફેરફારો
રાષ્ટ્રીય પરીક્ષા એજન્સી (NTA) દેશની અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રવેશ પરીક્ષાઓનું આયોજન કરે છે.તાજેતરના વિવાદો બાદ NTAની કામગીરી અંગે અનેક પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. નવી સમિતિ NTAના વહીવટી માળખા, ટેક્નોલોજી, પરીક્ષા વ્યવસ્થાપન અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરીને જરૂરી સુધારા સૂચવશે.
સરકારનો સ્પષ્ટ સંદેશ
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું છે કે દેશની પરીક્ષા વ્યવસ્થા વિશ્વસનીય, પારદર્શક અને ટેક્નોલોજી આધારિત હોવી જોઈએ જેથી દરેક વિદ્યાર્થીને સમાન તક મળે અને ગેરરીતિઓ માટે કોઈ સ્થાન ન રહે.
વિદ્યાર્થીઓમાં વધી આશા
દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ લાંબા સમયથી પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુધારાની માંગ કરી રહ્યા હતા.જો કે નંદન નીલેકણી જેવા ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રના અનુભવી વ્યક્તિને આ જવાબદારી સોંપાતા વિદ્યાર્થીઓમાં આશા જાગી છે કે ભવિષ્યમાં પરીક્ષાઓ વધુ સુરક્ષિત, પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બની શકે.હાઈ-પાવર ટાસ્ક ફોર્સ આગામી સમયમાં સમગ્ર પરીક્ષા પ્રણાલીનું મૂલ્યાંકન કરીને સરકારને વિગતવાર ભલામણો આપશે. તેમાં ટેક્નોલોજી આધારિત સુરક્ષા વ્યવસ્થા, પરીક્ષા કેન્દ્રોનું આધુનિકીકરણ, ડિજિટલ મોનિટરિંગ, પ્રશ્નપત્રોની સુરક્ષિત હેન્ડલિંગ અને પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા વધારવા માટેના સૂચનો સામેલ રહેશે.આ ભલામણોના આધારે કેન્દ્ર સરકાર જાહેર પરીક્ષાઓ સંબંધિત કાયદામાં પણ જરૂરી ફેરફારો કરી શકે છે અને પેપર લીક જેવી ગેરરીતિઓ સામે વધુ કડક જોગવાઈઓ અમલમાં મૂકી શકે છે.
