સંસદના ચોમાસું સત્ર દરમિયાન આજે લોકસભામાં પરીક્ષા પ્રણાલીને વધુ પારદર્શક અને સુરક્ષિત બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે લોકસભામાં ‘પબ્લિક એક્ઝામિનેશન (પ્રિવેન્શન ઓફ અનફેર મીન્સ) સુધારા વિધેયક, 2026’ રજૂ કર્યું. NEET પેપર લીક વિવાદ અને દેશભરમાં થયેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન બાદ સરકાર આ બિલ લાવવાની તૈયારી કરી રહી હતી. જોકે, બિલ રજૂ થતાં જ લોકસભામાં ભારે હોબાળો શરૂ થયો અને વિપક્ષના જોરદાર વિરોધ વચ્ચે ગૃહની કાર્યવાહી બે વાગ્યા સુધી સ્થગિત કરવી પડી.
સવારે કાર્યવાહી શરૂ થતાં જ વિપક્ષે વિવિધ મુદ્દાઓને લઈને સરકારને ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો. ભારે નારાબાજી અને વિરોધ વચ્ચે ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે એન્ટી પેપર લીક બિલ લોકસભામાં રજૂ કર્યું. સ્પીકરની પરવાનગી બાદ લિસ્ટેડ બિઝનેસ આગળ વધારવામાં આવ્યો, પરંતુ વિપક્ષના સતત વિરોધને કારણે ગૃહનું વાતાવરણ ગરમાયું અને કામગીરી સરળતાથી ચાલી શકી નહીં. પહેલા ગૃહની કાર્યવાહી થોડા સમય માટે સ્થગિત કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ જ્યારે લોકસભા ફરી શરૂ થઈ ત્યારે સ્પીકરની ચેર પર દિલીપ સૈકિયા આવ્યા. તેમણે સભ્યોને જાણકારી આપી કે સ્થગન પ્રસ્તાવ સંબંધિત મળેલી કોઈપણ નોટિસ સ્વીકારવામાં આવી નથી. આ જાહેરાત બાદ વિપક્ષ વધુ આક્રમક બન્યો અને સૂત્રોચ્ચાર શરૂ કર્યો. પરિણામે લોકસભાની કાર્યવાહી ફરી એકવાર ખોરવાઈ અને ગૃહને બપોરે બે વાગ્યા સુધી સ્થગિત કરવાની ફરજ પડી.
રાજ્યસભામાં પણ સમાન દૃશ્ય જોવા મળ્યું. બંને ગૃહોમાં વિપક્ષે NEET પેપર લીક, વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન અને પોલીસ કાર્યવાહી જેવા મુદ્દાઓને લઈને સરકાર સામે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું. રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ આ મુદ્દાને અત્યંત ગંભીર ગણાવ્યો અને નિયમ 267 હેઠળ ચર્ચા કરવાની માંગ કરી. તેમણે કહ્યું કે લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલા આ મુદ્દે વિશેષ ચર્ચા જરૂરી છે. જોકે, તેઓ પોતાની વાત પૂર્ણ કરે તે પહેલાં જ સભાપતિએ ગૃહની કાર્યવાહી બપોરે 12 વાગ્યા સુધી સ્થગિત કરવાની જાહેરાત કરી હતી.
સંસદના બંને ગૃહોની કાર્યવાહી સ્થગિત થયા બાદ વિપક્ષી સાંસદોએ સંસદ પરિસરમાં વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું. તેમના હાથમાં વિવિધ સૂત્રો લખેલા બેનરો હતા, જેમાં ‘વોટ ચોરી’થી લઈને ‘ચંદા ચોરી’ જેવા આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા. સાથે જ તેઓ વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન દરમિયાન થયેલા લાઠીચાર્જ અને બળપ્રયોગ અંગે સરકાર પાસે જવાબ માંગતા સૂત્રોચ્ચાર કરી રહ્યા હતા. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સામે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા.
વિપક્ષના સાંસદોએ આક્ષેપ કર્યો કે જંતર-મંતર પર શાંતિપૂર્ણ વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ સામે બિનજરૂરી બળપ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. DMKના સાંસદ ટી.આર. બાલૂ અને તિરુચિ શિવાએ NEET પરીક્ષા પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ અને સમગ્ર ઘટનાની તપાસની માંગ સાથે નોટિસ આપી. કોંગ્રેસના સાંસદ મણિકમ ટાગોર અને વિજય વસંતે પણ આરોપ લગાવ્યો કે વિરોધ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ સામે પેલેટ ગન અને શોક બેટનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે આ સમગ્ર મુદ્દે સંસદમાં વિગતવાર ચર્ચા કરવાની માંગ કરી. બીજી તરફ, શિક્ષણ મંત્રી પદેથી રાજીનામું આપ્યા બાદ પહેલીવાર સંસદ ભવન પહોંચેલા ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનનું NDAના સાંસદોએ ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું. મકર દ્વાર પર તેમને પાઘડી પહેરાવી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા અને ત્યારબાદ તેઓ સંસદ ભવનમાં પ્રવેશ્યા. આ દૃશ્ય પણ સમગ્ર દિવસ દરમિયાન ચર્ચાનું કેન્દ્ર રહ્યું.
સરકારનું કહેવું છે કે એન્ટી પેપર લીક બિલનો મુખ્ય હેતુ સરકારી ભરતી પરીક્ષાઓ અને અન્ય જાહેર પરીક્ષાઓમાં ગેરરીતિઓને કડક રીતે રોકવાનો છે. પરીક્ષા પ્રક્રિયાને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે કડક જોગવાઈઓ કરવામાં આવી રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં પેપર લીક જેવી ઘટનાઓ અટકાવી શકાય અને ઉમેદવારોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે. આ બિલ પર આશરે 8થી 10 કલાક સુધી ચર્ચા થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ભાજપ અને NDA તરફથી અનેક યુવા સાંસદો ચર્ચામાં ભાગ લેશે. વાંસુરી સ્વરાજ, તેજસ્વી સૂર્યા, સાયોની ઘોષ, મિતાલી બાગ, ડૉ. શ્રીકાંત શિંદે અને અનુપ્રિયા પટેલ જેવા સાંસદો સરકારનો પક્ષ રજૂ કરશે. નવા શિક્ષણ મંત્રી પ્રહ્લાદ જોશી પણ પ્રથમ વખત પ્રશ્નકાળ દરમિયાન શિક્ષણ મંત્રાલય સંબંધિત પ્રશ્નોના જવાબ આપવાના છે.
આ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે પરીક્ષા પ્રણાલીમાં ટેક્નોલોજીનો વધુ ઉપયોગ કરીને પારદર્શિતા વધારવા માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય ટાસ્ક ફોર્સની રચનાની પણ જાહેરાત કરી છે. આ ટાસ્ક ફોર્સનું નેતૃત્વ ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રના જાણીતા નિષ્ણાત નંદન નીલેકણી કરશે. તેમની સાથે પૂર્વ ISRO પ્રમુખ ડૉ. એસ. સોમનાથ, પૂર્વ IB ડિરેક્ટર તપન ડેકા, પૂર્વ શિક્ષણ સચિવ અનીતા કરવાલ અને અમૃત લાલ મીણા જેવા અનુભવી સભ્યો જોડાયા છે. ટાસ્ક ફોર્સ પરીક્ષા પદ્ધતિમાં ટેક્નોલોજી આધારિત સુધારા, ડિજિટલ સુરક્ષા અને પારદર્શિતાના નવા મોડલ પર કામ કરશે. IIT મદ્રાસના ડિરેક્ટર ડૉ. વી. કામકોટીએ જણાવ્યું છે કે બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં સફળ સાબિત થયેલા ‘મેકર-ચેકર’ મોડલને પરીક્ષા પદ્ધતિમાં પણ લાગુ કરવાની યોજના છે. આ મોડલ હેઠળ પ્રશ્નપત્ર તૈયાર કરનાર અને તેની ચકાસણી કરનાર અલગ વ્યક્તિઓ રહેશે, જેથી ગેરરીતિની શક્યતા ઘટાડી શકાય અને સમગ્ર પ્રક્રિયા વધુ વિશ્વસનીય બને.
આજના કાર્યસૂચિમાં કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલ દ્વારા ‘સુપ્રીમ કોર્ટ (જજોની સંખ્યા) સુધારા વિધેયક, 2026’ પણ રજૂ કરવામાં આવવાનું છે. આ બિલનો મુખ્ય હેતુ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની સંખ્યા સંબંધિત જોગવાઈઓમાં જરૂરી સુધારા કરવાનો છે. એક તરફ સરકાર પરીક્ષા પ્રણાલીને વધુ પારદર્શક બનાવવા માટે નવા કાયદા અને ટેક્નોલોજી આધારિત સુધારાઓ પર ભાર મૂકી રહી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષ વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન, પોલીસ કાર્યવાહી અને NEET મુદ્દે સરકારને સતત ઘેરી રહ્યો છે. હવે આ બિલ પર સંસદમાં થનારી ચર્ચા અને અંતે શું નિર્ણય લેવાય છે તેના પર દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓ અને ઉમેદવારોની નજર રહેશે.
