ટ્રિલિયન ડોલરની સંપત્તિ છુપાયેલી
સોનું સદીઓથી સંપત્તિ, સુરક્ષા અને સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આજે પણ વિશ્વના લગભગ દરેક દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં સોનાનું વિશેષ સ્થાન છે. જોકે અત્યાર સુધી ખાણોમાંથી લાખો ટન સોનું બહાર કાઢવામાં આવ્યું છે, છતાં પૃથ્વીની અંદર હજુ પણ વિશાળ માત્રામાં બિનખનન કરાયેલું (Unmined) સોનું દટાયેલું હોવાનું નિષ્ણાતોનું માનવું છે.
જો ભવિષ્યમાં આ સોનાના ભંડારો આર્થિક રીતે ખોદી શકાય,બહાર કાઢવામાં આવે, તો કેટલાક દેશોની અર્થવ્યવસ્થામાં ઐતિહાસિક પરિવર્તન આવી શકે છે. આ દેશો માત્ર સોનાના ઉત્પાદનમાં જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક ગોલ્ડ માર્કેટમાં પણ સૌથી શક્તિશાળી બની શકે છે.
કયા દેશો પાસે છે સૌથી વધુ બિનખનન કરાયેલું સોનું?
તાજેતરના ભૂ-વૈજ્ઞાનિક અંદાજો અનુસાર, જમીનની નીચે રહેલા સોનાના સૌથી મોટા ભંડારો કેટલાક પસંદગીના દેશોમાં કેન્દ્રિત છે.સૌથી આગળ રશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયા છે. બંને દેશોમાં અંદાજે 12,000 મેટ્રિક ટન જેટલું સોનું હજુ પણ જમીનની અંદર દટાયેલું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત નીચેના દેશોમાં પણ વિશાળ સોનાના ભંડારો છે:
રશિયા – અંદાજે 12,000 ટન
ઓસ્ટ્રેલિયા – અંદાજે 12,000 ટન
દક્ષિણ આફ્રિકા
ઇન્ડોનેશિયા
કેનેડા
અમેરિકા
આ દેશો પાસે પહેલેથી જ સોનાના મોટા ખનિજ ભંડારો છે અને ભવિષ્યમાં નવા ખનન પ્રોજેક્ટ શરૂ થતાં તેમનું વૈશ્વિક મહત્વ વધુ વધી શકે છે.
આ સોનાની કિંમત કેટલી હોઈ શકે?
જો આ તમામ ભંડારોમાંથી સોનું સફળતાપૂર્વક બહાર કાઢવામાં આવે, તો તેની કુલ કિંમત ટ્રિલિયન ડોલરમાં પહોંચી શકે છે.વર્તમાન આંતરરાષ્ટ્રીય સોનાના ભાવને આધારે માત્ર રશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં રહેલા અંદાજિત ભંડારોનું મૂલ્ય જ અતિ વિશાળ ગણાય છે. જોકે વાસ્તવિક કિંમત ભવિષ્યના બજારભાવ, ખનન ખર્ચ અને ઉત્પાદન પર આધાર રાખશે.
હજુ સુધી બહાર કેમ નથી કાઢવામાં આવ્યું?
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે જો આટલું સોનું છે તો તેને બહાર કેમ નથી કાઢવામાં આવતું?
તેના ઘણા કારણો છે:
ઘણી ખાણો ખૂબ ઊંડે આવેલી છે.
ખનનનો ખર્ચ ખૂબ જ વધુ છે.
પર્યાવરણ સંબંધિત મંજૂરીઓ મેળવવી મુશ્કેલ છે.
કેટલીક જગ્યાઓ રાજકીય અથવા ભૌગોલિક રીતે સંવેદનશીલ છે.
હાલની ટેક્નોલોજી દરેક સ્થળે ખનન માટે પૂરતી અસરકારક નથી.
આ કારણોસર ઘણા સોનાના ભંડારોની માત્ર ઓળખ થઈ છે, પરંતુ તેમનું વ્યાવસાયિક ખનન શરૂ થયું નથી.
શું વિશ્વમાં સોનું ખૂટી રહ્યું છે?
ઘણા લોકો માને છે કે દુનિયામાં સોનું હવે સમાપ્ત થવા આવ્યું છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું કહેવું અલગ છે.
વિશ્વ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના જણાવ્યા અનુસાર, પૃથ્વીમાં હજુ પણ મોટી માત્રામાં સોનું ઉપલબ્ધ છે. પડકાર સોનાની અછતનો નહીં, પરંતુ તેને આર્થિક રીતે અને પર્યાવરણને ઓછું નુકસાન પહોંચાડીને બહાર કાઢવાનો છે.
નવી ટેક્નોલોજી અને વધતા સોનાના ભાવને કારણે ભવિષ્યમાં આજે આર્થિક રીતે અશક્ય ગણાતા ભંડારોનું પણ ખનન શક્ય બની શકે છે.
ભારતની સ્થિતિ શું છે?
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના ગ્રાહકોમાં સામેલ છે, પરંતુ સ્થાનિક ઉત્પાદન ખૂબ જ ઓછું છે.દર વર્ષે દેશમાં સોનાની ભારે માંગ રહે છે અને મોટાભાગનું સોનું આયાત કરવું પડે છે. જોકે ઝારખંડ, કર્ણાટક, રાજસ્થાન અને અન્ય કેટલાક વિસ્તારોમાં નવા સોનાના સંભવિત ભંડારો અંગે સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. જો ભવિષ્યમાં મોટા ભંડારો મળી આવશે તો ભારતની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે છે.
ભવિષ્યમાં કોણ બનશે ગોલ્ડ માર્કેટનો ‘બોસ’?
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જે દેશો પાસે મોટા પ્રમાણમાં બિનખનન કરાયેલું સોનું છે અને જે આધુનિક ટેક્નોલોજી તથા મોટા રોકાણ દ્વારા તેનું સફળ ખનન કરશે, તેઓ ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક ગોલ્ડ માર્કેટમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમજ રશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા દેશો પાસે આ દિશામાં સૌથી વધુ સંભાવનાઓ છે. જોકે આ માત્ર ભંડારોના અંદાજ છે અને વાસ્તવિક ઉત્પાદન ટેક્નોલોજી, નીતિઓ અને આર્થિક પરિસ્થિતિઓ પર આધારિત રહેશે.
ટેક્નોલોજી બદલશે રમત
ખનન ક્ષેત્રમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સેટેલાઇટ મેપિંગ, ડીપ ડ્રિલિંગ અને ઓટોમેટેડ મશીનોના ઉપયોગથી નવા ભંડારો શોધવાનું અને ખનન કરવાનું કામ વધુ સરળ બની રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી દાયકાઓમાં નવી ટેક્નોલોજીના કારણે હાલમાં અપ્રાપ્ય ગણાતા ઘણા સોનાના ભંડારો પણ આર્થિક રીતે ઉપયોગી બની શકે છે.
સોનાની દોડ હજુ પૂરી નથી
વિશ્વભરમાં અત્યાર સુધી લાખો ટન સોનું બહાર કાઢવામાં આવ્યું હોવા છતાં, જમીનની અંદર હજુ પણ વિશાળ સોનાના ભંડારો દટાયેલા છે. જો ભવિષ્યમાં આ ભંડારોનું સફળતાપૂર્વક ખનન થશે તો માત્ર સંબંધિત દેશોની અર્થવ્યવસ્થા જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વૈશ્વિક ગોલ્ડ માર્કેટનું સંતુલન પણ બદલાઈ શકે છે. તેમ છતાં, આ તમામ આંકડા ભૂ-વૈજ્ઞાનિક અંદાજો પર આધારિત છે. તમામ ભંડારો આર્થિક રીતે ખોદી શકાય તે જરૂરી નથી, તેથી ભવિષ્યમાં તેમનો વાસ્તવિક ઉપયોગ ટેક્નોલોજી, રોકાણ, પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ અને વૈશ્વિક બજારની સ્થિતિ પર નિર્ભર રહેશે.
