ઇઝરાયલમાં વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ માટે આગામી ચૂંટણી પડકારજનક બની શકે છે. 27 ઓક્ટોબરે યોજાનારી ચૂંટણી પહેલાં જાહેર થયેલા ચાર મુખ્ય સર્વેમાંથી બેમાં વિપક્ષી પક્ષોને સરસાઈ મળી છે, જ્યારે એક સર્વેમાં બંને જૂથો વચ્ચે કાંટાની ટક્કર જોવા મળી રહી છે. એક સર્વેમાં નેતન્યાહૂના પક્ષને આગળ દર્શાવવામાં આવ્યો છે. જોકે, ચારેય સર્વેમાં કોઈપણ પક્ષ કે જૂથને સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી બહુમતી મળતી દેખાતી નથી. ઇઝરાયલની સંસદમાં કુલ 120 બેઠકો છે અને સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછા 61 સાંસદોનું સમર્થન જરૂરી છે. આવી સ્થિતિમાં ચૂંટણી બાદ સરકાર રચવાનું સમીકરણ નાના પક્ષોના હાથમાં જઈ શકે છે.
ચૂંટણી પહેલાં ઇઝરાયલના નાગરિકોમાં નેતન્યાહૂના નેતૃત્વને લઈને અલગ-અલગ અભિપ્રાયો જોવા મળી રહ્યા છે. યરુશલમના મહાને યેહુદા બજારમાં ફળ વેચતા 76 વર્ષીય અબ્રાહમ લેવીને વિશ્વાસ છે કે નેતન્યાહૂ ફરી સરકાર બનાવશે. તેમનું માનવું છે કે નેતન્યાહૂએ પોતાનું અધૂરું કામ પૂરું કરવું જોઈએ. બીજી તરફ, યરુશલમની જાફા સ્ટ્રીટ પર દુકાન ચલાવતા ઇલ્ડાનું કહેવું છે કે હમાસના હુમલાની જવાબદારી નેતન્યાહૂએ સ્વીકારવી જોઈએ. તેલ અવિવના જાફા વિસ્તારમાં રહેતા તુર્ગેમાન પણ પરિવર્તન ઇચ્છે છે અને ગાદી આઇઝનકોટનું સમર્થન કરવાની વાત કરે છે. આ અલગ-અલગ અભિપ્રાયો ઇઝરાયલના રાજકીય માહોલને દર્શાવે છે. કેટલાક લોકો નેતન્યાહૂને ફરી તક આપવા માગે છે, જ્યારે અન્ય લોકો 7 ઓક્ટોબર 2023ના હમાસના હુમલા બાદ સરકારની જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ કરી રહ્યા છે. તે દિવસે થયેલા હુમલામાં આશરે 1,200 લોકોનાં મોત થયાં હતાં. ત્યારબાદ ગાઝામાં ઇઝરાયલી સૈન્ય કાર્યવાહી દરમિયાન 74 હજારથી વધુ પેલેસ્ટિનિયનોનાં મોત થયાં હોવાના આંકડા સામે આવ્યા છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં સુરક્ષા, યુદ્ધની અસર અને નેતન્યાહૂના નેતૃત્વનો મુદ્દો ચૂંટણીમાં મહત્ત્વનો બની રહ્યો છે.
હમાસના હુમલામાં પરિવારજનો ગુમાવનાર લોકોમાં પણ નેતન્યાહૂને લઈને મતભેદ છે. કિબુત્ઝ બેરીની મેરાવના માતા-પિતા 7 ઓક્ટોબરના હુમલામાં માર્યા ગયા હતા. તેમનું માનવું છે કે જે સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન આટલો મોટો હુમલો થયો, તેને ફરી સત્તામાં આવવાની તક મળવી જોઈએ નહીં. બીજી તરફ, નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટીનાં ઉમેદવાર તાલિક દેશ મજબૂત નેતૃત્વની તરફેણ કરે છે. આમ, હુમલાથી પ્રભાવિત પરિવારોમાં પણ આગામી સરકાર કોની હોવી જોઈએ તે મુદ્દે એકમત જોવા મળતો નથી. ચૂંટણીમાં પેલેસ્ટાઇનને અલગ દેશ બનાવવાનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં છે, પરંતુ મુખ્ય યહૂદી પક્ષોની રાજકીય ચર્ચામાં તેને મર્યાદિત સ્થાન મળતું હોવાનું જણાય છે. નેતન્યાહૂ પેલેસ્ટિની વિસ્તારો પર ઇઝરાયલનું સુરક્ષા નિયંત્રણ જાળવી રાખવાના પક્ષમાં છે. તેમના વિરોધી કેટલાક પક્ષો પણ સુરક્ષાના મુદ્દે કડક વલણ ધરાવે છે. તેથી નેતન્યાહૂનો વિરોધ કરતા તમામ પક્ષો પેલેસ્ટાઇનના ભવિષ્ય અંગે તેમનાથી સંપૂર્ણપણે અલગ અભિગમ ધરાવતા નથી.
સર્વેમાં દર્શાવાયેલા આંકડા મુજબ, વિપક્ષી મતદારોમાં 36 ટકા અને આરબ નાગરિકોમાં 57 ટકા લોકો બે-રાષ્ટ્ર ઉકેલનું સમર્થન કરે છે. આ ઉકેલ હેઠળ ઇઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઇન બે અલગ-અલગ દેશ તરીકે અસ્તિત્વમાં રહે. જોકે, ચૂંટણીમાં આ મુદ્દો મતદારોના નિર્ણયને કેટલી અસર કરશે તે પરિણામો બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. ઇઝરાયલની ચૂંટણીમાં કોઈપણ જૂથને સ્પષ્ટ બહુમતી ન મળે તો નાના પક્ષો અને આરબ પક્ષો સરકાર રચવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી શકે છે. કેટલાક અંદાજો મુજબ, રામ પક્ષને પાંચ, સંયુક્ત આરબ યાદીને સાતથી નવ, ઓફર વિન્ટરની પાર્ટીને પાંચ અને હેન્ડેલ-ઝેલખાનને ચાર બેઠકો મળવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. આ આંકડા અલગ-અલગ સર્વેના અંદાજો સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે. ચૂંટણી પછી કયા પક્ષને કેટલું સમર્થન મળે છે તેના આધારે સરકાર રચવાનું ગણિત નક્કી થશે.
ચૂંટણીના માત્ર 16 દિવસ પહેલાં નેતન્યાહૂને ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં પણ અદાલતમાં હાજર થવું પડ્યું હતું. 11 ઓક્ટોબરે થયેલી સુનાવણી દરમિયાન ઇઝરાયલના ભૂતપૂર્વ એટર્ની જનરલ અવિચાઈ મેન્ડેલબ્લિટે જુબાની આપી હતી. મેન્ડેલબ્લિટે જ વર્ષ 2019માં નેતન્યાહૂ સામે કેસ ચલાવવાનો નિર્ણય લીધો હતો. તેમણે અદાલતમાં જણાવ્યું હતું કે તેમની મંજૂરી વિના નેતન્યાહૂના તે સમયના ચીફ ઑફ સ્ટાફનો ફોન ટૅપ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે એક સમયે તેમને શંકા થઈ હતી કે પોલીસ કોઈ અન્યના કહેવાથી કામ કરી રહી હતી. નેતન્યાહૂ સામેના ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં વેપારીઓ પાસેથી મોંઘી ભેટો લેવાના અને મીડિયા સંસ્થાઓને લાભ પહોંચાડવાના બદલામાં પોતાના પક્ષમાં સમાચાર પ્રકાશિત કરાવવાના આરોપો સામેલ છે. વર્ષ 2019માં તેમની સામે લાંચ, છેતરપિંડી અને વિશ્વાસઘાતના આરોપો હેઠળ કાર્યવાહી શરૂ થઈ હતી. નેતન્યાહૂ આ આરોપોને નકારતા રહ્યા છે અને કેસની સુનાવણી ચાલુ છે. આમ, ઇઝરાયલમાં ચૂંટણી પહેલાં નેતન્યાહૂ સામે રાજકીય અને કાનૂની બંને મોરચે પડકાર ઊભા થયા છે. સર્વેમાં કોઈપણ જૂથને બહુમતી મળતી ન દેખાતાં ચૂંટણી બાદ નાના પક્ષોનું સમર્થન મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. મતદારો સુરક્ષા, હમાસના હુમલાની જવાબદારી અને નેતૃત્વના પ્રશ્નોને કેટલું મહત્ત્વ આપે છે તે ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ સ્પષ્ટ થશે.
