દેશના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) જસ્ટિસ સૂર્યકાંતના એક નિર્ણયથી રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશે કોંગ્રેસના નેતા અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સહિત INDIA ગઠબંધનના નેતાઓને મળવાનો ઇનકાર કર્યો છે. વિપક્ષી નેતાઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત અનિયમિતતાઓ, મતદાર યાદીમાં સુધારા અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ જેવા મુદ્દાઓ અંગે મુખ્ય ન્યાયાધીશને આવેદનપત્ર સોંપવા માંગતા હતા. જોકે, CJIએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ મુદ્દાઓ પર રજૂઆત કરવા માટે યોગ્ય કાયદાકીય અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાનો માર્ગ અપનાવવો જોઈએ.
CJIએ મુલાકાતનો ઇનકાર કેમ કર્યો?
અહેવાલો અનુસાર, જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે વિપક્ષી નેતાઓને ઇમેઇલ દ્વારા પોતાના નિર્ણયના કારણો સમજાવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે વિપક્ષ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા કેટલાક મુદ્દાઓ સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પહેલેથી જ વિચારાધીન છે. આવી સ્થિતિમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશને વહીવટી સ્તરે મળીને આવેદનપત્ર આપવાને બદલે કાયદાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા કોર્ટનો સંપર્ક કરવો વધુ યોગ્ય રહેશે.CJIના અભિગમ પાછળ ન્યાયિક નિષ્પક્ષતા અને બંધારણીય વ્યવસ્થાની મર્યાદાઓ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. સુપ્રીમ કોર્ટની વહીવટી વ્યવસ્થા દ્વારા સરકાર અથવા ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે સીધો આદેશ આપી શકાય નહીં. જો કોઈ પક્ષને પોતાના અધિકારોનું રક્ષણ કરાવવું હોય અથવા ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે કાયદાકીય વાંધો હોય, તો તે યોગ્ય અરજી દાખલ કરીને ન્યાયિક રાહત માંગી શકે છે.
વિપક્ષની મુખ્ય માંગણીઓ શું છે?
INDIA ગઠબંધનના નેતાઓ મતદાર યાદીઓની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા એટલે કે SIR અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવી રહ્યા છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે આ પ્રક્રિયા દરમિયાન મતદારોનાં નામ ખોટી રીતે દૂર થવાની અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિઓ થવાની આશંકા છે. આ ઉપરાંત, વિપક્ષે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ પણ ઉઠાવી છે. વિપક્ષી નેતાઓએ કથિત ‘વોટ ચોરી’ના મુદ્દે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. જોકે, આ આરોપો વિપક્ષના દાવા છે અને તેને સાબિત થયેલી હકીકત તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા ખુલ્લા, પરંતુ પ્રક્રિયા કાયદા મુજબ જ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા દરેક નાગરિક માટે ખુલ્લા છે. સામાન્ય નાગરિક હોય કે ચૂંટાયેલી સંસ્થાનો સભ્ય, દરેકને કાયદા મુજબ કોર્ટનો સંપર્ક કરવાનો અધિકાર છે. કોર્ટ યોગ્ય અરજી પર સુનાવણી કરીને કાયદા હેઠળ જે રાહત મળવાપાત્ર હોય તે અંગે નિર્ણય લેશે. આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે મુલાકાત ન આપવાનો અર્થ ન્યાય મેળવવાનો માર્ગ બંધ કરવો નથી, પરંતુ યોગ્ય ન્યાયિક પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
હવે વિપક્ષની આગળની રણનીતિ શું હશે?
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સાથે મુલાકાત ન મળતાં INDIA ગઠબંધનના નેતાઓએ 12 ઓક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટ તરફ કૂચ કરવાની યોજના બનાવી હતી. રાહુલ ગાંધી સહિતના નેતાઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કથિત ગેરરીતિઓ સામે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે. આ મુદ્દે રાજકીય પક્ષો વચ્ચેનો વિવાદ વધુ તીવ્ર બનવાની શક્યતા છે. હવે વિપક્ષ આ મુદ્દાઓને કોર્ટમાં કાયદાકીય અરજી દ્વારા કેવી રીતે આગળ ધપાવે છે અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં સંબંધિત કેસોની સુનાવણી દરમિયાન શું થાય છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.CJI સૂર્યકાંતના નિર્ણયે વિપક્ષની આવેદનપત્ર સોંપવાની યોજના પર અસર કરી છે, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટમાં કાયદાકીય માર્ગ ખુલ્લો છે. ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેના આક્ષેપો અને તેના પર થનારી ન્યાયિક કાર્યવાહી આગામી દિવસોમાં દેશના રાજકીય ચર્ચાવિષય બની રહેશે.
