સુપ્રીમ કોર્ટે મધ્યપ્રદેશ વહીવટીતંત્રને શુક્રવારની નમાજ માટે ભોજશાળા સંકુલની બાજુમાં એક નિયુક્ત વિસ્તાર પૂરો પાડવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મુસ્લિમ સમુદાયને શુક્રવારે બપોરે 1:00 થી 3:00 વાગ્યા સુધી ખસરા નંબર 596 તરીકે નિયુક્ત જમીન પર નમાજ પઢવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ, જે દરગાહની જમીન તરીકે ઓળખાય છે. આ સ્થાન વિવાદિત સંકુલની બાજુમાં છે અને આ હેતુ માટે યોગ્ય લાગે છે. જો કે આ આદેશ બંને પક્ષોને વૈકલ્પિક સ્થાન પર પરસ્પર સંમતિથી બાકાત રાખતો નથી. અહમદીએ કોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે શુક્રવારની નમાજ માટે સ્થળ યોજનામાં “દરગાહની જમીન” તરીકે ચિહ્નિત થયેલ વિસ્તારને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે.
સુપ્રીમ કોર્ટે મક્કમ વલણ અપનાવ્યું
ગુરુવારે સુનાવણી દરમિયાન મધ્યપ્રદેશ સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વધારાના સોલિસિટર જનરલ (ASG) કે.એમ. નટરાજે દલીલ કરી હતી કે રાજ્ય બે પક્ષો વચ્ચેના અધિકારોના સંઘર્ષમાં સામેલ થવા માંગતું નથી અને તેનું પ્રાથમિક ધ્યાન કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા પર છે. કડક વલણ અપનાવતા સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારને તેની જવાબદારીઓની યાદ અપાવી. ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે શાંતિ અને કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાની સાથે રાજ્યની બંધારણીય જવાબદારી છે કે તે તેના નાગરિકોના ધાર્મિક અધિકારોનું રક્ષણ કરે.
ભોજશાળા વિવાદ ક્યારે વધ્યો?
1990 પછી ભોજશાળા અંગે તણાવ વધવા લાગ્યો અને 1995 પછી વિવાદ વધુ તીવ્ર બન્યો. ત્યારબાદ હિન્દુ સંગઠનોએ આ સ્થળને સરસ્વતી મંદિર જાહેર કરવાની માંગણીઓ વધારી, જેનો મુસ્લિમ સમુદાય દ્વારા વિરોધ કરવામાં આવ્યો, જેમણે દાવો કર્યો કે તે એક મસ્જિદ છે. આ પછી હિન્દુઓને મંગળવારે પૂજા કરવાની અને મુસ્લિમોને શુક્રવારે નમાઝ પઢવાની પરવાનગી આપવામાં આવી. 12 મે 1997 ના રોજ ભોજશાળામાં સામાન્ય લોકોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો. ત્યારબાદ 6 ફેબ્રુઆરી, 1998 ના રોજ પુરાતત્વ વિભાગે ભોજશાળામાં પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ લાદ્યો. ત્યારબાદ 2003 માં હિન્દુઓને મંગળવારે પૂજા કરવાની પરવાનગી આપવામાં આવી હતી જ્યારે મુસ્લિમ પક્ષને શુક્રવારે નમાઝ પઢવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
આ મામલો હાઇકોર્ટથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં ગયો છે
ધારમાં ભોજશાળાને લગતો વિવાદ જે ઇન્દોર વિભાગીય મુખ્યાલયથી આશરે 60 કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે. લગભગ 800 વર્ષ જૂનો છે. હિન્દુ સમુદાયે આ સ્થળને સરસ્વતી મંદિર તરીકે ઓળખાવતા વિવિધ પુરાવા રજૂ કર્યા છે જ્યારે મુસ્લિમ સમુદાયે તેને કમાલ મૌલા મસ્જિદ તરીકે ઓળખાવીને સતત પોતાનો દાવો રજૂ કર્યો છે. વહીવટીતંત્રે ભોજશાળા વિવાદને ઉકેલવા માટે સતત પ્રયાસો કર્યા છે, વારંવાર હિન્દુ સમુદાય કયા દિવસોમાં ત્યાં પૂજા કરશે અને મુસ્લિમ સમુદાય કયા દિવસોમાં નમાઝ પઢશે તે અંગે વ્યવસ્થાઓ સ્થાપિત કરી છે. આ મુદ્દા પર વધતો વિવાદ હાઇકોર્ટથી સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી ગયો છે.
