દેશમાં આગામી દિવસોમાં આવી રહેલી તહેવારોની સીઝનને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે ખાંડના વધતા ભાવ અને કાળાબજારી પર રોક લગાવવા માટે મોટી તૈયારીઓ કરી લીધી છે. ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલય દ્વારા દેશભરના ખાંડના વેપારીઓ, જથ્થાબંધ વિક્રેતાઓ અને મોટા સુપરમાર્કેટ તેમજ મોલના માલિકો માટે સ્ટોક મર્યાદાના નવા અને કડક નિયમો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. 1 ઓગસ્ટ 2026થી આ નવા નિયમો સમગ્ર દેશમાં એકસાથે અમલી બની જશે.
સરકારના આ કડક વલણથી હવે કોઈ પણ વેપારી કૃત્રિમ અછત ઊભી કરવા માટે ખાંડનો સંગ્રહ કરી શકશે નહીં. આ નિર્ણયથી તહેવારો દરમિયાન સામાન્ય નાગરિકોને વાજબી ભાવે ખાંડ મળતી રહેશે અને બજારમાં પુરવઠો જળવાઈ રહેશે.
શું છે સરકારની નવી સ્ટોક હોલ્ડિંગ લિમિટ?
સરકારે 1 ઓગસ્ટથી લઈને 30 નવેમ્બર 2026 સુધીના સમયગાળા માટે સમગ્ર દેશમાં ખાંડ માટે સ્ટોક મર્યાદા નક્કી કરી દીધી છે.
- મહત્તમ સ્ટોક મર્યાદા: દેશના કોઈ પણ હોલસેલર, રિટેલર કે મોટા મોલ માલિકો પોતાની પાસે મહત્તમ 4,000 ક્વિન્ટલથી વધુ ખાંડનો જથ્થો રાખી શકશે નહીં.
- 30 દિવસની સમયમર્યાદા: સુગર મિલમાંથી ખાંડ ખરીદ્યાની તારીખથી 30 દિવસની અંદર તે જથ્થાને બજારમાં વેચી દેવો ફરજિયાત રહેશે. માલને ગોડાઉનમાં લાંબા સમય સુધી અટકાવી શકાશે નહીં.
- સાપ્તાહિક ઓનલાઈન રીપોર્ટિંગ: તમામ વેપારીઓએ પોતાના સત્તાવાર DFPD સરકારી પોર્ટલ પર દર અઠવાડિયે પોતાના ગોડાઉનમાં રહેલા બાકી સ્ટોકની વિગતો ઓનલાઈન અપડેટ કરવાની રહેશે.
તહેવારોમાં સંગ્રહખોરો સામે કાર્યવાહી અને કાનૂની જોગવાઈઓ
ઓગસ્ટથી નવેમ્બર દરમિયાન રક્ષાબંધન, જન્માષ્ટમી, ગણેશ ઉત્સવ, દિવાળી અને છઠ પૂજા જેવા મોટા તહેવારો આવે છે. આ દિવસોમાં બજારમાં મીઠાઈઓ અને ખાંડની માગ ખૂબ વધી જતી હોય છે. ભૂતકાળમાં કેટલાક વેપારીઓ ગોડાઉનમાં માલ છુપાવીને કૃત્રિમ અછત ઊભી કરતા હતા અને ભાવ વધારીને મોટો નફો કમાતા હતા.
આ નિયમો આવશ્યક ચીજવસ્તુ ધારા 1955 (Essential Commodities Act) હેઠળ જારી કરવામાં આવ્યા છે. જો કોઈ વેપારી આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરશે તો ખાદ્ય વિભાગના અધિકારીઓ ગોડાઉન પર દરોડા પાડીને 30 દિવસથી જૂનો માલ જપ્ત કરી લેશે. ઉપરાંત વેપારીનું ટ્રેડ લાઈસન્સ અને સરકારી રજિસ્ટ્રેશન પણ રદ થઈ શકે છે. એટલું જ નહીં, દોષિત ઠરનારા વેપારીને ભારે દંડ સાથે 3 થી 7 વર્ષ સુધીની જેલની સજાની પણ જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ભારત વિશ્વમાં ખાંડનો મોટો ઉત્પાદક દેશ છે. હાલમાં ખાંડનું ઉત્પાદન સુચારુ રૂપે ચાલી રહ્યું છે અને દેશમાં પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. તેમ છતાં સ્થાનિક બજારમાં ભાવ સ્થિર રહે તે માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
