પિકએક્સ માઉન્ટેન’ પર હુમલાની ચેતવણીથી વિશ્વમાં ખળભળાટ:નતાન્ઝ નજીક પહાડની અંદર બનેલી ગુપ્ત પરમાણુ સુવિધા ફરી ચર્ચામાં; અમેરિકા માટે પણ મોટો પડકાર માનવામાં આવે છે
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા સૈન્ય તણાવ વચ્ચે હવે ઈરાનની સૌથી સુરક્ષિત ગણાતી ભૂગર્ભ પરમાણુ સુવિધા ફરી વૈશ્વિક ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં જાહેર નિવેદનમાં ઈરાનના “પિકએક્સ માઉન્ટેન” તરીકે ઓળખાતા અત્યંત સુરક્ષિત ભૂગર્ભ પરમાણુ સ્થળનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે અમેરિકા તેની પર કાર્યવાહી કરવા તૈયાર છે. આ નિવેદન બાદ સમગ્ર વિશ્વમાં નવા સૈન્ય સંઘર્ષની આશંકા વધુ ગાઢ બની છે. ‘પિકએક્સ માઉન્ટેન’ ઈરાનના નતાન્ઝ પરમાણુ સંકુલ નજીક પહાડની અંદર વિકસાવવામાં આવી રહેલી સુરક્ષિત સુવિધા તરીકે ઓળખાય છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર આ સ્થળ જમીનની ખૂબ ઊંડી સપાટીએ બનાવવામાં આવ્યું છે, જેથી સામાન્ય હવાઈ હુમલાઓ અથવા પરંપરાગત બંકર-બસ્ટર બોમ્બથી પણ તેને ભારે નુકસાન પહોંચાડવું અત્યંત મુશ્કેલ બની શકે.ટ્રમ્પે એક મીડિયા ઈન્ટરવ્યૂ દરમિયાન દાવો કર્યો કે અમેરિકા લાંબા સમયથી આ સ્થળ પર નજર રાખી રહ્યું છે અને જરૂર પડશે તો તેના વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તેમણે ઈરાનને વધુ સૈન્ય કાર્યવાહી માટે તૈયાર રહેવાની ચેતવણી પણ આપી. જોકે અમેરિકી પ્રશાસને હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર હુમલાની જાહેરાત કરી નથી.નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ ભૂગર્ભ સંકુલનો હેતુ ઈરાનના સંવેદનશીલ પરમાણુ કાર્યક્રમને સુરક્ષિત રાખવાનો હોઈ શકે છે.
ઘણા વર્ષોથી પશ્ચિમી દેશોનો આરોપ રહ્યો છે કે ઈરાન યુરેનિયમ સંવર્ધન કાર્યક્રમને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે નવી સુવિધાઓ ઊભી કરી રહ્યું છે, જ્યારે ઈરાન સતત દાવો કરે છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ સંપૂર્ણપણે શાંતિપૂર્ણ અને ઊર્જા ઉત્પાદન માટે છે.ઉપગ્રહ તસવીરોના અભ્યાસના આધારે અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંસ્થાઓએ અગાઉ પણ જણાવ્યું હતું કે નતાન્ઝ નજીક પહાડમાં મોટા પ્રમાણમાં ટનલ, સુરક્ષા દિવાલો અને નવા પ્રવેશદ્વારો બનાવવામાં આવ્યા છે. કેટલાક અહેવાલોમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ સ્થળ અગાઉની જાણીતી પરમાણુ સુવિધાઓ કરતાં વધુ ઊંડે આવેલું છે અને તેની સુરક્ષા વ્યવસ્થા પણ વધુ મજબૂત છે.
ગયા વર્ષે ઈરાનની કેટલીક પરમાણુ સુવિધાઓ પર થયેલા હુમલાઓ બાદ ઈરાને વધુ સુરક્ષિત ભૂગર્ભ માળખાં વિકસાવવાની ગતિ વધારી હોવાનું આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકો માને છે. જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA)ને આ સ્થળની સંપૂર્ણ તપાસ કરવાની મંજૂરી અત્યાર સુધી મળી નથી.સૈન્ય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો અમેરિકા આ પ્રકારના બંકર પર હુમલો કરવાનો નિર્ણય લે તો તે સરળ સૈન્ય કાર્યવાહી નહીં હોય. અત્યંત ઊંડાણમાં આવેલી સુવિધા સુધી પહોંચવા માટે વિશેષ ક્ષમતાવાળા ભારે બંકર-બસ્ટર હથિયારો અને સતત હવાઈ અભિયાનની જરૂર પડી શકે છે. કેટલાક નિષ્ણાતોના મત મુજબ માત્ર એક હુમલાથી સમગ્ર સંકુલને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
આ દરમિયાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. હોર્મુઝની જળસંધિ, વેપારી જહાજો પર હુમલાઓ, મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓ તથા પરસ્પર સૈન્ય કાર્યવાહીએ સમગ્ર મિડલ ઈસ્ટને અસ્થિર બનાવ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં પરમાણુ સુવિધાઓ પર સંભવિત હુમલાની ચર્ચાએ ચિંતા વધુ વધારી છે.આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી વર્તુળોમાં માનવામાં આવે છે કે જો ઈરાનની આવી સંવેદનશીલ સુવિધા પર સીધો હુમલો થશે તો સમગ્ર વિસ્તારમાં યુદ્ધ વધુ વ્યાપક બની શકે છે. તેની અસર માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન સુધી મર્યાદિત નહીં રહે પરંતુ ખાડી દેશો, વૈશ્વિક તેલ બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પણ પડી શકે છે.
વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ પરમાણુ સુવિધાઓ પર હુમલો માત્ર સૈન્ય કાર્યવાહી નથી પરંતુ તેના રાજકીય અને કૂટનીતિક પરિણામો પણ ગંભીર હોઈ શકે છે. તેથી અમેરિકા માટે સૈન્ય સફળતા જેટલી જ મહત્વપૂર્ણ બાબત આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થન અને સંભવિત પ્રતિક્રિયાઓ રહેશે.હાલ વિશ્વભરની નજર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવ પર છે. ટ્રમ્પના નિવેદન બાદ હવે આગળ અમેરિકા માત્ર દબાણની નીતિ અપનાવે છે કે ખરેખર કોઈ નવી સૈન્ય કાર્યવાહી કરે છે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે. બીજી તરફ ઈરાન પણ પોતાની પરમાણુ સુવિધાઓની સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસોમાં વ્યસ્ત હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
