વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના બજારમાં ચાલી રહેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે હવે રશિયા બાદ ઇરાકે પણ ભારત સહિતના મોટા ખરીદદારોને ભારે ડિસ્કાઉન્ટ પર ક્રૂડ ઓઇલ આપવાની ઓફર કરી છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ઇરાક પ્રતિ બેરલ લગભગ 30 ડોલર સુધીનું મોટું ડિસ્કાઉન્ટ આપવા તૈયાર છે, પરંતુ તેની સાથે એક મહત્વપૂર્ણ શરત પણ રાખવામાં આવી છે. રિપોર્ટ મુજબ, ઇરાકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેલ ખરીદનાર દેશો અથવા કંપનીઓ “ફોર્સ મેજ્યોર”નો હવાલો આપી ડીલમાંથી પાછા હટી શકશે નહીં. એટલે કે, યુદ્ધ, સપ્લાય અવરોધ અથવા અન્ય વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ હોવા છતાં ખરીદદારે કરારનું પાલન કરવું પડશે.
ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ ઓફર?
અમેરિકાએ તાજેતરમાં રશિયન અને ઇરાની તેલ પર આપવામાં આવેલી કેટલીક રાહતો સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. તેના કારણે ભારતને હવે નવા સપ્લાય સ્ત્રોતોની શોધ વધુ ઝડપથી કરવી પડી રહી છે. ભારત અત્યાર સુધી રશિયાથી ડિસ્કાઉન્ટ પર મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદી રહ્યું હતું. પરંતુ નવા પ્રતિબંધો અને વૈશ્વિક દબાણ વચ્ચે હવે ભારત માટે વિકલ્પરૂપે ઇરાક, લેટિન અમેરિકન દેશો અને આફ્રિકન દેશો મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યા છે.
ઇરાકની શરતથી શું પડશે અસર?
તેલ બજારમાં સૌથી મોટો ભય હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને મધ્યપૂર્વના તણાવને લઈને છે. આવી સ્થિતિમાં સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધ આવી શકે છે. ઇરાક ઈચ્છે છે કે ખરીદદારો અગાઉથી કરેલી ડીલને રદ ન કરે અને લાંબા ગાળાના કરારો જાળવી રાખે.
વિશેષજ્ઞો માને છે કે ભારત માટે આ ઓફર આકર્ષક બની શકે છે, કારણ કે ભારે ડિસ્કાઉન્ટથી આયાત ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળશે. જોકે, કરારની કડક શરતોને કારણે ભારત ખૂબ સાવચેતીપૂર્વક નિર્ણય લઈ શકે છે.
ભારત શું કરી શકે?
ભારત સરકારે અગાઉ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ઊર્જા આયાતમાં “ડાયવર્સિફિકેશન”ની નીતિ અપનાવી રહ્યું છે. હાલમાં ભારત 40થી વધુ દેશોમાંથી ઊર્જા આયાત કરે છે. એવામાં સંભાવના છે કે ભારત ઇરાકની ઓફર પર વિચાર કરશે, પરંતુ સાથે સાથે બ્રાઝિલ, ગાયાના, કોલંબિયા અને આફ્રિકન દેશોમાંથી પણ આયાત વધારવાનો પ્રયાસ કરશે, જેથી કોઈ એક દેશ પર વધારે નિર્ભરતા ન રહે.
