કોણ બન્યું બેસ્ટ અને કોણ રહ્યું સૌથી નબળું? નવી મૂલ્યાંકન પદ્ધતિથી સરકારમાં ચકચાર
Narendra Modiની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં કેન્દ્ર સરકારના વિવિધ મંત્રાલયોના પ્રદર્શનનું વિશેષ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. આ બેઠકમાં મંત્રાલયોના ‘રિપોર્ટ કાર્ડ’ રજૂ થતા રાજકીય અને વહીવટી વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. અહેવાલ મુજબ સરકાર દ્વારા નવી Assessment System લાગુ કરવામાં આવી છે, જેના આધારે દરેક મંત્રાલયના કામકાજ, પ્રોજેક્ટ અમલીકરણ, જાહેર સેવા અને લક્ષ્યાંકોની સિદ્ધિનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે.
માહિતી અનુસાર આ નવી પદ્ધતિ હેઠળ મંત્રાલયોના કામનું માત્ર કાગળ પર નહીં પરંતુ વાસ્તવિક મેદાની અસરના આધારે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ મંત્રાલયોની જવાબદારી નક્કી કરવી અને કામગીરીમાં વધુ પારદર્શિતા લાવવાનો હોવાનું કહેવાઈ રહ્યું છે.સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ કેટલાક મંત્રાલયોએ અત્યંત શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું હતું, જ્યારે કેટલાક વિભાગો અપેક્ષા મુજબનું પરિણામ આપી શક્યા નહોતા. બેઠક દરમિયાન વિવિધ મંત્રાલયોની કામગીરીને લઈને વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.
અહેવાલ મુજબ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, રેલવે, ડિજિટલ સેવા અને માર્ગ પરિવહન સાથે જોડાયેલા કેટલાક મંત્રાલયોના કામની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને વિકાસ પ્રોજેક્ટોની ઝડપ, ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અને સમયસર અમલીકરણને સકારાત્મક મુદ્દા તરીકે જોવામાં આવ્યા હતા. બીજી તરફ કેટલાક મંત્રાલયો એવા પણ રહ્યા જ્યાં પ્રોજેક્ટોમાં વિલંબ, સંકલનની અછત અને લક્ષ્યાંકો પૂર્ણ કરવામાં મુશ્કેલીઓ સામે આવી હતી. બેઠક દરમિયાન આવી ખામીઓને લઈને ગંભીર ચર્ચા થઈ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
Government of India દ્વારા તૈયાર કરાયેલા આ નવા મૂલ્યાંકન મોડલમાં અનેક પરિમાણોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં જાહેર ફરિયાદોના નિકાલ, પ્રોજેક્ટ ડિલિવરી, નાણાકીય કાર્યક્ષમતા, નવીનતા અને નાગરિકોને મળતી સેવાઓ જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. સરકારનું માનવું છે કે આ પ્રકારનું મૂલ્યાંકન મંત્રાલયોમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધારશે, અધિકારીઓ તથા મંત્રીઓને વધુ જવાબદાર બનાવશે. વડાપ્રધાન મોદીએ પણ બેઠક દરમિયાન સમયસર પરિણામ આપવાની સંસ્કૃતિ વિકસાવવા પર ભાર મૂક્યો હોવાનું જણાવાયું છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આગામી લોકસભા ચૂંટણી અને સરકારની લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાને ધ્યાનમાં રાખીને હવે કેન્દ્ર સરકાર પ્રદર્શન આધારિત શાસન પર વધુ ભાર મૂકી રહી છે. ખાસ કરીને મોટા પ્રોજેક્ટ અને જાહેર કલ્યાણ યોજનાઓની અસર સીધી જનતા સુધી પહોંચે તે માટે કડક મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. અહેવાલ મુજબ કેટલાક મંત્રાલયોને તેમના પ્રદર્શન માટે વિશેષ પ્રશંસા પણ મળી હતી. જ્યારે કેટલાક વિભાગોને કામગીરી સુધારવા માટે સૂચનાઓ આપવામાં આવી હતી. બેઠકમાં અધિકારીઓને સ્પષ્ટ સંદેશ આપવામાં આવ્યો કે સરકાર હવે માત્ર જાહેરાતો નહીં પરંતુ વાસ્તવિક પરિણામો જોવા માંગે છે.
આ નવી મૂલ્યાંકન પદ્ધતિને કારણે કેન્દ્ર સરકારના મંત્રાલયોમાં હવે વધુ જવાબદારી અને દબાણ બંને વધવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આગામી મહિનાઓમાં વિવિધ વિભાગોની કામગીરી પર વધુ નજીકથી નજર રાખવામાં આવશે.વિશ્લેષકો કહે છે કે જો આ સિસ્ટમ અસરકારક રીતે અમલમાં રહેશે તો કેન્દ્ર સરકારના વહીવટી માળખામાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે. મંત્રાલયોની કામગીરીનું નિયમિત મૂલ્યાંકન થવાથી નીતિઓના અમલીકરણમાં ઝડપ અને પારદર્શિતા બંને વધવાની શક્યતા છે.
સોશિયલ મીડિયા અને રાજકીય વર્તુળોમાં પણ આ બેઠક ચર્ચાનો વિષય બની છે. લોકો હવે જાણવા ઉત્સુક છે કે કયા કેટલું મંત્રાલયે શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું અને કયા વિભાગો સરકારની અપેક્ષાઓ પર ખરા ઉતરી શક્યા નહીં. હાલ માટે કેન્દ્ર સરકારની આ નવી Assessment Systemને મહત્વપૂર્ણ વહીવટી સુધારા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. આગામી સમયમાં આ સિસ્ટમનો પ્રભાવ સરકારની કાર્યપદ્ધતિ અને નીતિ અમલીકરણ પર કેટલો પડે છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
