વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધ અને ભૌગોલિક રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF)એ વર્ષ 2026 માટે ભારતનો GDP વૃદ્ધિદર 7 ટકા રહેવાનો અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે. અગાઉ જુલાઈમાં આ અંદાજ 6.4 ટકા હતો. એટલે કે IMFએ ભારતના આર્થિક વિકાસના અનુમાનમાં 0.6 ટકાનો વધારો કર્યો છે. વર્ષ 2027 માટે પણ ભારતનો આર્થિક વિકાસદર 7 ટકા રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી છે, જે અગાઉના 6.7 ટકાના અંદાજ કરતાં વધુ છે. આ નવા અંદાજ પ્રમાણે ભારત આગામી બે વર્ષ દરમિયાન વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં પોતાનું સ્થાન જાળવી શકે છે. વૈશ્વિક અર્થતંત્ર સામે અનેક પડકારો હોવા છતાં ભારતના વિકાસને સ્થાનિક બજારમાં માગ, સર્વિસ સેક્ટરની મજબૂત કામગીરી અને માળખાકીય સુધારાઓનો ટેકો મળી રહ્યો છે.
IMFના જણાવ્યા પ્રમાણે ભારતની આર્થિક પ્રગતિ પાછળ દેશની મજબૂત સ્થાનિક માગ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે. લોકોનો વપરાશ, સેવાક્ષેત્રની કામગીરી અને વિસ્તરતું સ્થાનિક બજાર અર્થતંત્રને ગતિ આપી રહ્યાં છે. આ ઉપરાંત, દેશની વસ્તીનું માળખું અને સતત થઈ રહેલા માળખાકીય સુધારાઓ પણ લાંબા ગાળાના વિકાસ માટે અનુકૂળ પરિબળો છે. આ કારણોસર વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ છતાં ભારતની વિકાસક્ષમતા અંગે આશાવાદ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ પણ ચાલુ વર્ષ માટે ભારતનો GDP વૃદ્ધિદર 7.1 ટકા રહેવાનો અંદાજ આપ્યો હતો. તેની સરખામણીમાં IMFનો 7 ટકાનો અંદાજ થોડો ઓછો છે. જોકે, બંને અંદાજો ભારતના અર્થતંત્રમાં સતત વૃદ્ધિ થવાની શક્યતા દર્શાવે છે. વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષની સ્થિતિ, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને અન્ય ભૌગોલિક રાજકીય તણાવની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર તથા ઊર્જાના ભાવ પર પડી શકે છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો ક્રૂડ ઓઇલની આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે, તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં વધારો દેશ માટે પડકાર ઊભો કરી શકે છે.
IMFના અંદાજ મુજબ, વર્ષ 2026માં બ્રેન્ટ, દુબઈ ફતેહ અને વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ સહિતના મુખ્ય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવની સરેરાશ પ્રતિ બેરલ 95.74 ડોલર રહી શકે છે. આ ભાવ 2025ની સરખામણીમાં આશરે 41 ટકા વધારે હોવાનું અનુમાન છે. જોકે, વર્ષ 2027માં ક્રૂડ ઓઇલના સરેરાશ ભાવ ઘટીને પ્રતિ બેરલ 87.39 ડોલર રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ 2026ના અંદાજ કરતાં આશરે 9 ટકા ઓછા છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સતત વધારો થાય તો ભારતના આયાત બિલ પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે. તેનાથી પરિવહન ખર્ચ અને અન્ય ચીજવસ્તુઓના ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. પરિણામે મોંઘવારી પર દબાણ વધી શકે છે અને સામાન્ય પરિવારોના બજેટને પણ અસર થઈ શકે છે. જોકે, સ્થાનિક માગ અને સેવાક્ષેત્રની મજબૂત કામગીરી ભારતના વિકાસને ટેકો આપી શકે છે.
બીજી તરફ, IMFએ વર્ષ 2026 માટે વિશ્વનો સરેરાશ આર્થિક વિકાસદર 3.1 ટકા રહેવાનો અંદાજ આપ્યો છે. અગાઉ જુલાઈમાં વૈશ્વિક વિકાસદર 3 ટકા રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી હતી. એટલે કે વૈશ્વિક વિકાસના અંદાજમાં પણ થોડો સુધારો થયો છે. વર્ષ 2027 માટે વિશ્વનો વિકાસદર 3.4 ટકા રહેવાની આગાહી યથાવત્ રાખવામાં આવી છે. ભારતનો અંદાજિત વિકાસદર વૈશ્વિક સરેરાશ કરતાં ઘણો વધારે છે, જે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ભારતની વધતી ભૂમિકા દર્શાવે છે. વિકસિત અર્થતંત્રોના વિકાસના અંદાજમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. જર્મનીનો આર્થિક વિકાસદર વર્ષ 2026માં 1.3 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે, જ્યારે અગાઉ તે 0.7 ટકા હતો. બ્રિટન માટેનો વિકાસદરનો અંદાજ પણ 1 ટકાથી વધારીને 1.3 ટકા કરવામાં આવ્યો છે. વિકસિત અર્થતંત્રોનો સંયુક્ત વિકાસદર 2026માં 2.1 ટકા રહેવાની આગાહી છે, જે અગાઉના 1.7 ટકાના અંદાજ કરતાં વધારે છે.
જોકે, તમામ અર્થતંત્રોમાં એકસરખી વૃદ્ધિ જોવા મળે તેવી શક્યતા નથી. IMFએ ઊભરતાં બજારો અને વિકાસશીલ અર્થતંત્રો માટે 2026નો સંયુક્ત વિકાસદર 3.7 ટકા રહેવાનો અંદાજ આપ્યો છે, જે અગાઉ 3.8 ટકા હતો. ચીન, રશિયા અને બ્રાઝિલ સહિતનાં કેટલાંક મોટાં અર્થતંત્રોમાં વિકાસની ગતિ ધીમી પડવાની શક્યતા આ ઘટાડા પાછળનાં પરિબળોમાં સામેલ છે. મધ્ય પૂર્વના કેટલાક દેશોમાં પણ આર્થિક સંકોચનનું જોખમ જોવા મળી રહ્યું છે. આમ, યુદ્ધ, ઊર્જાના ભાવમાં સંભવિત વધારો અને વૈશ્વિક રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે ભારતનો આર્થિક વિકાસદર 7 ટકા રહેવાનો અંદાજ દેશ માટે સકારાત્મક સંકેત છે. સ્થાનિક બજારમાં માગ, સર્વિસ સેક્ટરની કામગીરી અને માળખાકીય સુધારાઓ ભારતના વિકાસને ટેકો આપી રહ્યા છે. જોકે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વૈશ્વિક સંઘર્ષોની આગામી અસર પર પણ ભારતીય અર્થતંત્રની સ્થિતિ નિર્ભર રહેશે.
