અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતી જતી તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિ વચ્ચે હવે અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump ફરી એકવાર ગ્રીનલૅન્ડ મુદ્દે ચર્ચામાં આવ્યા છે. મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ વચ્ચે ટ્રમ્પનું ધ્યાન હવે ગ્રીનલૅન્ડ તરફ વળ્યું હોવાનું સામે આવ્યું છે, અને તેનું મુખ્ય કારણ છે ત્યાં રહેલા વિશાળ તેલ અને કુદરતી સંસાધનોના ભંડાર.
અહેવાલો અનુસાર ગ્રીનલૅન્ડ માત્ર બરફથી ઢંકાયેલો ટાપુ નથી, પરંતુ ભવિષ્યના વૈશ્વિક એનર્જી અને મિનરલ હબ તરીકે ઝડપથી મહત્વ પામી રહ્યો છે. ખાસ કરીને આર્કટિક વિસ્તારમાં બરફ ઓગળતા હવે ત્યાં સુધી પહોંચવું સરળ બનતું જઈ રહ્યું છે, જેના કારણે અમેરિકા, રશિયા અને ચીન જેવા દેશોની નજર ગ્રીનલૅન્ડ પર કેન્દ્રિત થઈ છે. ટ્રમ્પ અગાઉ પણ ગ્રીનલૅન્ડ ખરીદવાની ઈચ્છા જાહેર કરી ચૂક્યા હતા. તે સમયે આ મુદ્દે વિશ્વભરમાં ભારે ચર્ચા થઈ હતી. હવે ઈરાન-ઇઝરાયલ અને મધ્ય પૂર્વના વધતા તણાવ વચ્ચે એનર્જી સુરક્ષા ફરી એકવાર અમેરિકાની મોટી પ્રાથમિકતા બની છે. આવી સ્થિતિમાં ગ્રીનલૅન્ડનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ વધુ વધી ગયું છે.
ગ્રીનલૅન્ડ ડેનમાર્કના નિયંત્રણ હેઠળનું સ્વાયત્ત ક્ષેત્ર છે અને અહીં દુર્લભ ખનિજ, કુદરતી ગેસ અને તેલના વિશાળ ભંડાર હોવાનો અંદાજ છે. આર્કટિક ક્ષેત્રમાં ભવિષ્યમાં ઊર્જા ઉત્પાદન અને વેપાર માટે ગ્રીનલૅન્ડને “ગેમ ચેન્જર” માનવામાં આવી રહ્યું છે.અમેરિકી વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ લાંબો ચાલે અને તેલ સપ્લાય પર અસર પડે તો અમેરિકા વૈકલ્પિક ઊર્જા સ્ત્રોતો તરફ વધુ આક્રમક રીતે આગળ વધી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ગ્રીનલૅન્ડ અમેરિકાની વ્યૂહાત્મક નીતિનો મહત્વનો ભાગ બની શકે છે.
અહેવાલ મુજબ ગ્રીનલૅન્ડનું ભૂગોળીય સ્થાન પણ અમેરિકા માટે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. આર્કટિક વિસ્તારમાં સૈન્ય અને વેપાર બંને દૃષ્ટિએ ગ્રીનલૅન્ડ ભવિષ્યમાં સુપરપાવર્સ વચ્ચેની સ્પર્ધાનું કેન્દ્ર બની શકે છે. રશિયા પહેલેથી જ આર્કટિક વિસ્તારમાં પોતાની સૈન્ય હાજરી મજબૂત કરી રહ્યું છે, ચીન પણ આ વિસ્તારમાં રોકાણ વધારી રહ્યું છે. વિશ્વ રાજકારણના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ટ્રમ્પ ફરીથી ગ્રીનલૅન્ડ મુદ્દે સક્રિય દેખાઈ રહ્યા છે કારણ કે વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટ અને ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિઓ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. ઈરાન સાથેનો તણાવ અને તેલના ભાવમાં વધઘટ વચ્ચે અમેરિકા હવે લાંબા ગાળાની ઊર્જા વ્યૂહરચના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે ફરી એકવાર ગ્રીનલૅન્ડને વૈશ્વિક રાજકારણના કેન્દ્રમાં લાવી દીધું છે. આગામી સમયમાં અમેરિકા, રશિયા અને ચીન વચ્ચે આર્કટિક ક્ષેત્રને લઈને સ્પર્ધા વધુ તેજ બનવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
