રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેનું યુદ્ધ સતત વધુ ગંભીર બનતું જઈ રહ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા હુમલા અને જવાબી હુમલાઓ વચ્ચે હવે એક એવી ઘટના સામે આવી છે, જેણે સમગ્ર દુનિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. રશિયાની રાજધાની મોસ્કોમાં એક મોટા ડ્રોન હુમલા બાદ ‘કાળો વરસાદ’ પડ્યાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ ઘટનાએ સ્થાનિક લોકો, વૈજ્ઞાનિકો અને પર્યાવરણ નિષ્ણાતોમાં ચિંતા વધારી દીધી છે. માહિતી મુજબ, યુક્રેન દ્વારા કરવામાં આવેલા મોટા ડ્રોન હુમલાનું મુખ્ય નિશાન મોસ્કોની કપોત્ન્યા ઓઇલ રિફાઇનરી હતી. આ રિફાઇનરી મોસ્કો માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. શહેરમાં વપરાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલનો મોટો હિસ્સો અહીંથી પૂરો પાડવામાં આવે છે. હુમલા દરમિયાન રિફાઇનરીના મોટા ઓઇલ સ્ટોરેજ ટેન્કમાં જોરદાર વિસ્ફોટ થયો હતો. વિસ્ફોટ એટલો શક્તિશાળી હતો કે ટેન્કની છત હવામાં ઊડી ગઈ હતી. આગ લાગ્યા બાદ કાળા ધુમાડાના વિશાળ ગોટા આકાશમાં ઘણા કિલોમીટર સુધી ફેલાઈ ગયા હતા. ધુમાડાનું પ્રમાણ એટલું વધારે હતું કે મોસ્કોના કેટલાક એરપોર્ટ પર કામગીરી પણ અસરગ્રસ્ત થઈ હતી અને અનેક ફ્લાઇટ્સને રદ કરવી પડી હતી.
આ હુમલા પછી નજીકના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોએ એક અજીબ ઘટના અનુભવવાની શરૂઆત કરી. લોકોના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય વરસાદના બદલે કાળા રંગના ચીકણા ટીપાં જમીન પર પડવા લાગ્યા હતા. ઘણા લોકોના ઘરોની બારીઓ, વાહનો અને રસ્તાઓ પર કાળા રંગની પરત જામી ગઈ હતી. કેટલાક લોકોના કપડાં પણ આ કાળા વરસાદથી બગડી ગયા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર આ ઘટનાના ઘણા વીડિયો અને તસવીરો વાયરલ થયા હતા. શરૂઆતમાં સ્થાનિક તંત્રએ આવી કોઈ ઘટના થઈ હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. જોકે, બાદમાં પરિસ્થિતિ ગંભીર બનતા સત્તાવાળાઓએ લોકોને સાવચેત રહેવા માટે સૂચનાઓ આપી હતી. લોકોને ઘરની બારીઓ અને દરવાજા બંધ રાખવા તેમજ શક્ય હોય ત્યાં સુધી બહાર ન નીકળવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વાસની તકલીફ ધરાવતા લોકોને વધારે સાવચેતી રાખવા જણાવાયું હતું.
હવે સવાલ એ થાય છે કે આખરે ‘કાળો વરસાદ’ બને છે કેવી રીતે?
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ કોઈ કુદરતી ઘટના નથી. જ્યારે ઓઇલ રિફાઇનરીમાં મોટી આગ લાગે છે ત્યારે મોટા પ્રમાણમાં ધુમાડો, કાર્બન અને તેલના સૂક્ષ્મ કણો હવામાં ફેલાઈ જાય છે. આગ દરમિયાન ઓઇલ સંપૂર્ણ રીતે બળતું નથી, જેના કારણે કાળખ અને અન્ય હાનિકારક તત્વો હવામાં ભળી જાય છે. આગની ગરમીને કારણે આ કણો ઊંચે વાતાવરણમાં પહોંચે છે. ત્યાં હવામાં રહેલા ભેજ સાથે ભળીને નાના ટીપાંનું સ્વરૂપ લે છે. જ્યારે આ ટીપાં ભારે થઈ જાય છે ત્યારે તે વરસાદની જેમ જમીન પર પડે છે. કારણ કે તેમાં કાળખ, કાર્બન અને તેલના કણો હોય છે, તેથી વરસાદનો રંગ કાળો અથવા ગાઢ ભૂરો દેખાય છે. આ ઘટનાને સામાન્ય ભાષામાં ‘કાળો વરસાદ’ કહેવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવા વરસાદથી સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. કાળા ધુમાડામાં રહેલા સૂક્ષ્મ કણો શ્વાસ દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશે તો ફેફસાં અને શ્વાસની નળીઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. અસ્થમા, બ્રોન્કાઇટિસ અને હૃદયરોગ ધરાવતા લોકો માટે આ સ્થિતિ વધુ જોખમી બની શકે છે.
આ ઉપરાંત, કાળા વરસાદમાં રહેલા કેટલાક રસાયણો ત્વચા અને વાળ માટે પણ નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. તેનાથી એલર્જી, ત્વચામાં બળતરા અને અન્ય સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી આવા પ્રદૂષણના સંપર્કમાં રહેવાથી ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ પણ વધી શકે છે. પર્યાવરણની દ્રષ્ટિએ પણ આ ઘટના ચિંતાજનક છે. વરસાદ સાથે પડતા તેલ અને કાળખના કણો જમીન અને પાણીમાં ભળે તો ખેતી, જળાશયો અને સ્થાનિક જીવસૃષ્ટિ પર ખરાબ અસર પડી શકે છે. પાણીના સ્ત્રોતો પ્રદૂષિત થવાની સાથે જમીનની ફળદ્રુપતા પણ ઘટી શકે છે. મોસ્કોમાં બનેલી આ ઘટના દર્શાવે છે કે આધુનિક યુદ્ધો માત્ર સૈન્ય અને સરહદો સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યા. તેના કારણે પર્યાવરણ, જાહેર આરોગ્ય અને સામાન્ય નાગરિકોના જીવન પર પણ ગંભીર અસર પડી રહી છે. ‘કાળો વરસાદ’ જેવી ઘટના એ વાતનો પુરાવો છે કે યુદ્ધના પરિણામો ક્યારેક યુદ્ધના મેદાનથી ઘણા દૂર સુધી પહોંચી શકે છે.
