રાહુલ ગાંધી સહિત વિપક્ષી નેતાઓની ચૂંટણી પંચ સામેની અરજીમાં સુપ્રીમ કોર્ટની રજિસ્ટ્રીએ 14 ખામીઓ દર્શાવી છે. મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) અને મતદારોનાં નામ કથિત રીતે મનસ્વી રીતે દૂર કરવાના મુદ્દે દાખલ કરાયેલી આ અરજીમાં વકીલાતનામા પર સહી ન હોવી, દસ્તાવેજોની અસ્પષ્ટ નકલો અને કોર્ટ ફીમાં રૂ. 220ની ઘટ સહિતના વાંધા નોંધવામાં આવ્યા છે. આ ખામીઓના કારણે અરજીની પ્રક્રિયા આગળ વધારતાં પહેલાં જરૂરી સુધારા કરવા પડશે. જોકે, રજિસ્ટ્રી દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલી આ ખામીઓ અરજીના મૂળ મુદ્દાઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો નથી. કોંગ્રેસના સાંસદ રાહુલ ગાંધી સહિત INDIA ગઠબંધનના 11 વિપક્ષી નેતાઓએ આ અરજી દાખલ કરી છે. તેમાં મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા, દૂર કરવા અને સુધારવાની પ્રક્રિયાની તપાસ કરાવવા માટે સ્વતંત્ર સમિતિ રચવાની માગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી SIR પ્રક્રિયાની કાયદેસરતા અને પારદર્શિતા અંગે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની રજિસ્ટ્રીએ અરજીની તપાસ દરમિયાન કુલ 14 ખામીઓ નોંધી છે. તેમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના ઓળખપત્રની સ્પષ્ટ અને વાંચી શકાય તેવી નકલ રજૂ કરવાનો વાંધો પણ સામેલ છે. આ ઉપરાંત, ત્રીજાથી 11મા અરજદાર સુધીના નવ નેતાઓનાં વકીલાતનામા ગાયબ હોવા અથવા તેના પર સહી ન હોવાની ખામી દર્શાવવામાં આવી છે. આ નવ નેતાઓમાં સૌગત રોય, અખિલેશ યાદવ, તેજસ્વી પ્રસાદ યાદવ, સંજય રાઉત, એમ.એ. બેબી, ડી. રાજા, મહુઆ માઝી, સુપ્રિયા સુલે અને ઈ.ટી. મોહમ્મદ બશીરનો સમાવેશ થાય છે. વકીલાતનામું એ દસ્તાવેજ છે, જેના દ્વારા અરજદાર પોતાના વકીલને કોર્ટમાં પોતાના વતી રજૂ થવાની સત્તા આપે છે. તેના પર જરૂરી સહી ન હોય તો કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
રજિસ્ટ્રીએ ચૂંટણી પંચ દ્વારા 24 જૂન, 2025ના રોજ SIR શરૂ કરવાના નિર્ણયની સ્પષ્ટ નકલ સહિત સંબંધિત દસ્તાવેજો રજૂ કરવા પણ જણાવ્યું છે. મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવા અંગેના દસ્તાવેજો અને પેન ડ્રાઇવમાં આપવામાં આવેલી ડિજિટલ નકલો અંગે પણ વાંધા નોંધવામાં આવ્યા છે. આ સાથે અરજીમાં રૂ. 220ની કોર્ટ ફી ઓછી ભરવામાં આવી હોવાની ખામી પણ દર્શાવવામાં આવી છે. રાહુલ ગાંધી અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓએ મતદાર યાદીમાં નામ દૂર કરવાની તથા તેમાં ફેરફાર કરવાની સમગ્ર પ્રક્રિયાની સ્વતંત્ર તપાસ કરાવવાની માગ કરી છે. આ માટે નિવૃત્ત સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતામાં સમિતિ રચવાની દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી છે. સમિતિમાં ટેકનિકલ નિષ્ણાતો અને અન્ય પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકોને સામેલ કરીને નિશ્ચિત સમયમર્યાદામાં તપાસ પૂર્ણ કરવાની માગ કરવામાં આવી છે.
અરજીમાં દેશનાં વિવિધ રાજ્યોમાં ચાલી રહેલી SIR પ્રક્રિયા પર સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય સુધી વચગાળાનો પ્રતિબંધ મૂકવાની માગ પણ કરવામાં આવી છે. અરજદારોનું કહેવું છે કે કોઈપણ મતદારનું નામ યાદીમાંથી દૂર કરતાં પહેલાં તેને નોટિસ આપવી જોઈએ અને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની પૂરતી તક મળવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવેલાં નામોની બૂથવાર યાદી જાહેર કરવા, નામ દૂર કરવાનાં કારણો જણાવવા તથા ઉંમર અને લિંગ પ્રમાણેની વિગતો ઉપલબ્ધ કરાવવાની માગ કરવામાં આવી છે. પાત્ર મતદારોનાં નામ ફરીથી યાદીમાં સામેલ કરી શકાય તેવી વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની પણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે.
અરજીમાં પંજાબની મતદાર યાદીના આંકડાનો ઉલ્લેખ કરીને આ મુદ્દે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી છે. અરજદારોના જણાવ્યા અનુસાર, જૂન 2026માં પંજાબમાં આશરે 2.14 કરોડ મતદારો હતા, જ્યારે 13 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ જાહેર થયેલી મુસદ્દા મતદાર યાદીમાં લગભગ 20.66 લાખ નામ ઘટ્યાં હોવાનું જણાવાયું હતું. આ આંકડાઓના આધારે વિપક્ષે મતદાર યાદી તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. અરજીમાં ચૂંટણી પંચ પાસેથી SIR સંબંધિત ફાઇલો, બેઠકોની નોંધ, આંતરિક દસ્તાવેજો અને ECINET તથા ERONET પ્રણાલીના ઍક્સેસ લોગ્સ પણ માગવામાં આવ્યા છે. ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોની બંધારણની કલમ 324 અને સંબંધિત કાયદા હેઠળ તપાસ કરવાની માગ સાથે નિયમોનો ભંગ કરનાર અધિકારીઓ સામે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવાની રજૂઆત પણ કરવામાં આવી છે.
આ અરજી મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત દ્વારા રાહુલ ગાંધી અને મલ્લિકાર્જુન ખડગેની મુલાકાતની માગણી સ્વીકારવામાં ન આવ્યા બાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી. બંને નેતાઓ ચૂંટણી પંચ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર આવેદનપત્ર રજૂ કરવા માટે મુખ્ય ન્યાયાધીશને મળવા માગતા હતા. મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહેલેથી જ વિચારાધીન મુદ્દાઓ અંગે આવી મુલાકાત ન્યાયતંત્ર અને કારોબારી વચ્ચેની સત્તાના વિભાજન તથા ન્યાયિક ઔચિત્યના સિદ્ધાંતો સાથે અસંગત બની શકે છે. જોકે, કાયદાકીય પ્રક્રિયા મુજબ અરજી દાખલ કરવામાં આવે તો તેની વહેલી તકે સુનાવણી કરવાની ખાતરી આપવામાં આવી હતી. હાલમાં રજિસ્ટ્રી દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલી ખામીઓ અરજીની પ્રક્રિયા સાથે સંબંધિત છે. અરજીમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓની કાયદેસરતા, મતદાર યાદીની સુધારણા પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચની કામગીરી અંગે અંતિમ નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
