મિડલ ઈસ્ટમાં ફરી એક વાર સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે, સ્થિતિ ચિંતાજનક બની રહી છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝની ખાડી વિસ્તારમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ વધુ ગંભીર બનતો જાય છે. આ ખાડી વિશ્વ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે અહીંથી મોટી માત્રામાં તેલ અને ગેસની આવન-જાવન થાય છે. જો અહીં કોઈ મોટો સંઘર્ષ થાય, તો તેની અસર આખી દુનિયા પર પડી શકે છે. તાજેતરમાં ઈરાને અમેરિકાને ફરી એક વખત કડક ચેતવણી આપી છે. ઈરાનના સંસદ અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાગેર ગાલિબાફે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે હાલ જે પરિસ્થિતિ છે તે હવે બદલાઈ રહી છે. તેમના અનુસાર, અમેરિકા માટે આ સ્થિતિને યથાવત રાખવી હવે મુશ્કેલ બનશે. ગાલિબાફે વધુમાં કહ્યું કે, “અમે તો હજુ શરૂઆત પણ નથી કરી,” જેનાથી ઈરાનના કડક વલણનો અંદાજ આવે છે.
ગાલિબાફે અમેરિકાના ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ પર પણ નિશાન સાધ્યું છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે અમેરિકા અને તેના સાથી દેશોએ યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે અને નાકાબંધી લાદીને શિપિંગ અને એનર્જી ટ્રાન્ઝિટને જોખમમાં મૂકી છે. ઈરાન માને છે કે આ પગલાં તેના સ્વાભિમાન અને સાર્વભૌમત્વ પર સીધો હુમલો છે. ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ શું છે? આ અમેરિકાનું એક સૈન્ય અભિયાન છે, જે હોર્મુઝની ખાડીમાં ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે ખાડીમાં ફસાયેલા માલવાહક જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવે અને વેપાર ચાલુ રાખવામાં મદદ મળે. અમેરિકા દાવો કરે છે કે આ પગલાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને સુરક્ષિત રાખવા માટે લેવામાં આવ્યા છે. પરંતુ ઈરાન આ દલીલ સાથે સહમત નથી. ઈરાનનું માનવું છે કે આ અભિયાન તેના ક્ષેત્રમાં દખલ કરવાની કોશિશ છે. ઈરાનના સૈન્ય અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ રીતે ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકાનું કોઈ પણ નૌકાદળનું જહાજ હોર્મુઝની ખાડીની નજીક આવશે, તો તેના પર સીધો હુમલો કરવામાં આવશે. આ નિવેદનથી બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધુ વધ્યો છે.
આ તણાવ પાછળના કેટલાક તાજેતરના બનાવો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલામાં ઈરાનના એક મહત્વપૂર્ણ નેતાનું મોત થયું હતું. આ ઘટનાએ પરિસ્થિતિને વધુ ઉગ્ર બનાવી દીધી. ત્યારબાદ 13 એપ્રિલે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના બંદરોનો ઉપયોગ કરતા જહાજો પર નાકાબંધી લાદી હતી. આ પગલાંને કારણે બંને દેશો વચ્ચેનો વિવાદ વધુ ઊંડો થયો છે. હોર્મુઝની ખાડીમાં વધતો તણાવ માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય છે. અહીંથી પસાર થતો તેલ અને ગેસ વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જો આ વિસ્તારમાં કોઈ મોટો સંઘર્ષ થાય, તો તેની અસર તેલના ભાવથી લઈને વૈશ્વિક વેપાર સુધી પહોંચી શકે છે. આ સમયે બધા દેશો આશા રાખી રહ્યા છે કે પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ ન બને અને વાતચીત દ્વારા ઉકેલ આવે. પરંતુ હાલની સ્થિતિ જોતા એવું લાગી રહ્યું છે કે તણાવ હજી થોડો સમય ચાલુ રહી શકે છે.
Iran, USA, Hormuz Strait, Middle East tension, Geopolitics
