અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભારત પર 100 ટકા ટેરિફ લાદશે કે નહીં તે અંગે આગામી 10 દિવસમાં નિર્ણય લઈ શકે છે. અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોરે બ્લૂમબર્ગ ન્યૂ ઇકોનોમી ફોરમ દરમિયાન આ સંકેત આપ્યો હતો. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતને સંભવિત પ્રતિબંધોમાંથી છૂટછાટ આપવી કે નહીં તેનો અંતિમ નિર્ણય પણ ટ્રમ્પ જ લેશે. આ મુદ્દે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધો પર સૌની નજર છે. અમેરિકી સંસદે 16 સપ્ટેમ્બરે રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ ધરાવતું બિલ પસાર કર્યું હતું. ત્યારબાદ 18 સપ્ટેમ્બરે ટ્રમ્પે પણ તેને મંજૂરી આપી હતી. જોકે, હજુ સુધી કોઈ દેશ સામે આ જોગવાઈ હેઠળ પ્રતિબંધો લાગુ કરવામાં આવ્યા નથી. કાયદા મુજબ, તેના અમલ અંગે 30 દિવસની અંદર નિર્ણય લેવો જરૂરી છે. આથી ભારત પર ટેરિફ લાગુ થશે કે નહીં તે અંગે આગામી દિવસોમાં સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
આ સમગ્ર મામલે એક રસપ્રદ બાબત એ પણ છે કે રશિયન તેલ ખરીદતા દેશો સામે કડક પગલાં લેવાની વાત કરી રહેલું અમેરિકા પોતે રશિયા પાસેથી ડીઝલ ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે રશિયા પાસેથી ડીઝલ ખરીદવા પર લાગેલો પ્રતિબંધ 7 એપ્રિલ, 2027 સુધી હટાવી દીધો છે. અમેરિકામાં ઇંધણના વધતા ભાવને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે. સર્જિયો ગોરે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકી સંસદે પ્રતિબંધો માટે ત્રણ અલગ-અલગ શ્રેણીઓ નક્કી કરી છે. તેમાં તેલની ખરીદી, ગેસની ખરીદી અને પ્રતિબંધોથી બચવામાં અન્ય દેશોને મદદ કરવી જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, આ શ્રેણીઓમાં આવતા દેશો અને સંસ્થાઓની ઓળખ ઉપલબ્ધ આંકડાઓના આધારે કરવામાં આવે છે. ભારત પણ અન્ય ઘણા દેશોની સાથે આમાંથી એક શ્રેણીમાં આવે છે. જોકે, ભારત સામે અંતિમ નિર્ણય શું લેવાશે તે ટ્રમ્પ નક્કી કરશે.
અમેરિકામાં ઇંધણના ભાવમાં થયેલો વધારો પણ આ નિર્ણય પાછળનું એક મહત્વનું કારણ બની શકે છે. ઈરાન યુદ્ધ બાદ અમેરિકામાં ડીઝલનો ભાવ વધીને પ્રતિ ગેલન 6.28 ડૉલર સુધી પહોંચી ગયો છે. યુદ્ધ પહેલાં ડીઝલનો ભાવ પ્રતિ ગેલન આશરે 3.70 ડૉલર હતો. એટલે કે, થોડા સમયમાં જ ઇંધણનો ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે વધી ગયો છે. 3 નવેમ્બરે યોજાનારી મધ્યાવધિ ચૂંટણી પહેલાં વધતા ઇંધણના ભાવ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર માટે પડકાર બની રહ્યા છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, રશિયા તરફથી શરૂઆતમાં ત્રણ લાખ ટનથી વધુ ડીઝલનો પુરવઠો કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ નવેમ્બરમાં વધુ પાંચ લાખ ટન અને પછી દસ લાખ ટન ડીઝલ મોકલવાની યોજના છે. આગળ જતાં આ પુરવઠો વધારીને 30 લાખ ટન સુધી પહોંચાડવાની શક્યતા પણ દર્શાવવામાં આવી છે. અમેરિકામાં ઇંધણના ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે આ પુરવઠો કેટલો ઉપયોગી સાબિત થાય છે તે જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
બીજી તરફ, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરાર અંગેની વાતચીત પણ ચાલુ છે. સર્જિયો ગોરે જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેની ચર્ચામાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે અને મોટા મુદ્દાઓ પર સહમતી બની ચૂકી છે. જોકે, હજુ કેટલાક નાના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા બાકી છે. બંને દેશો વચ્ચે લગભગ દોઢ વર્ષથી વેપાર કરારને લઈને વાતચીત ચાલી રહી છે. અમેરિકા ભારત સાથે સંરક્ષણ, માહિતી ટેકનોલોજી, ડેટા સેન્ટર અને ચિપ ઉત્પાદન જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા પણ ઇચ્છે છે. ગોરે ભારતને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના વિકાસ માટે મોટું કેન્દ્ર બનવાની ક્ષમતા ધરાવતો દેશ ગણાવ્યો હતો. તેમના મતે, ભારતીય અને અમેરિકન ટેકનોલોજી કંપનીઓ વચ્ચેની ભાગીદારીથી બંને દેશોને લાભ થઈ શકે છે. હવે આગામી દિવસોમાં ટ્રમ્પ ભારત પર 100 ટકા ટેરિફ લાદે છે કે નહીં અને ભારતને સંભવિત પ્રતિબંધોમાંથી છૂટછાટ મળે છે કે નહીં તે સ્પષ્ટ થશે. આ નિર્ણયની અસર બંને દેશોના વેપાર સંબંધો અને રશિયા પાસેથી ઊર્જા ખરીદતા દેશો પ્રત્યે અમેરિકાની નીતિ પર પડી શકે છે.
