યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અને સંભવિત કરાર અંગે ચાલી રહેલી વાટાઘાટો વચ્ચે ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બાઘાઈ તરફથી એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન બહાર આવ્યું છે. સોમવારે (25 મે) એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું સંચાલન દરિયાકાંઠાના દેશોના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે; જ્યારે ઈરાન ત્યાં ટોલ વસૂલશે નહીં, તે પૂરી પાડવામાં આવતી સેવાઓ માટે ચાર્જ લેશે. અગાઉ ઈરાને આ પ્રદેશમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ટોલ ટેક્સ વસૂલવા માટે એક ઓથોરિટી સ્થાપિત કરવાની યોજનાની જાહેરાત કરી હતી.
ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બાઘાઈએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેમનો દેશ યુએસ ધમકીઓથી બેદરકાર છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે એવી કોઈ ગેરંટી નથી કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કોઈપણ સંભવિત કરારની શરતોનું સંપૂર્ણપણે પાલન કરશે.
બાઘાઈએ સૂચવ્યું હતું કે ઇઝરાયલ યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોને નબળી પાડવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે ઇઝરાયલી શાસન આ કરારને સાકાર થતો અટકાવવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. અમે અપેક્ષા રાખીએ છીએ કે તેઓ વાટાઘાટોને પ્રભાવિત કરવાનો પ્રયાસ કરશે.
તેમણે એ પણ નોંધ્યું કે કેટલાક રાષ્ટ્રો સતત યુદ્ધ અને મુકાબલાની હિમાયત કરી રહ્યા છે. એક એવી રેટરિક જે સંભવિત રીતે યુએસ અધિકારીઓને પ્રભાવિત કરી શકે છે. બાઘાઈના મતે છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં જોવા મળેલા ફેરફારો પાકિસ્તાન અને અન્ય ઘણા દેશોના મધ્યસ્થી પ્રયાસોને આભારી છે. જો કે હાલમાં કોઈ પાકિસ્તાની અધિકારીઓની તેહરાનની મુલાકાત લેવાની કોઈ સત્તાવાર યોજના નથી.
‘હોર્મુઝની સુરક્ષા: ચિંતાનો વિષય’
ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની સુરક્ષા વૈશ્વિક ચિંતાનો વિષય છે. જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની ચિંતાઓને સંબોધતી વખતે આપણે આપણી પોતાની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. ઈરાન અને ઓમાન મુક્ત વેપારને સરળ બનાવવા અને સલામત માર્ગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે.
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે જે ઘટનાઓ બની છે તે ઈરાન સામે લશ્કરી આક્રમણના હેતુ માટે આ સ્ટ્રેટનો દુરુપયોગ દર્શાવે છે. નાયબ વિદેશ પ્રધાનની ઓમાનની મુલાકાતનો હેતુ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા સુરક્ષિત માર્ગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક માળખું સ્થાપિત કરવા પર પરામર્શને સરળ બનાવવાનો છે. દરેક જવાબદાર રાષ્ટ્ર આવી પદ્ધતિની સ્થાપનાનું સ્વાગત કરે છે.
‘પરમાણુ મુદ્દા પર કોઈ ચર્ચા નહીં’ – ઈરાની પ્રવક્તા
ઈરાની પ્રવક્તાએ એમ પણ કહ્યું કે હાલમાં પરમાણુ મુદ્દા પર યુએસ-ઈરાન કરારના માળખામાં ચર્ચા થઈ રહી નથી અને ધ્યાન “સંઘર્ષના અંત” પર છે. બાઘાઈએ આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે ઇઝરાયલ આ વાટાઘાટોને નબળી પાડવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. બાઘાઈએ આ ટિપ્પણી એવા સમયે કરી હતી જ્યારે યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો જે હાલમાં ભારતની મુલાકાતે છે તેઓએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે ઈરાન સાથે ચાલી રહેલી વાટાઘાટો અંગે આજે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર બહાર આવી શકે છે.
