આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં થઈ રહેલા વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે ફરી એકવાર ડીઝલ અને જેટ ફ્યુઅલ (ATF) ના નિકાસ પર લાગતો વિન્ડફોલ ટેક્સ વધારી દીધો છે. જો કે, બીજી તરફ પેટ્રોલના નિકાસ પર લાગતા ટેક્સમાં ઘટાડો કરીને રાહત આપવામાં આવી છે. નાણા મંત્રાલયના જાહેરનામા અનુસાર, આ નવા સુધારેલા દરો આજથી એટલે કે 16 જુલાઈ ને ગુરુવારથી લાગુ થઈ ગયા છે.
પેટ્રોલ, ડીઝલ અને જેટ ફ્યુઅલ પર હવે કેટલો ટેક્સ લાગશે?
સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા નોટિફિકેશન મુજબ, વિવિધ ઇંધણ પર વિશેષ વધારાની નિકાસ ડ્યુટીના દરો નીચે મુજબ નક્કી કરાયા છે:
- ડીઝલ પર ટેક્સ: ડીઝલના નિકાસ પર લાગતો ટેક્સ પ્રતિ લીટર 8.50 રૂપિયા વધારવામાં આવ્યો છે. આ વધારા સાથે હવે ડીઝલ પરની નિકાસ ડ્યુટી પ્રતિ લીટર 8.5 રૂપિયાથી વધીને 15.5 રૂપિયા થઈ ગઈ છે.
- જેટ ફ્યુઅલ (ATF) પર ટેક્સ: વિમાનમાં વપરાતા ઇંધણ એટલે કે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ પર પ્રતિ લીટર 7.50 રૂપિયા ટેક્સ વધારાયો છે. આ સાથે જ તેનો નિકાસ ટેક્સ પ્રતિ લીટર 14.5 રૂપિયા થયો છે.
- પેટ્રોલમાં કાપ: પેટ્રોલ પર રાહત આપતા સરકારે તેની નિકાસ ડ્યુટી પ્રતિ લીટર 4 રૂપિયાથી ઘટાડીને 2.5 રૂપિયા કરી દીધી છે, એટલે કે તેમાં પ્રતિ લીટર 1.50 રૂપિયાનો ઘટાડો કરાયો છે.
દર 15 દિવસે સમીક્ષા અને અગાઉ થયેલા ફેરફારો
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ બાદ સરકારે માર્ચ મહિનામાં આ ખાસ ટેક્સ લાદ્યો હતો, જેની દર પખવાડિયે સમીક્ષા કરવામાં આવે છે:
- 1 જુલાઈનો સુધારો: આ અગાઉ 1 જુલાઈ ના રોજ પણ ટેક્સમાં ફેરફાર કરાયો હતો, જેમાં ડીઝલ પરનો ટેક્સ ઘટાડીને 8.5 રૂપિયા અને એટીએફ પર 7.5 રૂપિયા કરાયો હતો, જ્યારે પેટ્રોલ પર વધારીને 4 રૂપિયા કરાયો હતો.
- જૂના સ્તર પર વાપસી: હવે ફરીથી કરાયેલા આ ફેરફાર બાદ ટેક્સના દરો ફરી એકવાર 1 જુલાઈ પહેલાના સ્તર પર આવી ગયા છે. આ ટેક્સ મુખ્યત્વે ઇન્ડિયન ઓઇલ, એચપી અથવા ભારત પેટ્રોલિયમ જેવી સરકારી અને ખાનગી તેલ કંપનીઓ પર લગાવવામાં આવે છે જેઓ વિદેશમાં તેલની નિકાસ કરે છે.
શું સામાન્ય જનતા પર પડશે આ ટેક્સની અસર?
આ ફેરફારને કારણે સામાન્ય ગ્રાહકોએ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી, કારણ કે તેની સીધી અસર સ્થાનિક બજાર પર નહીં પડે:
- રિટેલ ભાવમાં ફેરફાર નહીં: વિન્ડફોલ ટેક્સમાં કરાયેલા આ વધારા-ઘટાડાથી દેશની અંદર પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવો વધશે કે ઘટશે નહીં.
- નિકાસ પર જ લાગુ: આ ટેક્સ માત્ર તે કંપનીઓ માટે છે જે ભારતીય તેલ વિદેશમાં વેચે છે, તેલની આયાત પર કોઈ ટેક્સ વધારવામાં આવ્યો નથી.
- સ્થાનિક બજારમાં સંતુલન રાખવાનો હેતુ: સરકાર વિન્ડફોલ ટેક્સ એટલે વધારે છે જેથી તેલ કંપનીઓ વધુ નફાની લાલચમાં બધું જ ઇંધણ વિદેશ ન મોકલી દે અને દેશમાં તેલની અછત ન સર્જાય. ડીઝલ પર ટેક્સ વધારવાનો અર્થ એ છે કે સરકાર દેશમાં ડીઝલનો પુરવઠો જાળવી રાખવા માંગે છે, જ્યારે પેટ્રોલનો પૂરતો સ્ટોક હોવાને કારણે તેમાં થોડી ઢીલ આપવામાં આવી છે.
