નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા વિનાશક અચાનક પૂરે ભયાનક તબાહી મચાવી છે. રસુવા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં આવેલા પૂર બાદ નેપાળના પર્યટન વિભાગે 753 લોકોની લાપતા યાદી જાહેર કરી હતી. તેમાં ભારતના 183 નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. અમેરિકા, જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, મલેશિયા અને બ્રિટન સહિત અનેક દેશોના નાગરિકો પણ લાપતા હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે, આ આંકડો 27 ઓગસ્ટ સુધીની સ્થિતિ દર્શાવે છે. ત્યારબાદ બચાવ અને શોધ કામગીરી આગળ વધતાં લાપતા લોકો તથા મૃતકોના આંકડામાં સતત ફેરફાર થયો છે. 29 ઓગસ્ટ સુધી નેપાળમાં 675 મૃતદેહ મળી આવ્યા હતા અને 2,498 લોકો લાપતા હોવાનું સત્તાવાર રીતે જણાવાયું હતું.
753 લાપતા લોકોમાં ભારતના 183 નાગરિક
નેપાળના પર્યટન વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલી યાદી મુજબ 753 લાપતા લોકોમાં 164 નેપાળી નાગરિકો હતા. બાકીના લોકોમાં અલગ-અલગ દેશોના નાગરિકો સામેલ હતા.
મૂળ યાદીમાં દેશવાર સ્થિતિ આ પ્રમાણે હતી:
- ભારત: 183
- મલેશિયા: 55
- અમેરિકા: 64
- ઓસ્ટ્રેલિયા: 35
- કેનેડા: 28
- બ્રિટન: 33
- અન્ય દેશોના નાગરિકો પણ લાપતા
યાદી મુજબ 753 લાપતા લોકોમાં 385 પુરુષ, 337 મહિલા અને 31 એવા લોકો હતા જેમનું લિંગ નિર્ધારિત થઈ શક્યું નહોતું.
ભારતીય પરિવારોની ચિંતા વધી
નેપાળમાં મોટી સંખ્યામાં ભારતીય નાગરિકો લાપતા હોવાના સમાચાર બાદ ભારતમાં તેમના પરિવારોમાં ચિંતા વધી છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે નેપાળમાં અસરગ્રસ્ત ભારતીય નાગરિકો અંગે માહિતી મેળવવા અને પરિવારો સાથે સંકલન માટે હેલ્પલાઇન વ્યવસ્થા શરૂ કરી છે. બચાવ કામગીરી દરમિયાન કેટલાક ભારતીય નાગરિકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે. 29 ઓગસ્ટ સુધી ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે 88 ભારતીય નાગરિકોને બચાવવામાં આવ્યા હોવાની માહિતી આપી હતી, જ્યારે 287 ભારતીયો હજુ લાપતા હોવાનું જણાવ્યું હતું. આ આંકડા દર્શાવે છે કે પરિસ્થિતિ કેટલી ઝડપથી બદલાઈ રહી છે અને શરૂઆતમાં જાહેર થયેલી 183 ભારતીય લાપતા લોકોની યાદી બાદ વધુ લોકોના નામ પણ સામે આવ્યા છે.
પૂર ક્યાં અને કેવી રીતે આવ્યું?
26 ઓગસ્ટે ભોટે કોશી નદી વિસ્તારમાં અચાનક પૂર આવ્યું હતું. રસુવા જિલ્લો ચીનના તિબેટની સરહદ પાસે આવેલો છે. પૂરના પાણી અને કાદવના ભારે પ્રવાહે રસ્તા, પુલ, મકાનો, જળવિદ્યુત મથકો અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ માળખાઓને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. ઘણા વિસ્તારોમાં રસ્તાઓ તૂટી જતાં બચાવ ટીમો માટે અસરગ્રસ્ત સ્થળો સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ બન્યું છે. કેટલાક લોકો સુરંગો અને અન્ય બંધ જગ્યાઓમાં ફસાયા હોવાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે.
પર્યટકો અને યાત્રાળુઓ પણ ફસાયા
આ દુર્ઘટનાની અસર માત્ર સ્થાનિક લોકો સુધી મર્યાદિત રહી નથી. રસુવા અને સરહદી વિસ્તારોમાં પ્રવાસે આવેલા પર્યટકો, કામદારો અને ધાર્મિક યાત્રાળુઓ પણ પૂરનો ભોગ બન્યા છે.એપીના અહેવાલ મુજબ ભારત સહિત 30થી વધુ દેશોના નાગરિકો નેપાળ અને ચીનના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં લાપતા થયા છે. ભારતના 320 નાગરિકોનો સંપર્ક ન થઈ રહ્યો હોવાની માહિતી પણ એક તબક્કે સામે આવી હતી. એટલે અલગ-અલગ સમયે જાહેર થયેલા લાપતા લોકોના આંકડામાં તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. સરકારો અને દૂતાવાસો સતત યાદીઓ ચકાસી રહ્યા છે.
ભારતથી પહોંચી ફોરેન્સિક ટીમ
લાપતા લોકોની ઓળખ અને મૃતદેહોની ઓળખ માટે ભારતે પણ મદદ મોકલી છે. ભારતની ફોરેન્સિક નિષ્ણાતોની ટીમ નેપાળ પહોંચી છે. આ ટીમ ડીએનએ નમૂનાઓના વિશ્લેષણ અને ઓળખ પ્રક્રિયામાં મદદ કરી રહી છે. આ ઉપરાંત વિશેષ તકનીકી ટીમો અને બચાવ નિષ્ણાતો પણ કામગીરીમાં જોડાયા છે. નેપાળમાં બચાવ કામગીરીમાં સુરંગ બચાવ ટીમને પણ તૈનાત કરવામાં આવી છે.
આંકડા સતત બદલાઈ રહ્યા છે
આ દુર્ઘટનામાં સૌથી મોટી મુશ્કેલી એ છે કે ઘણા અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો સુધી પહોંચવું હજુ પણ મુશ્કેલ છે. તેથી લાપતા લોકોની સંખ્યા સતત બદલાઈ રહી છે. 29 ઓગસ્ટના નેપાળ સરકારના અપડેટ મુજબ 675 લોકોના મૃતદેહ મળી આવ્યા હતા અને 2,498 લોકો લાપતા હતા. અત્યાર સુધી 7,514 લોકોને બચાવી લેવામાં આવ્યા હોવાનું પણ જણાવાયું હતું. આથી 753નો આંકડો ઘટનાના શરૂઆતના તબક્કાનો છે. સમાચાર લખતી વખતે તાજા સત્તાવાર આંકડાને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.
વિદેશી નાગરિકો માટે અલગથી શોધખોળ
નેપાળ સરકાર અને પોલીસ વિદેશી નાગરિકોની ઓળખ અને શોધ માટે અલગથી માહિતી એકત્ર કરી રહી છે. વિવિધ દેશોના દૂતાવાસો પોતાના નાગરિકોની યાદી નેપાળના અધિકારીઓ સાથે ચકાસી રહ્યા છે. ચીનના તિબેટ વિસ્તારમાં પણ મોટી સંખ્યામાં વિદેશી નાગરિકો લાપતા થયા છે. રોઇટર્સના તાજા અહેવાલ મુજબ ચીને તિબેટમાં 23 દેશોના 261 વિદેશી નાગરિકો લાપતા હોવાનું જણાવ્યું છે. તેમાં નેપાળના 104, ભારતના 49 અને અમેરિકાના 18 નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. એટલે આ સમગ્ર દુર્ઘટના માત્ર નેપાળ પૂરતી સીમિત નથી રહી. ચીનના સરહદી વિસ્તારમાં પણ તેની ગંભીર અસર જોવા મળી રહી છે.
હવે સૌથી મોટો પડકાર શું છે?
હાલ સૌથી મોટો પડકાર લાપતા લોકોને શોધવાનો અને અસરગ્રસ્ત વિસ્તારો સુધી રાહત પહોંચાડવાનો છે. અનેક રસ્તા અને પુલ તૂટી જવાથી બચાવ ટીમો માટે કામગીરી મુશ્કેલ બની રહી છે. નેપાળના વિદેશ મંત્રાલયે પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લાપતા નેપાળી અને વિદેશી નાગરિકોની શોધ, બચાવ, રાહત અને પુનઃસ્થાપન હાલ સરકારની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે.
નેપાળની આ દુર્ઘટનાએ એકસાથે અનેક દેશોને ચિંતામાં મૂકી દીધા છે. શરૂઆતમાં 753 લાપતા લોકોની યાદીમાં ભારત સહિત 11 દેશોના નાગરિકો હોવાનું સામે આવ્યું હતું, પરંતુ ત્યારબાદના સત્તાવાર આંકડાઓમાં લાપતા લોકોની સંખ્યા વધુ વધી છે. બચાવ કામગીરી હજુ ચાલુ હોવાથી આગામી દિવસોમાં સ્થિતિ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થવાની શક્યતા છે.
