સોનિયા ગાંધીના મતદાર યાદીમાં નામ સામેલ કરવાના મામલે દિલ્હીની કોર્ટમાં ફરી સુનાવણીનો માર્ગ ખુલ્યો છે. દિલ્હી રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટના સ્પેશિયલ જજ વિશાલ ગોગનેએ મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટનો અગાઉનો આદેશ રદ કરી મામલો ફરીથી મેજિસ્ટ્રેટ પાસે મોકલી આપ્યો છે. હવે આ કેસમાં ફરિયાદ પર નવેસરથી સુનાવણી કરવામાં આવશે. મામલો 29 સપ્ટેમ્બરે ACJM કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થશે.
આ મામલો વકીલ વિકાસ ત્રિપાઠી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી ફરિયાદ અને ત્યારબાદ કરાયેલી ક્રિમિનલ રિવિઝન પિટિશન સાથે જોડાયેલો છે. ફરિયાદમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે સોનિયા ગાંધીનું નામ નવી દિલ્હી સંસદીય મતવિસ્તારની 1980ની મતદાર યાદીમાં સામેલ હતું, જ્યારે તેમણે 1983માં ભારતીય નાગરિકતા મેળવી હતી. ફરિયાદી દ્વારા આ આધારે મતદાર યાદીમાં નામ કેવી રીતે સામેલ થયું અને તેમાં કયા દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ થયો તે અંગે તપાસની માંગ કરવામાં આવી છે.
ફરિયાદમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સોનિયા ગાંધીનું નામ 1982માં મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યું હતું અને ત્યારબાદ 1983માં ફરીથી સામેલ થયું હતું. ફરિયાદીએ આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં કથિત રીતે ખોટા દસ્તાવેજોના ઉપયોગની આશંકા વ્યક્ત કરીને FIR નોંધવાની માંગ કરી હતી. જોકે, આ તમામ બાબતો હાલ ફરિયાદમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપો છે અને તે કોર્ટ દ્વારા સાબિત થયેલા તથ્યો નથી. અગાઉ મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટે FIR નોંધવાની માંગને ફગાવી દીધી હતી. આ નિર્ણયને પડકારતા વિકાસ ત્રિપાઠીએ રિવિઝન પિટિશન દાખલ કરી હતી. હવે સ્પેશિયલ જજ વિશાલ ગોગનેએ મેજિસ્ટ્રેટના જૂના આદેશમાં કાનૂની ખામીઓ હોવાનું જણાવી તેને રદ કર્યો છે.
કોર્ટે જૂના આદેશને ‘નોન-સ્પીકિંગ’ ગણાવ્યો છે. તેનો અર્થ એવો થાય છે કે આદેશમાં નિર્ણય પાછળના પૂરતા અને સ્પષ્ટ કારણો દર્શાવવામાં આવ્યા નહોતા. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, મેજિસ્ટ્રેટે ફરિયાદમાં કોગ્નિઝેબલ ગુનો બને છે કે નહીં અને FIR અંગે કાયદા મુજબ શું કાર્યવાહી કરવી જોઈએ, તે મુદ્દા પર પૂરતો વિચાર કર્યો હોવાનું આદેશમાંથી સ્પષ્ટ થતું નથી. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું કે મેજિસ્ટ્રેટે સંબંધિત પોલીસ અધિકારીની દલીલો સાંભળી નહોતી અને પોલીસ સ્ટેશન પાસેથી સ્ટેટસ રિપોર્ટ પણ મંગાવ્યો નહોતો. BNSSની કલમ 175(3) હેઠળની પ્રક્રિયાના પાલન અંગે પણ કોર્ટ દ્વારા ખામી દર્શાવવામાં આવી છે.
કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, ફરિયાદ પર વિચાર કરતી વખતે મુખ્ય પ્રશ્ન એ હતો કે તેમાં કોઈ કોગ્નિઝેબલ ગુનો બનતો હોવાનું પ્રાથમિક રીતે જણાય છે કે નહીં. પરંતુ અગાઉના આદેશમાં આ મુદ્દા કરતાં નાગરિકતા અને સંબંધિત સત્તાના ક્ષેત્રાધિકાર જેવા મુદ્દાઓ પર વધુ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હોવાનું કોર્ટના નિરીક્ષણમાં આવ્યું છે. તેથી હવે આ મામલે કાયદા મુજબ ફરીથી વિચાર કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ કેસમાં 1980, 1982 અને 1983ની મતદાર યાદીઓનો ઘટનાક્રમ પણ મહત્વનો છે. ફરિયાદી દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે સોનિયા ગાંધીનું નામ 1980ની મતદાર યાદીમાં હતું, 1982માં તે હટાવવામાં આવ્યું અને 1983માં ફરીથી સામેલ કરવામાં આવ્યું. આ ઘટનાક્રમ અંગે ફરિયાદમાં ઉઠાવવામાં આવેલા સવાલો પર હવે મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટને નવેસરથી વિચાર કરવાનો રહેશે. હાલની કોર્ટની કાર્યવાહીનો અર્થ એ નથી કે સોનિયા ગાંધી સામેના આક્ષેપો સાબિત થઈ ગયા છે કે તેમની સામે FIR નોંધવાનો આદેશ થઈ ગયો છે. સ્પેશિયલ જજે માત્ર અગાઉનો મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ રદ કરીને મામલો ફરીથી મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટને મોકલ્યો છે. હવે ફરિયાદમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપો અને ઉપલબ્ધ સામગ્રીના આધારે આગળ શું કાર્યવાહી કરવી તે અંગે મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ નિર્ણય લેશે.
29 સપ્ટેમ્બરે આ કેસ ફરીથી ACJM કોર્ટ સમક્ષ આવશે. ત્યાં ફરિયાદી અને પોલીસની રજૂઆત સાંભળ્યા બાદ કોર્ટ કાયદા મુજબ આગળનો નિર્ણય લેશે. તેમાં FIR નોંધવાનો આદેશ કરવો કે અન્ય કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ મામલો આગળ વધારવો તે અંગે કારણસભર આદેશ આપવામાં આવી શકે છે. આ મામલે સોનિયા ગાંધી તરફથી અગાઉ આરોપોને ખોટા અને આધારવિહોણા ગણાવી ફરિયાદનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમના વકીલો દ્વારા ફરિયાદને કાનૂની પ્રક્રિયાનો દુરુપયોગ ગણાવવામાં આવી હતી. તેથી હાલ આ કેસમાં એક તરફ ફરિયાદી દ્વારા મતદાર યાદીમાં કથિત ગેરરીતિની તપાસની માંગ છે, જ્યારે બીજી તરફ સોનિયા ગાંધી તરફથી આ આરોપોનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો છે. હવે 29 સપ્ટેમ્બરની સુનાવણી મહત્વપૂર્ણ રહેશે, કારણ કે ત્યારબાદ મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ ફરિયાદમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપો, પોલીસની રજૂઆત અને ઉપલબ્ધ સામગ્રીના આધારે આગળની કાર્યવાહી અંગે નવો અને કારણસભર આદેશ આપશે.
