કળશ સ્થાપનાનું શુભ મુહૂર્ત કેટલા સમયનું? જાણો પૂજાવિધિ અને મહત્વપૂર્ણ તારીખો
11 ઓક્ટોબરથી શારદીય નવરાત્રિનો પ્રારંભ, પ્રથમ દિવસે માતા શૈલપુત્રીની પૂજા થશે. જાણો ઘટસ્થાપનાનો શુભ સમય, પૂજાની રીત અને મહાષ્ટમી-મહાનવમીની તારીખો.: હિન્દુ ધર્મમાં વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવતા શારદીય નવરાત્રિ પર્વનો આજથી પ્રારંભ થયો છે. આગામી નવ દિવસ દરમિયાન દેશભરમાં માતા દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવશે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે કળશ સ્થાપના અથવા ઘટસ્થાપના કરીને માતાજીની આરાધનાની શરૂઆત કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, વિધિપૂર્વક કળશ સ્થાપના કરવાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનું આગમન થાય છે. આ વર્ષે કળશ સ્થાપનાના શુભ મુહૂર્તને લઈને ભક્તોમાં ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે.
કળશ સ્થાપનાનું શુભ મુહૂર્ત
પંચાંગ અનુસાર, 11 ઓક્ટોબર, રવિવારના રોજ ઘટસ્થાપનાનું શુભ મુહૂર્ત સવારે 6:19 વાગ્યાથી 10:12 વાગ્યા સુધી જણાવવામાં આવ્યું છે. આ સમય દિલ્હીના પંચાંગ પર આધારિત છે. જો સવારે કળશ સ્થાપના શક્ય ન બને, તો અભિજિત મુહૂર્ત સવારે 11:44 વાગ્યાથી બપોરે 12:31 વાગ્યા સુધીનો વિકલ્પ પણ દર્શાવવામાં આવ્યો છે. જોકે, અલગ-અલગ શહેરોમાં સૂર્યોદય અને સ્થાનિક પંચાંગને કારણે મુહૂર્તમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેથી ગુજરાતના ભક્તોએ પોતાના સ્થાનિક પંચાંગ અથવા પૂજારી પાસેથી ચોક્કસ સમયની પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.
પ્રતિપદા તિથિનો સમય
પંચાંગ મુજબ, આશ્વિન માસના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિ 10 ઓક્ટોબરની રાત્રે 9:19 વાગ્યે શરૂ થઈ હતી અને 11 ઓક્ટોબરની રાત્રે 9:30 વાગ્યા સુધી રહેશે. ઉદયા તિથિના આધારે 11 ઓક્ટોબરને નવરાત્રિનો પ્રથમ દિવસ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે માતા દુર્ગાના પ્રથમ સ્વરૂપ માતા શૈલપુત્રીની પૂજા કરવામાં આવે છે. ભક્તો નવ દિવસ સુધી ઉપવાસ, આરતી, મંત્રજાપ અને દુર્ગા સપ્તશતીના પાઠ સહિત વિવિધ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો કરશે.
કેવી રીતે કરવી કળશ સ્થાપના?
કળશ સ્થાપના પહેલાં પૂજાસ્થળની સફાઈ કરીને ચોકી પર લાલ અથવા પીળું કપડું પાથરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ માતા દુર્ગાની પ્રતિમા અથવા ચિત્ર સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. માટીના પાત્રમાં જવ વાવવામાં આવે છે. સ્વચ્છ કળશમાં પાણી ભરી તેમાં અક્ષત, સોપારી અને સિક્કો મૂકવામાં આવે છે. કળશના મુખ પર કેરી અથવા અશોકનાં પાન ગોઠવી ઉપર નારિયેળ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ દીવો પ્રગટાવી ભગવાન ગણેશ અને માતા દુર્ગાની પૂજા કરવામાં આવે છે. પરિવારની પરંપરા પ્રમાણે પૂજાવિધિમાં ફેરફાર હોઈ શકે છે.
મહાષ્ટમી, મહાનવમી અને દશેરાની તારીખ
આ વર્ષે મહાષ્ટમી 18 ઓક્ટોબર, રવિવારે અને મહાનવમી 19 ઓક્ટોબર, સોમવારે આવશે. આ દિવસોમાં દુર્ગાપૂજા, હવન અને કન્યા પૂજનનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. નવરાત્રિ દરમિયાન ઉપવાસ રાખનારા ભક્તો પોતાની પરંપરા પ્રમાણે અષ્ટમી અથવા નવમીના દિવસે વ્રત પૂર્ણ કરશે. વ્રતના પારણાનો ચોક્કસ સમય સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ નક્કી કરવો જોઈએ.
નવરાત્રિમાં આ બાબતોનું રાખો ધ્યાન
નવરાત્રિના નવ દિવસ દરમિયાન પૂજાસ્થળની સ્વચ્છતા જાળવવી, નિયમિત આરતી કરવી અને શ્રદ્ધા અનુસાર માતાજીના મંત્રોનો જાપ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. ઉપવાસ રાખતા લોકોએ પોતાના સ્વાસ્થ્યનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. નવરાત્રિ ભક્તિ, શક્તિ, શ્રદ્ધા અને આત્મસંયમનું પ્રતીક છે. માતા દુર્ગાની આરાધના સાથે દેશભરમાં ભક્તિમય માહોલ સર્જાયો છે.
