IPLમાં ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરના નિયમને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે BCCIએ મોટો નિર્ણય લીધો છે. રોહિત શર્મા, વિરાટ કોહલી અને જસપ્રીત બુમરાહ જેવા દિગ્ગજ ખેલાડીઓએ આ નિયમ સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હોવા છતાં બોર્ડે તેને હટાવવાનો નિર્ણય લીધો નથી. હવે IPLમાં ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરનો નિયમ 2027ની સીઝન સુધી ચાલુ રહેશે. આ નિર્ણયથી આગામી સીઝનમાં પણ ટીમોને મેચ દરમિયાન પોતાની રણનીતિ બદલવાની તક મળશે. બીજી તરફ આ નિયમને કારણે બેટ્સમેન અને બોલર વચ્ચેનું સંતુલન બગડતું હોવાની ચર્ચા ફરી શરૂ થઈ છે. IPL 2025ના મેગા ઓક્શન પહેલાં BCCIએ ટૂર્નામેન્ટના નિયમોમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે. તેમાં ખેલાડીઓને રિટેન કરવાની સંખ્યા અને ટીમોના બજેટમાં વધારો જેવા નિર્ણયો સામેલ છે. જોકે, ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરનો નિયમ સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહ્યો હતો. અગાઉ એવું માનવામાં આવતું હતું કે સિનિયર ખેલાડીઓના વિરોધ અને ઘરેલુ T20 ટૂર્નામેન્ટમાં આ નિયમ દૂર કરાયા બાદ IPLમાંથી પણ તેને હટાવી લેવામાં આવશે. પરંતુ BCCIએ તેને આગામી ત્રણ વર્ષ સુધી ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
શું છે ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરનો નિયમ?
BCCIએ વર્ષ 2023માં IPLમાં ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરનો નિયમ લાગુ કર્યો હતો. આ નિયમ હેઠળ ટોસ સમયે બંને ટીમના કેપ્ટન પોતાની પ્લેઈંગ-11 ઉપરાંત પાંચ સબસ્ટિટ્યૂટ ખેલાડીઓનાં નામ આપે છે. મેચ દરમિયાન ટીમ પોતાની જરૂરિયાત અને પરિસ્થિતિ પ્રમાણે આ પાંચમાંથી કોઈ એક ખેલાડીને મેદાનમાં ઉતારી શકે છે. તેના બદલામાં પ્લેઈંગ-11માં સામેલ કોઈ એક ખેલાડીને બહાર બેસાડવામાં આવે છે. આ નિયમને કારણે ટીમો મેચ દરમિયાન પોતાની રણનીતિમાં ફેરફાર કરી શકે છે. જો ટીમને વધુ રનની જરૂર હોય તો વધારાના બેટ્સમેનને મેદાનમાં ઉતારી શકાય છે. બીજી તરફ વિકેટ લેવાની જરૂર હોય તો સ્પેશિયાલિસ્ટ બોલરને તક આપી શકાય છે. આમ, ટીમોને 11 ખેલાડીઓની જગ્યાએ 12 ખેલાડીઓનો ઉપયોગ કરવાની તક મળે છે. જોકે, એક મેચમાં ઈમ્પેક્ટ પ્લેયર તરીકે માત્ર એક જ ખેલાડીનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
રોહિત શર્મા અને વિરાટ કોહલીએ કેમ કર્યો હતો વિરોધ?
IPL 2024 દરમિયાન ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરના નિયમ સામે ભારતીય ક્રિકેટના કેટલાક દિગ્ગજ ખેલાડીઓએ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. રોહિત શર્માનું માનવું હતું કે આ નિયમને કારણે ઓલરાઉન્ડર ખેલાડીઓની ક્ષમતાનો યોગ્ય ઉપયોગ થતો નથી. ટીમો પોતાની જરૂરિયાત પ્રમાણે સ્પેશિયાલિસ્ટ બેટ્સમેન અથવા બોલરને ઈમ્પેક્ટ પ્લેયર તરીકે મેદાનમાં ઉતારે છે, જેના કારણે ઓલરાઉન્ડરોને બોલિંગ કે બેટિંગ કરવાની પૂરતી તક મળતી નથી. રોહિત શર્માએ શિવમ દુબે અને વોશિંગ્ટન સુંદર જેવા ખેલાડીઓનું ઉદાહરણ આપીને જણાવ્યું હતું કે આવા ખેલાડીઓ પોતાની ઓલરાઉન્ડ ક્ષમતા હોવા છતાં ઘણી વખત માત્ર બેટિંગ સુધી મર્યાદિત રહી જાય છે. ટીમો જ્યારે વધારાના બોલરનો ઉપયોગ કરે છે ત્યારે ઓલરાઉન્ડરોની બોલિંગ કરવાની જરૂરિયાત ઘટી જાય છે. આથી, ખેલાડીઓની કુદરતી રમત અને તેમની ઓલરાઉન્ડ ક્ષમતાને અસર થતી હોવાની દલીલ કરવામાં આવી હતી. વિરાટ કોહલીએ પણ આ નિયમને કારણે બેટ્સમેન અને બોલર વચ્ચેનું સંતુલન બગડતું હોવાની વાત કરી હતી. તેમના મતે ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરના નિયમને કારણે બેટિંગ કરતી ટીમોને વધારાનો ફાયદો મળે છે અને બોલરો માટે મુશ્કેલીઓ વધી જાય છે. IPL 2024માં આ નિયમને કારણે અનેક હાઈ-સ્કોરિંગ મેચો જોવા મળી હતી. 250થી વધુ રનનો સ્કોર આઠ વખત નોંધાયો હતો. આ સ્થિતિમાં બોલરો પર દબાણ વધ્યું હતું અને મેચમાં બેટ્સમેનોનું પ્રભુત્વ જોવા મળ્યું હતું.
BCCIએ વિરોધ છતાં નિયમ કેમ ચાલુ રાખ્યો?
BCCIએ તાજેતરમાં ઘરેલુ T20 ટૂર્નામેન્ટ સૈયદ મુશ્તાક અલી ટ્રોફીમાંથી ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરનો નિયમ દૂર કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. આ નિર્ણય બાદ IPLમાં પણ નિયમ હટાવવામાં આવશે તેવી અટકળો શરૂ થઈ હતી. જોકે, IPLમાં આ નિયમ ચાલુ રાખવા પાછળ ટૂર્નામેન્ટના વ્યાપારી અને મનોરંજન સંબંધિત પાસાં પણ મહત્વપૂર્ણ હોવાનું માનવામાં આવે છે. ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરના નિયમને કારણે મેચોમાં મોટા સ્કોર, વધુ ચોગ્ગા-છગ્ગા અને છેલ્લી ઓવરો સુધી રોમાંચ જોવા મળે છે. દર્શકોને આ પ્રકારની મેચો પસંદ આવે છે અને તેના કારણે ટુર્નામેન્ટની લોકપ્રિયતા પણ વધે છે. બ્રોડકાસ્ટર્સ અને દર્શકો તરફથી મળતા પ્રતિસાદને ધ્યાનમાં રાખીને BCCIએ આ નિયમ ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો હોવાનું માનવામાં આવે છે. IPLના મીડિયા રાઈટ્સનો કરાર 2023થી 2027 સુધીનો હોવાથી આ સમયગાળા દરમિયાન ટુર્નામેન્ટના મનોરંજન મૂલ્યને જાળવી રાખવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરનો નિયમ મેચોને વધુ રોમાંચક બનાવવામાં મદદ કરે છે. આથી, BCCIએ 2027 સુધી આ નિયમ ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ટીમોના બજેટ અને રિટેન્શન નિયમોમાં પણ ફેરફાર
ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરના નિયમ ઉપરાંત BCCIએ IPLની ટીમો માટે ખેલાડીઓને રિટેન કરવાની સંખ્યામાં પણ વધારો કર્યો છે. હવે ટીમો મહત્તમ છ ખેલાડીઓને રિટેન કરી શકશે. આ નિર્ણયથી ફ્રેન્ચાઈઝીઓને પોતાની મુખ્ય ટીમ જાળવી રાખવામાં મદદ મળશે. સાથે જ મેગા ઓક્શન દરમિયાન ખેલાડીઓ માટે વધુ સ્પર્ધા જોવા મળી શકે છે. આ ઉપરાંત IPLની ટીમોનું ઓક્શન બજેટ વધારીને 120 કરોડ રૂપિયા કરવામાં આવ્યું છે. બજેટમાં વધારો થતાં ટીમોને ખેલાડીઓની પસંદગી અને ટીમ રચના માટે વધુ નાણાકીય સ્વતંત્રતા મળશે. હવે આગામી સીઝનમાં ટીમો ઈમ્પેક્ટ પ્લેયરના નિયમનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે અને તેના કારણે મેચોની રણનીતિમાં કેવા ફેરફારો જોવા મળે છે તેના પર ક્રિકેટ ચાહકોની નજર રહેશે.
