૨૨ વર્ષીય વિદ્યાર્થીની આત્મહત્યાને પગલે વિદ્યાર્થીઓ અને રાજકીય કાર્યકરો દ્વારા કરવામાં આવેલા વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ, આઈઆઈટી-બોમ્બેએ સોમવારે સૂર્યનારાયણ દૂલ્લાને વહીવટી બાબતોના ડીનના પદ પરથી હટાવી દીધા છે. આ ઘટનામાં તેમની સામે આત્મહત્યા માટે ઉશ્કેરણી અને જાતિગત ભેદભાવનો કેસ નોંધવામાં આવ્યો છે.
ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેક્નોલોજી-બોમ્બેએ તેના અગાઉના નિવેદન માટે જાહેરમાં માફી પણ માંગી છે, જેમાં વિગતવાર તપાસ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં વિદ્યાર્થી સાહિલ વાકોડેના મોત પહેલાની ઘટનાઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વિદ્યાર્થી પરીક્ષામાં ચોરી કરતા પકડાયો હોવાની તેમાં વાત કરવામાં આવી હતી. મહારાષ્ટ્રના યવતમાળ જિલ્લાનો વતની અને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એનર્જી સાયન્સ એન્ડ એન્જિનિયરિંગમાં બી.ટેકના બીજા વર્ષમાં અભ્યાસ કરતો વિદ્યાર્થી સાહિલ વાકોડે શુક્રવારે સાંજે પોવઈ કેમ્પસમાં આવેલા પોતાના હોસ્ટેલના રૂમમાં સીલિંગ ફેન સાથે લટકતો મળી આવ્યો હતો. તે કથિત રીતે પરીક્ષા દરમ્યાન પોતાના મોબાઇલ ફોન પર ચેટજીપીટીનો ઉપયોગ કરતો પકડાયો હતો.
સાહિલના પરિવારે નોંધાવેલી ફરિયાદના આધારે મુંબઈ પોલીસે દૂલ્લા સામે ‘અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) અધિનિયમ’ અને ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ ૧૦૮(આત્મહત્યાની દુષ્પ્રેરણા) હેઠળ ગુનો નોંધ્યો છે. દૂલ્લા સામે આરોપ છે કે તેમણે આ વિદ્યાર્થી માટે જ્ઞાતિવાદી ઉચ્ચારણો કર્યા હતા. સાહિલના કુટુંબીજનોએ આક્ષેપો કર્યો છે કે તેની સાથે રીતસર સંસ્થાકીય સતામણી અને જ્ઞાતિવાદી ભેદભાવ કરવામાં આવતો હતો.
વિદ્યાર્થીઓને મોકલેલા એક ઇમેઇલમાં, આઈઆઈટી બોમ્બેના ડિરેક્ટર શિરીષ કેદારેએ વર્તમાન પદ પરથી દૂલ્લાને હટાવવાની પુષ્ટિ કરી હતી, જેઓ અગાઉ ‘ડીન ઓફ સ્ટુડન્ટ અફેર્સ’ તરીકે પણ સેવા આપી ચૂક્યા છે. પ્રોફેસર તરીકે કાર્યરત દૂલ્લા ફેકલ્ટીના સભ્ય તરીકે ચાલુ રહેશે. “ચાલુ તપાસને ધ્યાનમાં રાખીને, યોગ્ય તપાસ પ્રક્રિયા દ્વારા બાબતો વિધિવત સ્થાપિત થાય તે પહેલાં સાહિલના અવસાન પહેલાની ઘટનાઓનું વર્ણન કે સ્પષ્ટતા કરવી અયોગ્ય હતી,” એમ સંસ્થાએ સોમવારે જાહેર કરેલા તેના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું. સંસ્થાએ પોતાના અગાઉના એ દાવાને પાછો ખેંચી લીધો હતો જેમાં કહેવાયું હતું કે સાહિલ ચોરી કરતા ઝડપાયો હતો પરંતુ તેની સામે કોઈ શિસ્તભંગના પગલાં લેવાયા નહોતા. જો કે, વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ આ પગલાં અંગે અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને તેમને ફેકલ્ટી સભ્ય તરીકે પણ સસ્પેન્ડ કરવાની માંગ કરી હતી.
પ્રોફેસરોએ દૂલ્લાના સમર્થનમાં રેલી કાઢી
સોમવારે સાંજે, ફેકલ્ટી સભ્યોએ દૂલ્લાના સમર્થનમાં સંસ્થાના કેમ્પસમાં માર્ચ કાઢી હતી. ‘ફેકલ્ટી ફોરમે’ જણાવ્યું હતું કે ૧૮ સપ્ટેમ્બરે પરીક્ષામાં મોબાઈલ ફોનના કથિત ઉપયોગ બદલ વિદ્યાર્થી રિપોર્ટ કરતી વખતે તેમણે “સેનેટ દ્વારા માન્ય પરીક્ષા પ્રક્રિયા”નું જ પાલન કર્યું હતું. દૂલ્લાનો બચાવ કરતા, ફોરમે એક નિવેદન બહાર પાડીને નોંધ્યું હતું કે ‘ડીન ઓફ સ્ટુડન્ટ અફેર્સ’ તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે વિદ્યાર્થી કલ્યાણની ઘણી પહેલો શરૂ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. ફોરમે જણાવ્યું, જૂઠા અને ગેરમાર્ગે દોરનારા મીડિયા અહેવાલો દ્વારા અમારા సహકર્મીની છબી ખરડાવવાના પ્રયાસથી અમે દુઃખી છીએ. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે દૂલ્લાને સસ્પેન્ડ કરાયા નથી, તપાસ ચાલુ હોવાથી માત્ર હંગામી ધોરણે વહીવટી જવાબદારીમાંથી મુક્ત કરાયા છે.
