ભારતના પૂર્વ વડાપ્રધાન અને જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી ડૉ. મનમોહન સિંહની આજે જન્મજયંતિ છે. 26 સપ્ટેમ્બર, 1932ના રોજ જન્મેલા ડૉ. મનમોહન સિંહે દેશના રાજકારણ અને અર્થવ્યવસ્થામાં લાંબા સમય સુધી મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમની જન્મજયંતિ નિમિત્તે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સહિત વિવિધ રાજકીય નેતાઓએ તેમને યાદ કરીને શ્રદ્ધાંજલિ આપી અને દેશ માટેના તેમના યોગદાનને યાદ કર્યું. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ડૉ. મનમોહન સિંહને યાદ કરતાં જણાવ્યું કે તેમણે જાહેર જીવનમાં અનેક વર્ષો વિતાવ્યા અને અત્યંત સમર્પણ સાથે રાષ્ટ્રની સેવા કરી. વડાપ્રધાને તેમની જન્મજયંતિ પર તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં દેશ માટેના તેમના લાંબા જાહેર જીવન અને યોગદાનને યાદ કર્યું.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ પણ ડૉ. મનમોહન સિંહને શ્રદ્ધાંજલિ આપતાં તેમના આર્થિક સુધારાઓ અને દેશના વિકાસમાં યોગદાનને યાદ કર્યું. તેમણે કહ્યું કે ડૉ. સિંહના આર્થિક સુધારાઓએ ભારતની વિકાસયાત્રાને નવી દિશા આપી હતી. ખડગેએ તેમના જાહેર જીવનમાં નમ્રતા, પ્રામાણિકતા અને સમજદારીને પણ યાદ કરી હતી. ખડગેએ વધુમાં ડૉ. સિંહના શાસનકાળ દરમિયાન સર્વસમાવેશી વિકાસ અને સમાજના વંચિત વર્ગોના કલ્યાણને આપવામાં આવેલા મહત્વનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમના મત મુજબ ડૉ. સિંહનો જાહેર સેવાનો અભિગમ અને આર્થિક સુધારાઓનો વારસો લાંબા સમય સુધી યાદ રહેશે.
કોંગ્રેસ નેતા પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ પણ ડૉ. મનમોહન સિંહને તેમની જન્મજયંતિ પર શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. તેમણે તેમને કુશળ અર્થશાસ્ત્રી અને સફળ રાજનેતા તરીકે યાદ કરતાં કહ્યું કે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારતના વિકાસને નવી ગતિ મળી હતી. તેમણે ડૉ. સિંહની આર્થિક નીતિઓ અને દેશની સમૃદ્ધિમાં તેમના યોગદાનને યાદ કર્યું. રાજસ્થાનના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અશોક ગેહલોતે પણ ડૉ. મનમોહન સિંહને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. તેમણે તેમના આર્થિક જ્ઞાન, સાદગી અને સૌજન્યને યાદ કરતાં દેશના વિકાસમાં તેમના યોગદાનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહે પણ ડૉ. મનમોહન સિંહને તેમની જન્મજયંતિ પર શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. તેમણે જાહેર જીવન અને ભારતની પ્રગતિમાં ડૉ. સિંહના યોગદાનને યાદ કર્યું હતું. આસામના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમાએ પણ પૂર્વ વડાપ્રધાનને યાદ કરીને રાષ્ટ્ર માટે તેમના યોગદાનને હંમેશા યાદ કરવામાં આવશે તેમ જણાવ્યું હતું. ડૉ. મનમોહન સિંહનો રાજકીય અને આર્થિક પ્રવાસ ઘણો લાંબો રહ્યો હતો. તેઓ અર્થશાસ્ત્રી તરીકેની કારકિર્દી બાદ સરકારમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ હોદ્દા પર રહ્યા હતા. તેઓ 1982થી 1985 દરમિયાન રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના ગવર્નર રહ્યા હતા. ત્યારબાદ 1991માં તેઓ પી.વી. નરસિંહરાવ સરકારમાં નાણામંત્રી બન્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારત ગંભીર આર્થિક પડકારોમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું અને આર્થિક સુધારાઓની પ્રક્રિયામાં ડૉ. સિંહની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી હતી. ડૉ. મનમોહન સિંહ 22 મે, 2004ના રોજ ભારતના વડાપ્રધાન બન્યા હતા. તેમણે 2004થી 2009 સુધી પ્રથમ કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો અને ત્યારબાદ 2009થી 2014 સુધી બીજી વખત વડાપ્રધાન તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી. તેઓ ભારતના 14મા વડાપ્રધાન હતા.
વડાપ્રધાન તરીકેના તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન અર્થવ્યવસ્થા, સામાજિક ક્ષેત્ર અને વિવિધ સરકારી યોજનાઓ સાથે જોડાયેલા અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા. તેમના લાંબા જાહેર જીવન દરમિયાન તેઓ અર્થશાસ્ત્રી, નાણામંત્રી અને વડાપ્રધાન તરીકે દેશની નીતિ ઘડવામાં જોડાયેલા રહ્યા હતા. ડૉ. મનમોહન સિંહનો જન્મ 26 સપ્ટેમ્બર, 1932ના રોજ અવિભાજિત ભારતના પંજાબ પ્રાંતના ગાહ ગામમાં થયો હતો, જે હાલ પાકિસ્તાનમાં આવેલું છે. તેમણે પંજાબ યુનિવર્સિટીમાંથી અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યા બાદ કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી અને ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું હતું. તેમની શૈક્ષણિક કારકિર્દી પણ ખૂબ જ સમૃદ્ધ રહી હતી.
તેમણે યુનિવર્સિટીમાં અધ્યાપન ઉપરાંત ભારત સરકારમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સંભાળી હતી. તેઓ મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર, આર્થિક બાબતોના સચિવ, આયોજન પંચમાં સભ્ય-સચિવ અને રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર જેવા હોદ્દા પર રહ્યા હતા. આ લાંબી વહીવટી અને આર્થિક કારકિર્દી બાદ તેઓ દેશના નાણામંત્રી અને ત્યારબાદ વડાપ્રધાન બન્યા હતા. ડૉ. મનમોહન સિંહનું અવસાન 26 ડિસેમ્બર, 2024ના રોજ નવી દિલ્હીમાં 92 વર્ષની વયે થયું હતું. તેમના નિધન બાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ તેમને એક જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી, સુધારાઓ માટે સમર્પિત નેતા અને નમ્ર વ્યક્તિ તરીકે યાદ કર્યા હતા. વડાપ્રધાને તેમના જાહેર જીવન અને દેશ માટેના યોગદાનને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. જન્મજયંતિ નિમિત્તે વિવિધ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ દ્વારા ડૉ. મનમોહન સિંહને યાદ કરવામાં આવવું તેમના લાંબા જાહેર જીવન અને દેશના આર્થિક તથા રાજકીય ક્ષેત્રમાં રહેલી ભૂમિકાને દર્શાવે છે. તેમના સમર્થકો અને સહકર્મીઓ ખાસ કરીને તેમની અર્થશાસ્ત્રની સમજ, શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિ, સાદગી અને જાહેર જીવનમાં લાંબી સેવા માટે તેમને યાદ કરે છે.
