ગયા સદીના અંતે આવનારી એકવીસમી સદી અંગે ભારે ઉત્કંઠા હતી. આજે તેના પ્રથમ પચ્ચીસ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે ત્યારે પાછું નજર કરીએ તો જીવનના દરેક ક્ષેત્રમાં મોટાં પરિવર્તનો સ્પષ્ટ દેખાય છે. આ પરિવર્તનમાં સૌથી મોટું વાવાઝોડું સોશિયલ મીડિયાનું છે. ફેસબુક, ટ્વીટર, વ્હોટસએપ, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ટિકટોક જેવી એપ્લિકેશનો માનવીના જીવનનો અવિભાજ્ય ભાગ બની ગઈ છે. સંદેશા વ્યવહાર સરળ થયો, પરંતુ માણસ વધુ એકલો અને એન્ટી-સોશિયલ બનતો ગયો છે. કરુણા, સહાનુભૂતિ અને સંવેદનશીલતા ઘટતી જણાય છે.
ઇન્ટરનેટ અને મોબાઈલ ફોનએ જીવન ઝડપી બનાવ્યું. પોસ્ટ ઓફિસ, એસ.ટી.ડી. બૂથ અને લાંબી લાઈનો હવે ભૂતકાળ બની ગઈ છે. રેલવે ટિકિટ, બિલ પેમેન્ટ, રીચાર્જ—all થોડા મિનિટોમાં શક્ય છે. છતાં paradox એ છે કે કામ ઝડપથી થતું હોવા છતાં માણસ પાસે સમય નથી; કારણ કે મોબાઈલ પોતે જ સમયનો સૌથી મોટો ઉપભોક્તા બની ગયો છે. આ સાથે મોંઘવારી અને પ્રદૂષણ ગંભીર દુષણરૂપે ઊભર્યાં છે. વૈભવ વધ્યો છે, પરંતુ શાંતિ નથી મળી. ઓ.ટી.ટી. સંસ્કૃતિ અને ભૌતિકતાએ ચારિત્રિક સંકટ ઊભું કર્યું છે. અંતે એક જ સત્ય સામે આવે છે—સાધનોમાં નહીં, શાંતિ આધ્યાત્મિકતામાં છે. ભૌતિકતાથી ઉપર ઉઠ્યા વગર માનવ સુખી થઈ શકતો નથી.
ઉમરગામ — ઉમેશ દલાલ– આ લેખમાં પ્રગટ થયેલાં વિચારો લેખકનાં પોતાના છે.
