ભારત, ચાઇના, રશિયા જેવા દોસ્ત દેશો માટે માર્ગ મંજુર
અંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર મુજબ ઇરાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્ય) માર્ગને ભારત, ચાઇના, રશિયા અને અન્ય મિત્રો દેશોના જહાજો માટે ફરી ખુલ્લો કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ મહત્વની જાહેરાત ઇરાનનાં વિદેશમંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે.
હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્ય વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક સમુદ્રી માર્ગોમાંનું એક છે, જેમાં દિવસે હજારો જહાજો પસાર થાય છે અને એ મધ્ય પૂર્વના essential energy (જ્યાંથી 20 ટકા વિશ્વનો તેલ અને LNG જમા) થાય છે માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
શું છે નવો નિર્ણય?: ઇરાનના મહાવાણિજ્ય દૂતાવાસ દ્વારા જણાવાયું છે કે હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્ય પર હવે મિત્ર દેશોના જહાજો સરળતાથી જઈ શકે છે. તેમાં મુખ્યત્વે ભારત, ચાઇના, રશિયા ઉપરાંત ઈરાક અને પાકિસ્તાન જેવા સંબંધિત દેશોનો સમાવેશ થાય છે. આ નિર્ણય ઉપરાંત શરતો સાથે આપવામાં આવ્યો છે કે જહાજોએ કોઈ પણ પ્રકારની દુશ્મનાઇ દર્શાવતી પ્રવૃત્તિ નથી થતી હોવી જોઈએ અને ઇરાન એ સચિવાલયે બિલકુલ નિર્ધારિત નિયમોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે.
આ નિર્ણયનું નિવેદન સયુંકત રાષ્ટ્ર UN મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગ્યુટેરેર્સની હ્યુમનિટરી અને આર્થિક અસર અંગેની ચિંતા બાદ આવ્યું છે. UN મહાસચિવએ રણજીત જોડાયેલા વિવાદના કારણે આ માર્ગ લાંબા સમય સુધી બંધ રહેવાથી વૈશ્વિક સપ્લાઈ ચેઇન અને તેલ-ગેસ વ્યવહાર ઉપર ભારે પ્રભાવ પડે છે તે અંગે ચેતવણી આપેલી હતી.
વૈશ્વિક દૃષ્ટિકોણ : સ્ટ્રેટ ઓફ હો઼ર્મુઝ વિશ્વમાર્ગમાં ખૂણાત્મક ભૂમિકા ધરાવે છે જ્યાં થી લિયલ LNG અને તેલનાં લગભગ 20% સમુદ્રી પરિવહન થાય છે. આ રસ્તો પર્સિયન ગલ્ફ અને ઓમન ખાડીને જોડે છે અને તેલ પરિવહન માટે વિશ્વના મોટા બજારો જેવા કે ભારત અને ચાઇના માટે આવશ્યક છે.
પછાડી રહેલા પરિસ્થિતિ : વિશ્વભરમાં વધતા ભૂમધ્ય રણજીત કારણે આ માર્ગ ઘણીવાર ખતરનાક બની ગયો છે અને અગાઉ કેટલાક સમય માટે બંધ રહેવાનો જોખમ પણ આવ્યો હતો. સૌથી તાજેતરમાં ઇરાન દ્વારા આ માર્ગ પર માત્ર નિર્ધારિત દોસ્ત દેશો માટે દર્જનો કોશિશો કરવામાં આવી હતી, જ્યારે કેટલીક રિપોર્ટ પ્રમાણે અમુક લશ્કરી, વાણિજ્યિક જહાજો માટે સીમિત માર્ગ મંજુર થયો એવો પણ અંદાજ વ્યક્ત થયો છે.
આ પગલું આ ક્ષેત્રમાં વેપાર અને ઊર્જા સુરક્ષા માટે રાહત આપવામાં મદદરૂપ બનશે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકિય દબાણ અને સલામતી પડકારો હજુ યથાવત્ બની રહેવાની શક્યતા છે.
