પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા લશ્કરી તણાવ વચ્ચે ઈરાનમાં પરમાણુ કિરણોત્સર્ગની સંભાવના અંગે ચિંતાઓ ઉભી થઈ રહી છે. બોર્ડ ઓફ ગવર્નર્સની બેઠકમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સીના ડિરેક્ટર જનરલ રાફેલ ગ્રોસીએ ચેતવણી આપી હતી કે પ્રદેશમાં વારંવાર થયેલા હુમલાઓએ પરમાણુ સલામતી માટે જોખમ વધાર્યું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે હજુ સુધી કોઈ રેડિયેશન લીકેજ શોધી કાઢવામાં આવ્યું નથી પરંતુ સૌથી ખરાબ પરિસ્થિતિમાં રેડિયોલોજીકલ રિલીઝ થવાની શક્યતાને સંપૂર્ણપણે નકારી શકાય નહીં. ચાલો જોઈએ કે જો ઈરાનમાં પરમાણુ કિરણોત્સર્ગ ફેલાય તો કેટલા દેશો જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
કેટલા દેશો પ્રભાવિત થઈ શકે છે?
જો રેડિયેશન લીકેજ થાય છે ખાસ કરીને બુશેહર જેવા દરિયાકાંઠાના પ્લાન્ટમાંથી તો દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ઓછામાં ઓછા છ થી આઠ દેશો વિવિધ ડિગ્રીના જોખમનો સામનો કરી શકે છે. ચોક્કસ અસર પવનની દિશા, દરિયાઈ પ્રવાહો અને નુકસાનના સ્તર પર આધારિત રહેશે. ઈરાનના સીધા પડોશીઓ અને ગલ્ફ દેશો સૌથી વધુ જોખમમાં રહેશે. આનું કારણ એ છે કે તેઓ ભૌગોલિક રીતે નજીક છે અને પર્યાવરણીય રીતે જોડાયેલા છે.
જોખમમાં ખાડી દેશો
કુવૈત, કતાર અને બહેરીન ખૂબ ચિંતાનો વિષય બની શકે છે કારણ કે તેઓ પીવાના પાણી માટે દરિયાઈ પાણીના ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ પર ખૂબ આધાર રાખે છે. જો કિરણોત્સર્ગી પદાર્થો ખાડીના પાણીને દૂષિત કરે છે, તો ડિસેલિનેશન સિસ્ટમ પ્રભાવિત થઈ શકે છે, જે સંભવિત રીતે મીઠા પાણીના પુરવઠામાં વિક્ષેપ પાડે છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત ખાસ કરીને સંવેદનશીલ છે કારણ કે તેના પીવાના પાણીનો 80% થી વધુ ભાગ ડિસેલિનેટેડ દરિયાઈ પાણીમાંથી આવે છે. ખાડીમાં કોઈપણ દૂષણ ઝડપથી પાણીની સુરક્ષાનો મુદ્દો બની શકે છે.
વાયુજન્ય કિરણોત્સર્ગનો ખતરો
સાઉદી અરેબિયા, ઓમાન અને ઇરાક ભૌગોલિક રીતે ઈરાનની નજીક છે. તેઓ વાયુજન્ય કિરણોત્સર્ગી કણોના સંપર્કમાં આવી શકે છે. મોટા લીકની સ્થિતિમાં હવામાન પરિસ્થિતિઓના આધારે હવામાં પ્રદૂષકો કલાકોમાં સરહદો પાર ફેલાઈ શકે છે. પ્રાદેશિક અસ્થિરતા અને તેમના વિસ્તારોમાં પરમાણુ સંશોધન સુવિધાઓની હાજરીને કારણે જોર્ડન અને સીરિયાને પણ પરોક્ષ જોખમોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ પ્રદેશમાં એકંદર સુરક્ષા ચિંતાઓ વધારે છે.
રેડિએશનથી કેવી રીતે બચવું?
અચાનક રેડિએશન મુક્ત થવાની સ્થિતિમાં સલામતી સંપર્ક ઘટાડવા પર આધાર રાખે છે. સૌથી મહત્વપૂર્ણ પગલું એ છે કે ઘરની અંદર રહેવું. ઈંટ અથવા કોંક્રિટની ઇમારતની અંદર રહેવું બહાર રહેવા કરતાં વધુ સારી સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. દરવાજા અને બારીઓ બંધ હોવી જોઈએ અને બહારની હવા ખેંચતા પંખા અથવા એર કન્ડીશનર જેવી વેન્ટિલેશન સિસ્ટમ બંધ કરવી જોઈએ.
સમય અને અંતરના નિયમો મહત્વપૂર્ણ છે. સ્ત્રોતની નજીક જેટલો ઓછો સમય વિતાવશો અને તમે જેટલા દૂર રહેશો, તેટલું જોખમ ઓછું થશે. ખોરાક અને પાણીની સલામતી પણ મહત્વપૂર્ણ છે. લોકોએ ફક્ત સીલબંધ બોટલ્ડ પાણી અને યોગ્ય રીતે પેક કરેલ અથવા તૈયાર ખોરાક જ લેવો જોઈએ.
