અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને સંભવિત સંઘર્ષને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઉછળ્યા છે અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ 82 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર ગયો છે. સાથે જ Strait of Hormuz બંધ થવાની આશંકાએ ચિંતા વધારી છે, કારણ કે આ જ માર્ગથી ભારતના કુલ ક્રૂડ આયાતનો લગભગ અડધો હિસ્સો આવે છે. છતાં, હાલ ભારતીય ગ્રાહકોને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં તાત્કાલિક વધારાની ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. સરકાર અને જાહેર ક્ષેત્રની તેલ કંપનીઓએ વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડાર અને વૈકલ્પિક સપ્લાય વ્યવસ્થા દ્વારા મજબૂત સુરક્ષા જાળ તૈયાર કરી છે. ડેટા અને એનાલિટિક્સ ફર્મ Kpler મુજબ, ભારત પાસે અંદાજે 10 કરોડ બેરલનું વાણિજ્યિક ક્રૂડ સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે, જે ઈમરજન્સી પરિસ્થિતિમાં ભાવના દબાણને ઓછું કરી શકે છે. ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે ભારતે વિવિધ સ્થળોએ ભૂગર્ભ સંગ્રહ સુવિધાઓ ઊભી કરી છે. હાલ 53 લાખ ટન ક્ષમતા ધરાવતા વ્યૂહાત્મક સંગ્રહમાં વિશાખાપટ્ટનમ (1.33 MMT), મંગલુરુ (1.5 MMT) અને પદુર (2.5 MMT) ખાતે ક્રૂડ સંગ્રહિત છે. વિશેષજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ, હોર્મુઝ મારફતે રોજેંદા અંદાજે 25 લાખ બેરલ આયાત પર વિક્ષેપ આવે તો પણ ભારતના સંયુક્ત ભંડારથી 40થી 45 દિવસ સુધી જરૂરિયાત પૂરી થઈ શકે છે.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી Hardeep Singh Puriએ રાજ્યસભામાં જણાવ્યું હતું કે કોઈ મોટા ભૂ-રાજનીતિક ઝટકામાં દેશના વ્યૂહાત્મક ભંડારથી 74 દિવસ સુધી ઊર્જા જરૂરિયાત પૂરી કરવાની ક્ષમતા છે. નિષ્ણાંતોનું માનવું છે કે જો ખાડી વિસ્તારમાંથી સપ્લાયમાં અસ્થાયી વિક્ષેપ આવે તો રશિયા વૈકલ્પિક પુરવઠાકાર તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે, કારણ કે રશિયન તેલનો માર્ગ હોર્મુઝ પર નિર્ભર નથી. ઉપરાંત, જરૂર પડે તો સરકાર ‘પ્રાઇસ સ્ટેબિલાઈઝેશન’ પગલાં કે એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ફેરફાર કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવવધારો સીધો ગ્રાહકો સુધી ન પહોંચે તેની વ્યવસ્થા કરી શકે છે. કુલ મળીને, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે પણ ભારતે ઊર્જા સુરક્ષાનો મજબૂત બેકઅપ તૈયાર રાખ્યો છે, જેના કારણે ઘરેલુ બજારમાં તરત ભાવવધારો થવાની સંભાવના હાલમાં ઓછી દેખાઈ રહી છે.
