ઈરાનમાં ફુગાવા, ઘટી રહેલા ચલણ અને આર્થિક સંકટ સામે લોકોનો ગુસ્સો ફાટી નીકળ્યો છે, જેના કારણે વિરોધ પ્રદર્શનો શરૂ થયા છે જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય ઉથલપાથલ મચાવી છે. દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે ઈરાને કડક કાર્યવાહીનો સંકેત આપ્યો છે, જ્યારે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ખુલ્લી ચેતવણીઓએ પરિસ્થિતિને વધુ વણસી છે.
યુએસ સ્થિત હ્યુમન રાઈટ્સ એક્ટિવિસ્ટ્સ ન્યૂઝ એજન્સી અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 62 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે અને 2,300 થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
ટાઈમ મેગેઝિને અહેવાલ આપ્યો છે કે વિરોધીઓને ગોળી મારી દેવામાં આવી રહી છે. એક ડૉક્ટરને ટાંકીને, તેણે કહ્યું કે ફક્ત છ હોસ્પિટલોમાં ઓછામાં ઓછા 217 વિરોધીઓના મોત થયા છે. દરમિયાન રાજ્ય મીડિયા વિરોધીઓને “આતંકવાદી” અને “તોડફોડ કરનારા” તરીકે ઓળખાવીને કાર્યવાહીનું વાતાવરણ બનાવવાનું ચાલુ રાખે છે.
ખામેનીએ ટ્રમ્પને શું ધમકી આપી?
ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીએ ટ્રમ્પ પર આકરા પ્રહારો કરતા કહ્યું કે, અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિના “હાથ ઈરાનીઓના લોહીથી રંગાયેલા છે.” આ નિવેદન જૂનમાં ઈઝરાયલ સાથેના યુદ્ધ અને તેના માટે અમેરિકાના સમર્થનના સંદર્ભમાં આપવામાં આવ્યું હતું.
સરકારી ટીવી પર પ્રસારિત થયેલા ભાષણમાં ખામેનીએ વિરોધીઓને નિશાન બનાવ્યા, જ્યારે તેમના સમર્થકોએ “અમેરિકા મૃત્યુ” ના નારા લગાવ્યા. ખામેનીએ કહ્યું કે ઇસ્લામિક રિપબ્લિક લોહી પર બનેલું છે અને દબાણ સામે ઝૂકશે નહીં. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે ટ્રમ્પને 1979માં ઈરાનના શાહ જેવું જ ભાગ્ય ભોગવવું પડશે.
ખામેની ‘દેશ છોડવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે’
બીજી તરફ, ટ્રમ્પે પરિસ્થિતિ પર ખૂબ જ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ઈરાન “ખૂબ મોટી મુશ્કેલીમાં છે.” “ઈરાની સરકાર માટે શ્રેષ્ઠ રહેશે કે તે વિરોધીઓ પર ગોળીબાર ન કરે, નહીં તો અમેરિકા પણ ગોળીબાર શરૂ કરશે.
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટતા કરી કે આનો અર્થ જમીની લશ્કરી કાર્યવાહી નહીં થાય, પરંતુ ઈરાનને “જ્યાં દુઃખ થાય છે ત્યાં મારવામાં આવશે”. એક મુલાકાતમાં, તેમણે એવો પણ સંકેત આપ્યો હતો કે 86 વર્ષીય ખામેની દેશ છોડવાની તૈયારી કરી રહ્યા હોઈ શકે છે.
દેશમાં ઈન્ટરનેટ બંધ
ઈરાને વિરોધ પ્રદર્શનોને દબાવવા માટે દેશવ્યાપી ઈન્ટરનેટ બંધ લાદી દીધો છે. ઈન્ટરનેટ મોનિટર નેટબ્લોક્સ અને એમ્નેસ્ટી ઈન્ટરનેશનલે આને માનવ અધિકારોનું ગંભીર ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. એમ્નેસ્ટીના મતે, ઈન્ટરનેટ બંધનો હેતુ હિંસા અને મૃત્યુની સાચી હદ છુપાવવાનો છે. નોર્વે સ્થિત NGO ઈરાન હ્યુમન રાઈટ્સે અહેવાલ આપ્યો છે કે મૃતકોમાં ઓછામાં ઓછા નવ બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.
ભારત શું કરી રહ્યું છે?
ભારતે પણ પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાનમાં આશરે 10,000 ભારતીય નાગરિકો અને ભારતીય મૂળના લોકો રહે છે અને તેમની સુરક્ષા અંગે એક સલાહકાર જારી કરવામાં આવ્યો છે. તેહરાન સહિત અનેક મોટા શહેરોમાં હજારો લોકો રસ્તાઓ પર ઉતરી આવ્યા છે.
“તાનાશાહ મુલતવી રહે” જેવા નારા લગાવી રહ્યા છે. મહસા અમીનીના મૃત્યુ પછી 2022-23ના વિરોધ પ્રદર્શનો પછી આ વિરોધ પ્રદર્શનો સૌથી મોટા માનવામાં આવે છે અને 1979ની ઇસ્લામિક ક્રાંતિ પછી સત્તા માટે સૌથી મોટા પડકાર તરીકે જોવામાં આવે છે.
