યુએસએ 2025 માં ભારત પર 50% ટેરિફ લાદ્યો હતો પરંતુ આ હોવા છતાં ભારતની નિકાસ પર કોઈ ખાસ અસર પડી ન હતી. ભારતીય નિકાસકારોએ તેમના બજારોમાં વૈવિધ્યકરણ કરીને મજબૂત નિકાસ વૃદ્ધિ જાળવી રાખી છે અને આ વૃદ્ધિ 2026 માં ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર વેપાર પાણી જેવો છે, તે પોતાનો રસ્તો શોધે છે. આ સિદ્ધાંતને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય વેપારી નિકાસે COVID-19 રોગચાળો, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, ઇઝરાયલ-હમાસ યુદ્ધ, લાલ સમુદ્ર શિપિંગ કટોકટી, સેમિકન્ડક્ટર સપ્લાય સમસ્યાઓ અને હવે ઉચ્ચ યુએસ ટેરિફ જેવા પડકારો છતાં ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપી છે.
૨૦૨૦ માં ભારતની નિકાસ આશરે ૨૭૬.૫ બિલિયન ડોલર હતી, જે ૨૦૨૧ માં વધીને ૩૯૫.૫ બિલિયન ડોલર અને ૨૦૨૨ માં ૪૫૩.૩ બિલિયન ડોલર થઈ. ૨૦૨૩ માં તે ઘટીને ૩૮૯.૫ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ પરંતુ પછી ૨૦૨૪ માં ૪૪૩ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ. ૨૦૨૫ (જાન્યુઆરી-નવેમ્બર) સુધીમાં આ આંકડો આશરે ૪૦૭ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી જશે. વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે ૨૦૨૪-૨૫ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતની માલ અને સેવાઓની નિકાસ $૮૨૫.૨૫ બિલિયન ડોલરની ઐતિહાસિક ઊંચી સપાટીએ પહોંચી છે જે વાર્ષિક ધોરણે ૬ ટકાથી વધુ વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં નિકાસ આઠ મહિનામાં $૫૬૨ બિલિયન ડોલર થઈ
ચાલુ નાણાકીય વર્ષ (એપ્રિલ-નવેમ્બર ૨૦૨૫) માં નિકાસ પણ $૫૬૨ બિલિયન ડોલર થઈ છે, જે વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ભારતની સ્થિતિસ્થાપકતાને દર્શાવે છે. તેમણે કહ્યું કે વર્તમાન વલણોના આધારે ભારતની નિકાસ 2026 માં મજબૂત રહેવાની ધારણા છે. ખાસ કરીને યુકે, ઓમાન અને ન્યુઝીલેન્ડ સાથે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) આવતા વર્ષે અમલમાં આવવાના છે જે ભારતીય માલ અને સેવાઓ માટે વધુ સારી બજાર ઍક્સેસ પ્રદાન કરશે.
અમેરિકાએ 2025 માં ભારતીય માલ પર ઊંચા ટેરિફ લાદ્યા હતા. આનાથી સપ્ટેમ્બર અને ઓક્ટોબરમાં યુએસમાં નિકાસ પર અસર પડી. જોકે નવેમ્બર 2025 માં યુએસમાં નિકાસ 22.61 ટકા વધીને $6.98 બિલિયન થઈ જે નિકાસકારો માટે સકારાત્મક સંકેત છે. વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO) એ ચેતવણી આપી છે કે 2025 માં વૈશ્વિક વેપાર માત્ર 2.4 ટકા વધી શકે છે, જ્યારે આ અંદાજ 2026 માટે 0.5 ટકા સુધી ઘટાડી દેવામાં આવ્યો છે જે વિકસિત અર્થતંત્રોમાં વેપાર અને ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિમાં ઘટાડો દર્શાવે છે.
2026 માં ભારતની નિકાસ વધતી રહેશે
નિકાસ નિષ્ણાતોના મતે 2026 માં ભારતની નિકાસ વધતી રહેશે કારણ કે સ્થાનિક માલ અને સેવાઓની સ્પર્ધાત્મકતા અને ઉત્પાદનો અને બજારોના વૈવિધ્યકરણથી નિકાસ વધશે. ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં આશરે 39 ટકાનો વધારો થયો છે જે ક્ષમતા નિર્માણ અને વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI) ને કારણે વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓમાં ઊંડા પ્રવેશને પ્રતિબિંબિત કરે છે. એન્જિનિયરિંગ માલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને ઓટોમોબાઈલ નિકાસ પણ સ્થિર વૃદ્ધિ જાળવી રહી છે.
