‘ડોક્ટર ડિપ્લોમસી’ને રોકવા માટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની નવી રણનીતિ
અમેરિકા અને ક્યુબા વચ્ચેના દાયકાઓ જૂના રાજદ્વારી સંઘર્ષમાં હવે એક નવો વળાંક આવ્યો છે. અમેરિકી સરકાર ક્યુબાના વિદેશી મેડિકલ મિશનને કાયમી ધોરણે બંધ કરાવવા માટે આક્રમક રણનીતિ અપનાવી રહી છે. ક્યુબાનું મિશન વિશ્વભરમાં ‘ડોક્ટર ડિપ્લોમસી’ તરીકે ઓળખાય છે , તેને અમેરિકાએ ‘માનવ તસ્કરી’ (Human Trafficking) સમાન ગણાવ્યું છે.
શું છે ક્યુબાનું મેડિકલ મિશન? : ક્યુબા દાયકાઓથી વિશ્વના ગરીબ અને વિકાસશીલ દેશોમાં પોતાના ડોક્ટરો અને નર્સો મોકલે છે. હાલમાં ૬૦થી વધુ દેશોમાં હજારો ક્યુબન આરોગ્ય કાર્યકરો સેવા આપી રહ્યા છે. ક્યુબા માટે આ મિશન માત્ર માનવીય સેવા નથી, પરંતુ આવકનું સૌથી મોટું સાધન પણ છે. ક્યુબા સરકાર આ સેવાઓના બદલામાં સંબંધિત દેશો પાસેથી અબજો ડોલર મેળવે છે.
અમેરિકાના ગંભીર આક્ષેપો: અમેરિકી વિદેશ વિભાગના અહેવાલ મુજબ, ક્યુબા સરકાર આ ડોક્ટરોનું શોષણ કરે છે. આક્ષેપ છે કે: ડોક્ટરોને મળતા પગારનો ૮૦ થી ૯૦ ટકા હિસ્સો ક્યુબા સરકાર પોતે રાખી લે છે. ડોક્ટરોના પાસપોર્ટ જપ્ત કરી લેવામાં આવે છે અને તેમના પર કડક દેખરેખ રાખવામાં આવે છે.જો કોઈ ડોક્ટર મિશન છોડીને ભાગવાનો પ્રયાસ કરે, તો તેને આઠ વર્ષ સુધી ક્યુબા પરત ફરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે છે.
નવી અમેરિકી નીતિ: ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર હવે એવા દેશો પર દબાણ લાવી રહ્યું છે જેઓ ક્યુબન ડોક્ટરોની સેવાઓ લે છે. અમેરિકાએ ચેતવણી આપી છે કે જે દેશો આ મિશનને સમર્થન આપશે, તેમને માનવ તસ્કરીના કાયદા હેઠળ સહાયમાં કાપનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકા તે ક્યુબન ડોક્ટરોને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે જેઓ મિશન છોડીને અમેરિકામાં શરણ લેવા માંગે છે.
ક્યુબાનો વળતો પ્રહાર:ક્યુબાએ આ આરોપોને સદંતર ફગાવી દીધા છે અને તેને ‘અમેરિકી સામ્રાજ્યવાદ’ ગણાવ્યો છે. ક્યુબન વિદેશ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે તેમના ડોક્ટરો સ્વેચ્છાએ સેવા આપે છે અને આ મિશનોએ લાખો લોકોના જીવ બચાવ્યા છે. ક્યુબા મુજબ, અમેરિકા માત્ર તેની અર્થવ્યવસ્થાને તોડવા માટે આ પાયાવિહોણા આક્ષેપો કરી રહ્યું છે.
આ વિવાદને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે આરોગ્ય સેવાઓ પર મોટી અસર પડી શકે છે. ખાસ કરીને આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકાના દેશો, જેઓ સસ્તા ક્યુબન ડોક્ટરો પર નિર્ભર છે, તેઓ હવે મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકે છે. અમેરિકાના આ કડક વલણથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં ફરી એકવાર શરદ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
