ભારતની દિગ્ગજ બેડમિન્ટન ખેલાડી અને દેશમાં આ રમતની સૌથી જાણીતી હસ્તીઓમાંની એક સાઇના નેહવાલે નિવૃત્તિની જાહેરાત કરી છે. લાંબા સમયથી ચાલતી ગંભીર ઘૂંટણની સમસ્યા અને રિકવરીના અભાવે આખરે તેણીને આ નિર્ણય લેવાની ફરજ પડી. સોશિયલ મીડિયાને બદલે પોડકાસ્ટ પર બોલતા, સાઇનાએ જણાવ્યું કે તેના ઘૂંટણમાં નોંધપાત્ર ડિજેનરેશન થઈ ચૂક્યું છે, જેના કારણે ઉચ્ચ સ્તરીય તાલીમ અશક્ય બની ગઈ છે.
સાઇનાની જાહેરાત સાથે ભારતીય બેડમિન્ટનની વાર્તા બદલનાર એક પ્રકરણનો અંત આવ્યો. 21 વર્ષની કારકિર્દીમાં ઓલિમ્પિક મેડલ, વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપ પોડિયમ, વર્લ્ડ નંબર 1 રેન્કિંગ અને 10 સુપર સિરીઝ ટાઇટલનો સમાવેશ થાય છે – આ બધી સિદ્ધિઓ ભારતીય ખેલાડીઓ માટે અગાઉ દુર્લભ હતી.
સાઇનાની નિવૃત્તિની જાહેરાત તે ઘણા મહિનાઓથી રમતથી દૂર રહ્યા બાદ આવી. તેણીનો છેલ્લો સ્પર્ધાત્મક દેખાવ સિંગાપોર ઓપન 2023માં હતો. ત્યારબાદની ઇજાઓ અને ત્યારબાદ સર્જિકલ ભલામણોએ તેણીની પુનરાગમનની શક્યતાઓને લગભગ બરબાદ કરી દીધી.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે સાઇનાએ પોતાના નિર્ણયની જાહેરાત કોઈ મોટા સ્ટેજ, પ્રેસ કોન્ફરન્સ કે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા કરી ન હતી. તે કોઈ નાટકીય રીતે એવું વિદાય નહોતું જે ઘણીવાર દંતકથાઓને આપવામાં આવે છે. તેના બદલે, તે એક શાંત નિર્ણય હતો, જેમ સાઇનાએ તેની મોટાભાગની કારકિર્દી દરમિયાન કર્યો છે – તેની રમત દ્વારા, નિવેદનો દ્વારા નહીં.
રિયો 2016 ઓલિમ્પિક પહેલાં ઘૂંટણની ઇજાએ સાઇનાના કારકિર્દી પર ગંભીર અસર કરી. સ્વસ્થ થયા પછી તેણીએ 2017 અને 2018 માં કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ગોલ્ડ મેડલ અને વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં બ્રોન્ઝ મેડલ જીતીને શાનદાર વાપસી કરી. પરંતુ તેના ઘૂંટણની ઈજાએ ફરી માથું ઊંચક્યું હતું.
ટીમ ઈન્ડિયાના એક ભૂતપૂર્વ સાથી ખેલાડીએ ટિપ્પણી કરી, ‘સાઈના પુસ્તક બંધ કરવા માંગતી ન હતી, પરંતુ તેની પાસે પાના ફેરવવા માટે ઘણા બધા વિકલ્પો બાકી નહોતા.’
‘…કારણ કે મારું શરીર હવે મને સાથ આપતું ન હતું’
પોડકાસ્ટમાં સાઇનાએ સ્વીકાર્યું કે તેણીએ મહિનાઓ સુધી એ નક્કી કરવાનો પ્રયાસ કર્યો કે તેનું શરીર પાછા ફરવા માટે પૂરતું ફિટ છે કે નહીં. જોકે, ઘૂંટણની ગંભીર સ્થિતિ અને સતત દુઃખાવાને કારણે આ અશક્ય બન્યું. તેણીએ કહ્યું, મેં હંમેશા ઇજાઓ સામે લડત આપી છે, પરંતુ આ વખતે મારા શરીરે મને સ્પષ્ટ સંકેતો આપ્યા છે.
ઓલિમ્પિક મેડલ અને તે યુગની યાદો
સાઇનાના કારકિર્દીની સૌથી તેજસ્વી ક્ષણ 2012 લંડન ઓલિમ્પિક્સમાં આવી, જ્યાં તેણે બેડમિન્ટનમાં ભારતનો પહેલો ઓલિમ્પિક મેડલ (બ્રોન્ઝ) જીત્યો. આ મેડલથી ભારતીય બેડમિન્ટન માટે એક નવા યુગની શરૂઆત થઈ. આ સમયગાળા દરમિયાન પીવી સિંધુ, કિદામ્બી શ્રીકાંત અને એચએસ પ્રણય જેવા ખેલાડીઓએ પણ વૈશ્વિક મંચ પર પોતાની હાજરી સ્થાપિત કરી. રમતગમત નિષ્ણાતોના મતે ‘જો સિંધુએ ભારતીય બેડમિન્ટનની ઊંચાઈ જાળવી રાખી છે, તો તેને તે ઊંચાઈ સુધી પહોંચાડનાર ખેલાડીનું નામ સાઇના છે.’
સાઇના ભારત માટે એક વારસો છોડી ગઈ
સાઇના માત્ર એક ખેલાડી નહોતી, પરંતુ ભારતીય બેડમિન્ટનમાં આત્મવિશ્વાસ, આત્મસન્માન અને મહત્વાકાંક્ષાની જનરેટર હતી. 24 આંતરરાષ્ટ્રીય ખિતાબ, વિશ્વ નંબર 1 રેન્કિંગ, ઓલિમ્પિક અને વિશ્વ સ્તરના મેડલ અને સૌથી અગત્યનું – એક આખી પેઢી માટે આ રેકેટ અપનાવવાનું કારણ. આજે ભારતની દરેક મોટી બેડમિન્ટન એકેડેમીમાં નાની બેગ લઈને આવતી છોકરીઓની આંખોમાં જે ચમક છે, તેમાં ક્યાંકને ક્યાંક સાઇનાની વાર્તા અંકિત છે.
સાઇનાની નિવૃત્તિએ ભારતીય રમતગમત કેલેન્ડરમાંથી એક નામ કાઢી નાખ્યું છે, પરંતુ ભારતીય રમતગમત સંસ્કૃતિમાં એક વારસો ઉમેર્યો છે. હવે જ્યારે તેનું રેકેટ દિવાલ પર ચોંટી ગયું છે, ત્યારે રાષ્ટ્ર એ ખેલાડીને સલામ કરે છે જેણે સાબિત કર્યું કે મેડલ નહીં, પણ દીકરીઓ પરિવર્તન લાવે છે.
