અમેરિકામાં સ્થળાંતર નીતિને લઈને મહત્વપૂર્ણ કાનૂની વળાંક આવ્યો છે. પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્ર દ્વારા અમલમાં મુકાયેલી “ત્રીજા દેશ” દેશનિકાલ નીતિને મેસેચ્યુસેટ્સના યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ બ્રાયન ઇ. મર્ફીએ ગેરકાયદેસર જાહેર કરી છે. અદાલતે જણાવ્યું કે આ નીતિ હેઠળ એવા સ્થળાંતરકારોને તેમના વતન સિવાય અન્ય દેશોમાં ઝડપથી મોકલવામાં આવે છે, જેમને પોતાના દેશમાં ત્રાસ, સતાવણી અથવા હિંસાનો ભય હોઈ શકે છે. જજ મર્ફીએ પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈપણ વ્યક્તિને યોગ્ય કાનૂની પ્રક્રિયા વિના જીવન, સ્વતંત્રતા અથવા મિલકતથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. તેમણે કહ્યું કે ગૃહ સુરક્ષા વિભાગ દ્વારા અમલમાં આવેલી નીતિ સ્થળાંતરકારોને “વાજબી સૂચના” આપતી નથી અને તેમને પોતાના દેશનિકાલ સામે વાંધો ઉઠાવવાની પૂરતી તક પણ આપવામાં આવતી નથી. અદાલતે નોંધ્યું કે દેશનિકાલની ઝડપી પ્રક્રિયા કારણે કાયદેસર પડકાર ઊભો કરવાની શક્યતા જ રહી નથી, જે બંધારણીય હક્કોના ઉલ્લંઘન સમાન છે.
જોકે અદાલતે આ નીતિને ગેરકાયદેસર ગણાવી છે, તેમ છતાં ચુકાદાને 15 દિવસ માટે સ્થગિત રાખવામાં આવ્યો છે જેથી સરકાર ઉચ્ચ અદાલતમાં અપીલ કરી શકે. અગાઉ સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સએ સરકારના પક્ષમાં નિર્ણય આપ્યો હતો, જેના પરિણામે કેટલાક સ્થળાંતરકારોને યુદ્ધગ્રસ્ત દક્ષિણ સુદાન મોકલવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તેમના કોઈ પારિવારિક અથવા સામાજિક સંબંધ નહોતા. આ નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટના કેટલાક ન્યાયાધીશો દ્વારા અસહમતિ પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. ન્યાયાધીશ મર્ફીએ જણાવ્યું કે દેશનિકાલની દરેક પ્રક્રિયામાં વ્યક્તિગત પરિસ્થિતિઓનું મૂલ્યાંકન જરૂરી છે. યજમાન દેશની સ્થિતિ, માનવ અધિકારોની પરિસ્થિતિ અને વ્યક્તિના સુરક્ષાના પ્રશ્નોનું મૂલ્યાંકન કર્યા વિના દેશનિકાલ કરવો કાનૂની રીતે યોગ્ય નથી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકા જેવા લોકતંત્રમાં બંધારણ દ્વારા આપવામાં આવેલા અધિકારો દરેક વ્યક્તિ માટે સમાન રીતે લાગુ પડે છે, ભલે તે નાગરિક હોય કે ન હોય. આ નિર્ણય સાથે અમેરિકામાં સ્થળાંતર નીતિ, માનવ અધિકારો અને બંધારણીય સુરક્ષાઓ અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. હવે સરકાર અપીલ કરે છે કે નહીં અને ઉચ્ચ અદાલતો શું વલણ અપનાવે છે તે જોવું રહ્યું.
