સાઉદી અરેબિયાના પ્રિન્સ સુલતાન એરબેઝ પર ઈરાની મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાથી અમેરિકાની લશ્કરી ક્ષમતાઓને મોટો ફટકો પડ્યો છે. 27 માર્ચે થયેલા આ હુમલામાં યુએસ એરફોર્સની એક મહત્વપૂર્ણ સંપત્તિ – E-3 સેન્ટ્રી AWACS (એરબોર્ન વોર્નિંગ એન્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ) એરક્રાફ્ટને નુકસાન થયું હતું. વધુમાં ઘણા એરિયલ રિફ્યુઅલિંગ ટેન્કર એરક્રાફ્ટ પણ ક્રોસફાયરમાં ફસાઈ ગયા હતા. ઈરાની દાવાઓ અનુસાર આ હુમલામાં 10 થી વધુ યુએસ સૈનિકો ઘાયલ થયા હતા, જેમાંથી બેની હાલત ગંભીર હોવાનું જાણવા મળે છે. સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવેલા ફોટોગ્રાફ્સ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે E-3 સેન્ટ્રી AWACS એરક્રાફ્ટને ભારે નુકસાન થયું છે. જો કે યુએસ લશ્કરના સેન્ટ્રલ કમાન્ડે હજુ સુધી આ ઘટના અંગે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નથી.
ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન બ્રોડકાસ્ટિંગ (IRIB) એ તેના X હેન્ડલ પર નાશ પામેલા એરક્રાફ્ટની છબીઓ પણ પોસ્ટ કરી છે. ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર હુમલા પહેલા બેઝ પર આશરે છ E-3 સેન્ટ્રી એરક્રાફ્ટ તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. આ એરક્રાફ્ટ એક સર્વેલન્સ પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કરે છે જેનો ઉપયોગ આકાશમાંથી દુશ્મનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા અને સંભવિત જોખમો શોધવા માટે થાય છે. ઈરાની હુમલા દરમિયાન આ મહત્વપૂર્ણ એરક્રાફ્ટને થયેલા નુકસાનથી આ પ્રદેશમાં યુએસ એરિયલ ઓપરેશન્સની ક્ષમતાઓ અંગે નવી ચિંતાઓ ઉભી થઈ છે. ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ ના અહેવાલ મુજબ આ એરક્રાફ્ટના એક યુનિટનું મૂલ્ય આશરે $700 મિલિયન (₹6,600 કરોડ) છે.
E-3 સેન્ટ્રીને વ્યાપકપણે યુએસ એરિયલ ઓપરેશન્સની “કરોડરજ્જુ” તરીકે ગણવામાં આવે છે. ફ્લાઈંગ કમાન્ડ અને કંટ્રોલ સેન્ટર તરીકે કાર્યરત આ એરક્રાફ્ટ યુએસ એરફોર્સને ઇન્ટેલિજન્સ, સર્વેલન્સ અને રિકોનિસન્સ (ISR) જેવી મહત્વપૂર્ણ ક્ષમતાઓ પૂરી પાડે છે. 1970 ના દાયકાથી સેવામાં આ એરક્રાફ્ટે ઓપરેશન ડેઝર્ટ સ્ટોર્મ, કોસોવો યુદ્ધ, ઇરાક અને અફઘાનિસ્તાનમાં ઓપરેશન્સ અને ઓપરેશન ઇનહેરન્ટ રિઝોલ્વ સહિત અનેક મુખ્ય લશ્કરી ઝુંબેશમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી છે. આ પ્લેટફોર્મ વિશાળ હવાઈ ક્ષેત્રનું નિરીક્ષણ કરવા અને વિવિધ લડાયક વિમાનો વચ્ચે કામગીરીનું સંકલન કરવા સક્ષમ છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઉપરાંત ફ્રાન્સ, યુકે અને સાઉદી અરેબિયા જેવા અન્ય ઘણા દેશોની સેનાઓ પણ આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે.
નિષ્ણાતો ગંભીર પરિણામો પર પ્રકાશ પાડે છે
હવાઈ શક્તિ નિષ્ણાતો માને છે કે આ પ્રકારના વિમાનને નુકસાન અત્યંત ગંભીર પરિસ્થિતિનું કારણ બની શકે છે. યુએસ એરફોર્સના ભૂતપૂર્વ F-16 પાઇલટ અને સંરક્ષણ નીતિ નિષ્ણાત હીથર પેનીએ આ ઘટનાને ખૂબ જ ચિંતાજનક અને નોંધપાત્ર નુકસાન ગણાવી હતી. અમેરિકન વિદેશ અને સંરક્ષણ નીતિના નિષ્ણાત કેલી ગ્રીકોએ તેને “મોટો ટૂંકા ગાળાનો આંચકો” ગણાવ્યો હતો, ચેતવણી આપી હતી કે તે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં યુ.એસ. ઓપરેશનલ કવરેજમાં અંતર બનાવી શકે છે. પેનીએ AWACS ની ભૂમિકાને “ચેસ માસ્ટર” જે સમગ્ર યુદ્ધભૂમિનું સર્વેક્ષણ કરે છે સાથે સરખાવી હતી જ્યારે ફાઇટર પાઇલટ્સ તે વ્યાપક ઝાંખીના આધારે તેમના મિશનને અમલમાં મૂકે છે.
