21 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે દાવોસમાં આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) ના વડા ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જિવાના નિવેદનનો કડક જવાબ આપ્યો. IMF ચીફે ભારતને બીજા સ્તરની AI શક્તિ તરીકે વર્ણવ્યું હતું પરંતુ વૈષ્ણવે આ વાતને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢી હતી અને કહ્યું હતું કે ભારત પ્રથમ જૂથમાં છે. આ વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF) દાવોસ 2026 માં એક પેનલ ચર્ચા દરમિયાન હતું જ્યાં AI ના વૈશ્વિક પ્રભાવની ચર્ચા થઈ રહી હતી.
IMF ચીફે ભારત વિરુદ્ધ શું કહ્યું?
ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જિવાએ પેનલ પર જણાવ્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ડેનમાર્ક અને સિંગાપોર જેવા દેશો AI માં ટોચના જૂથમાં છે. તેમણે ભારતને બીજા જૂથમાં મૂક્યું, જેનો અર્થ બીજા સ્તરની AI શક્તિ છે. તેમણે IT માં ભારતના લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા રોકાણની પ્રશંસા કરી પરંતુ કહ્યું કે ભારત હજુ સુધી AI માં મોખરે નથી.
IMF ચીફને સીધા સંબોધતા વૈષ્ણવે કહ્યું, “મને ખબર નથી કે IMFના માપદંડ શું છે પરંતુ સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી AI પેનિટ્રેશન, AI તૈયારી અને AI પ્રતિભામાં ભારતને વિશ્વમાં ત્રીજા ક્રમે રાખે છે. તે AI પ્રતિભામાં બીજા ક્રમે છે. તેથી તમારું બીજા સ્તરનું વર્ગીકરણ ખોટું છે. ભારત સ્પષ્ટપણે પહેલા જૂથમાં આવે છે.”
વૈષ્ણવે વધુમાં કહ્યું, “રોકાણ પર વળતર (ROI) મોટા મોડેલો બનાવવાથી આવતું નથી. 95% કામ 20-50 બિલિયન પરિમાણોવાળા મોડેલો દ્વારા કરવામાં આવે છે. ભારતે આવા ઘણા મોડેલો બનાવ્યા છે અને તેમને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ઉપયોગમાં લઈ રહ્યું છે જેનાથી ઉત્પાદકતા, કાર્યક્ષમતા અને ટેકનોલોજીનો વધુ સારો ઉપયોગ થાય છે.”
AI આર્કિટેક્ચરમાં પાંચ લેયરનો સમાવેશ થાય છે: એપ્લિકેશન લેયર, મોડેલ લેયર, ચિપ લેયર, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લેયર અને ઊર્જા લેયર. ભારત પાંચેય લેયરોમાં સારી પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું, “એપ્લિકેશન લેયર પર ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો સેવા પ્રદાતા બનશે. એન્ટરપ્રાઇઝના વ્યવસાયને સમજવાથી અને AI એપ્લિકેશનો દ્વારા સેવાઓ પૂરી પાડવાથી સૌથી વધુ ROI ઉત્પન્ન થશે. ભારતનું ધ્યાન ફક્ત સ્કેલ પર નહીં પણ મોટા પાયે AI ને ફેલાવવા પર છે.”
ભારત સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ બનાવી રહ્યું છે
સ્ટેનફોર્ડના અહેવાલ મુજબ ભારત AI પ્રવેશ, તૈયારી અને પ્રતિભામાં ટોચના 3 દેશોમાં સ્થાન ધરાવે છે અને પ્રતિભામાં બીજા ક્રમે છે. ભારત સેમિકન્ડક્ટર ઇકોસિસ્ટમ બનાવી રહ્યું છે જેમાં ડિઝાઇન, ફેબ્રિકેશન, પેકેજિંગ, સામગ્રી અને સાધનોનો સમાવેશ થાય છે. ગૂગલ જેવા મુખ્ય ખેલાડીઓ ભારતમાં AI ડેટા સેન્ટર્સનું વિસ્તરણ કરી રહ્યા છે અને ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ સાથે ઊંડી ભાગીદારી બનાવી રહ્યા છે. વિશ્વ ભારતને AI માં વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે ઓળખી રહ્યું છે. ભારત 5મી ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે જ્યાં નાના અને ઓછા ખર્ચાળ ઉકેલો વધુ વળતર આપશે.
