ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) થયો છે. આ મેગા કરારની આજે નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ભારત-EU સમિટ દરમિયાન સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન આજે સવારે 11:30 વાગ્યે હૈદરાબાદ હાઉસ ખાતે મળ્યા ત્યારે આ ડીલ થઈ હતી.
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ હવે તેને “મધર્સ ઓફ ઓલ ડીલ” ગણાવી છે. પીએમ મોદીએ કહ્યું કે ભારત-EU કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા છે અને તે ભારતીયો અને યુરોપિયનો બંને માટે નોંધપાત્ર તકો ખોલશે. એ નોંધવું જોઈએ કે બંને દેશો વચ્ચે નોંધપાત્ર વેપાર સંબંધ છે. ગયા નાણાકીય વર્ષમાં આયાત અને નિકાસ કુલ $136 બિલિયનથી વધુ હતી.
કેટલીક ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કર્યા પછી તે આવતા વર્ષની શરૂઆતમાં અમલમાં આવશે. FTA ભારત અને EUના કૃષિ અને ડેરી ઉદ્યોગોની મર્યાદાઓને સંબોધે છે. ભારત-EU FTA ક્ષેત્રના 97% થી 99% ભાગને આવરી લે છે.
યુરોપિયન યુનિયન (EU) દ્વારા વાટાઘાટો પછી તૈયાર કરાયેલા ડ્રાફ્ટ દસ્તાવેજો ટૂંક સમયમાં જાહેર કરવામાં આવશે ત્યાર બાદ તેમની કાનૂની તપાસ અને વિવિધ ભાષાઓમાં અનુવાદ કરવામાં આવશે. ત્યાર બાદ યુરોપિયન કમિશન કરારને સહી અને અંતિમ મંજૂરી માટે કાઉન્સિલને મોકલશે. કાઉન્સિલની મંજૂરી અને યુરોપિયન સંસદની સંમતિ મળ્યા પછી ભારત દ્વારા પણ તેને ઔપચારિક રીતે મંજૂરી આપવામાં આવશે. આ બધી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા પછી જ આ વેપાર કરાર અમલમાં આવી શકશે. આનો અર્થ એ કે કરારને અમલમાં મૂકવામાં થોડો સમય લાગશે.
યુરોપિયન યુનિયનના 27 દેશો દારૂના ઉત્પાદનમાં વિશ્વ અગ્રણી માનવામાં આવે છે. યુરોપિયન બ્રાન્ડ્સ ભારતના શહેરી મધ્યમ વર્ગમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે પરંતુ તેમની ઊંચી કિંમતો તેમની માંગને મર્યાદિત કરે છે. હવે ભારત-EU FTA સાથે ટેરિફ અડધાથી વધુ ઘટાડવામાં આવશે. હાઈનેકેન બીયર અને એબ્સોલ્યુટ વોડકાના ભાવ અડધાથી વધુ ઘટાડવામાં આવશે.
ભારત-EU વેપાર કરારથી શેરબજાર, કાપડ, ફાર્મા અને કેમિકલ શેરોમાં ચમક જોવા મળી
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે આજે વેપાર કરારની જાહેરાત થવાની અપેક્ષા છે. વિશ્લેષકોને આશા છે કે આ “બધા સોદાઓની માતા” સ્થાનિક શેરબજારમાં નવી ઊર્જા અને વિશ્વાસનો સંચાર કરી શકે છે.
આ અપેક્ષાને કારણે બજારમાં મજબૂત તેજી જોવા મળી છે. કેપીઆર મિલ્સ, વેલસ્પન લિવિંગ અને નીતિન સ્પિનર્સ જેવા શેરોમાં મજબૂત તેજી જોવા મળી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ કંપનીઓને મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) થી સીધો ફાયદો થઈ શકે છે.
માત્ર કાપડ જ નહીં પરંતુ ફાર્માસ્યુટિકલ અને કેમિકલ ક્ષેત્રના શેરોમાં પણ ખરીદી વધી છે. રોકાણકારો માને છે કે યુરોપિયન બજારમાં સરળ પ્રવેશથી ભારતીય કંપનીઓના વેચાણમાં વધારો થશે.
હાલમાં, ભારતની કુલ નિકાસનો લગભગ 17 ટકા હિસ્સો EUમાં જાય છે. બ્રોકરેજ ફર્મ એમ્કે ગ્લોબલના જણાવ્યા અનુસાર, આ દ્વિપક્ષીય કરાર મધ્યમ-ટેક ઉત્પાદન દ્વારા ભારતની EU નિકાસમાં આશરે $50 બિલિયનનો વધારો કરી શકે છે.
આ કરાર ભારત-યુરોપ બંને માટે મહ્ત્વનો
હૈદરાબાદ હાઉસ ખાતે આયોજિત 16મા ભારત-EU સમિટ દરમિયાન, યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેને જણાવ્યું હતું કે ભારત અને યુરોપિયન યુનિયને સાથે મળીને 2 અબજ લોકોને જોડતો મુક્ત વેપાર ક્ષેત્ર સફળતાપૂર્વક બનાવ્યો છે.
તેણીએ જણાવ્યું હતું કે આ ભાગીદારી ભારત અને યુરોપ બંને માટે નોંધપાત્ર લાભ લાવશે. આ કરાર વેપાર, રોકાણ અને આર્થિક સહયોગ માટે નવા માર્ગો ખોલશે. વોન ડેર લેયેનના મતે, આ મુક્ત વેપાર ક્ષેત્ર બંને અર્થતંત્રોને વધુ મજબૂત બનાવશે અને તેમની વૈશ્વિક સ્થિતિ વધારશે.
રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધશે
ભારત-EU મુક્ત વેપાર કરાર અંગે પીએમ મોદીએ કહ્યું, “આનાથી દરેક રોકાણકાર અને ઉદ્યોગપતિનો ભારતમાં રોકાણ કરવાનો વિશ્વાસ વધશે. હું દેશના લોકોને આ માટે અભિનંદન આપું છું.” નોંધનીય છે કે વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે કરાર અંગે વાટાઘાટો પૂર્ણ થઈ ગઈ છે અને તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે તે આવતા વર્ષની શરૂઆતમાં અમલમાં આવી શકે છે. નોંધનીય છે કે આ ભારત-EU FTA હેઠળ, ભારતીય નિકાસને કાપડ, રસાયણો, રત્નો અને ઝવેરાત, ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનરી, ચામડું અને ફૂટવેર જેવા શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રોમાં ટેરિફ-મુક્ત ઍક્સેસ મળી શકે છે.
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન શું ખરીદે છે અને વેચે છે?
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની આયાત અને નિકાસ કરે છે. યુરોપિયન યુનિયનથી ભારતમાં આયાત થતી ચીજવસ્તુઓની યાદીમાં ઉચ્ચ કક્ષાની મશીનરી, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, વિમાન, તબીબી ઉપકરણો અને વૈજ્ઞાનિક સાધનો ટોચ પર છે, જ્યારે રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સ્માર્ટફોન, કપડાં, મશીનરી અને કમ્પ્યુટર્સ, લોખંડ અને સ્ટીલ, ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનો અને રત્નો અને ઘરેણાં ભારતથી EUમાં નિકાસ થતી ટોચની વસ્તુઓમાં શામેલ છે.
