ઈરાન-ઓમાન, UAEએ જાતને ‘વિજેતા’ જાહેર કર્યા
ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે મોટી રાજનૈતિક પ્રગતિ થઈ છે. બંને પક્ષોએ 2 અઠવાડિયાના (ceasefire) પર સહમતિ દર્શાવી છે, જેના કારણે હાલ માટે યુદ્ધ રોકાયું છે. આ સીઝફાયર ડીલનો સૌથી મોટો મુદ્દો હોર્મુઝ જળસંધિ (Strait of Hormuz) રહ્યો છે, જે વિશ્વના લગભગ 20% તેલ પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. યુદ્ધ દરમિયાન આ માર્ગ લગભગ બંધ થઈ ગયો હતો, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય અને અર્થતંત્ર પર ભારે અસર પડી હતી.
હવે નવી શરતો મુજબ, ઈરાન અને ઓમાન બંને દેશો આ જળસંધિમાંથી પસાર થતી જહાજો પાસેથી ફી વસૂલવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે. આ માટે જહાજોને લાઇસન્સ અને પરમિટ લેવાની જરૂર પડશે. ઈરાન આ ફીનો ઉપયોગ યુદ્ધ પછીના પુનર્નિર્માણ માટે કરવા માંગે છે. જો કે, આ નિર્ણયને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિરોધ પણ ઉઠ્યો છે. સમુદ્રી કાયદા મુજબ (UNCLOS), કોઈ દેશ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગમાંથી પસાર થવા માટે સીધી ફી વસૂલ કરી શકતો નથી, જેના કારણે આ મુદ્દે વિવાદ ઊભો થયો છે.
યુદ્ધ દરમિયાન હોર્મુઝ જળસંધિ બંધ થતાં લગભગ 200 જેટલા તેલના ટેન્કરો ફસાઈ ગયા હતા અને કરોડો બેરલ તેલ અટવાઈ ગયું હતું. હવે સીઝફાયર બાદ અમેરિકા દ્વારા આ ટ્રાફિકને સરળ બનાવવા માટે મદદ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ વચ્ચે UAEના એક ઉચ્ચ અધિકારીએ દાવો કર્યો છે કે આ સમગ્ર સંઘર્ષમાં તેમનો દેશ “વિજેતા” રહ્યો છે, કારણ કે તેણે પોતાના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક હિતોને સુરક્ષિત રાખવામાં સફળતા મેળવી છે.
વિશ્વ રાજકારણના નિષ્ણાતો માને છે કે હાલનું સીઝફાયર માત્ર તાત્કાલિક રાહત છે. જો લાંબા ગાળાનો શાંતિ કરાર નહીં થાય, તો ફરીથી તણાવ વધવાની શક્યતા યથાવત છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળસંધિ જેવા વ્યૂહાત્મક વિસ્તારને લઈને ભવિષ્યમાં વધુ ટકરાવ સર્જાઈ શકે છે. આ સમગ્ર પરિસ્થિતિએ ફરી સાબિત કર્યું છે કે મધ્ય પૂર્વમાં કોઈપણ યુદ્ધ માત્ર સ્થાનિક નથી રહેતું, પરંતુ તેની અસર સીધી રીતે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ઊર્જા બજાર પર પડે છે.
