સુરતના કાપડ ઉદ્યોગે શુક્રવારની રાત્રે એક સ્વપ્નદ્રષ્ટા ઉદ્યોગપતિને ગુમાવ્યા છે. ઉદ્યોગ તથા સમાજના હિતમાં હંમેશા વિચારતા પરોપકારી સ્વભાવ ધરાવતા ભરત ગાંધી હવે રહ્યાં નથી. ભરત ગાંધીના અવસાન સાથે સુરતના કાપડ ઉદ્યોગે એક સૌથી મજબૂત આધાર સ્તંભ ગુમાવ્યો. 75 વર્ષીય ગાંધીએ સુરતની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં ટૂંકી બીમારી બાદ અંતિમ શ્વાસ લીધા અને એક એવો વારસો છોડી ગયા જેણે ફક્ત વ્યવસાયો જ નહીં પરંતુ સંસ્થાઓ અને જાહેર માળખાને પણ આકાર આપ્યો.
તા. ૧૪ નવેમ્બર, ૧૯૫૦ ના રોજ જન્મેલા ભરતભાઈ ગાંધીએ ધીરજ, દૂરંદેશી અને કાપડ ઉદ્યોગ પ્રત્યેની અતૂટ પ્રતિબદ્ધતા દ્વારા સામાન્ય શરૂઆતથી ઘણી આગળ વધીને પ્રગતિ કરી. મુંબઈની એક પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતક થયા પછી તેમણે જાણીતી જેજે સન્સ પાર્ટનરશિપ ફર્મ સાથે તેમની વ્યાવસાયિક સફર શરૂ કરી. ૧૯૮૦ માં તેમણે તે સમયે ઉભરતા કાપડ કેન્દ્ર સુરતમાં એક નિર્ણાયક સ્થળાંતર કર્યું જ્યાં તેમણે પરિવર્તનશીલ ઔદ્યોગિક કારકિર્દીનો પાયો નાખ્યો.
ઉધનામાં પાવર લૂમ્સ શરૂ કરવા એ સુરતના ઔદ્યોગિક ઇતિહાસમાં એક નવો અધ્યાય ખોલવા જેવું હતું. જાપાનથી પ્રીમિયમ બેમ્બર્ગ યાર્ન અને ચીનથી શુદ્ધ રેશમ આયાત કરીને, ગાંધીજીએ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા શુદ્ધ રેશમ કાપડના ઉત્પાદનમાં પહેલ કરી. તેમનું ડાઇંગ અને બ્લીચિંગ યુનિટ, બેટસન્સ ટેક્સટાઇલ, ટૂંક સમયમાં નવીનતા અને શ્રેષ્ઠતાનો પર્યાય બની ગયું, જેણે શહેરના MMF સેગમેન્ટમાં નવા બેન્ચમાર્ક સ્થાપિત કર્યા.
ઉદ્યોગસાહસિકતા ઉપરાંત, ગાંધી એક આદરણીય ઉદ્યોગ નેતા અને સર્વસંમતિ નિર્માતા હતા. 2000-01 માં સધર્ન ગુજરાત ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (SGCCI) ના પ્રમુખ તરીકે, તેમણે સુરત એરપોર્ટના વિકાસ માટે અવિરતપણે પ્રયાસ કર્યો અને સરસાના ખાતે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને પ્રદર્શન કેન્દ્રની કલ્પના કરી – જે દ્રષ્ટિકોણ પાછળથી વાસ્તવિકતા બન્યા. “ભરતભાઈ માનતા હતા કે સુરત વૈશ્વિક જોડાણ અને વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મને પાત્ર છે,” SGCCI ના એક વરિષ્ઠ સભ્યએ યાદ કર્યું. “તેઓ તેમના સમય કરતાં દાયકાઓ આગળ વિચારતા હતા.”
પાવર લૂમ અને સિન્થેટિક ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર માટે એક શક્તિશાળી અવાજ, ગાંધી નિયમિતપણે GST, આયાત જકાત અને વેપાર નીતિઓ જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્ર સરકાર સાથે જોડાયેલા રહેતા હતા. FIASWI ના અધ્યક્ષ અને MANTRA અને SASMIRA ના ડિરેક્ટર તરીકે તેમનું નેતૃત્વ રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિસ્તર્યું, જ્યાં તેમણે ક્ષેત્રના સંશોધન-આધારિત વિકાસમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી.
સમાજ સેવા પ્રત્યે પણ એટલા જ પ્રતિબદ્ધ, ગાંધી અનેક સેવાભાવી અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા હતા, જેના કારણે તેમની નમ્રતા અને ઉદારતા માટે તેઓ આદર પામતા હતા. “તેમણે પોતાની સફળતાને હળવાશથી અને પોતાની જવાબદારીને ભારે માથે લીધી,” એક નજીકના સહયોગીએ કહ્યું.
ઉત્સાહી પ્રવાસી અને વાચક, ભરત ગાંધીના વૈશ્વિક સંપર્કે તેમના સ્થાનિક દ્રષ્ટિકોણને સમૃદ્ધ બનાવ્યો. તેમના નિધનથી સુરતના કાપડ ઉદ્યોગ માટે એક યુગનો અંત આવ્યો, પરંતુ તેમના વિચારો, સંસ્થાઓ અને મૂલ્યો આવનારી પેઢીઓને માર્ગદર્શન આપતા રહેશે.
